Του Κώστα Ράπτη
Για χάρη του άνοιξε το προσφάτως ανακαινισμένο πρώην ανάκτορο του Χαϊλέ Σελασιέ. Ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν βρέθηκε χθες Τρίτη στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας, για πρώτη φορά μετά από μία δεκαετία, σε μία συγκυρία κατά την οποία η Άγκυρα δεν παύει να τονίζει το ενδιαφέρον της για το Κέρας της Αφρικής. Πόσω μάλλον, μετά την αιφνιδιαστική αναγνώριση τον Δεκέμβριο της αποσχισθείσας Σομαλινάνδης από το Ισραήλ.
"Θα ήθελα να τονίσω ιδιαίτερα τη στάση μας, η οποία εκτιμά την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα των κρατών”, δήλωσε ο Ερντογάν κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Αιθίοπα ηγέτη, Άμπι Άχμεντ.
Το μήνυμα έπρεπε να διατυπωθεί εμφατικά, δεδομένης της αμφιθυμίας της αιθιοπικής κυβέρνησης στο ζήτημα της Σομαλιλάνδης. Στα τέλη Δεκεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιθιοπίας, Γκεντίον Τιμόθεος, αρνήθηκε να δώσει άμεση απάντηση σε κοινοβουλευτικές ερωτήσεις σχετικά με το εάν η Αντίς Αμπέμπα θα ακολουθούσε την κίνηση του Ισραήλ.
Μετά την ανεξαρτητοποίηση της Ερυθραίας το 1993, η Αιθιοπία κατέστη περίκλειστο κράτος και βασίζεται στο γειτονικό Τζιμπουτί για το 90% του εξωτερικού εμπορίου της. Η καλλιέργεια των σχέσεων με τη Σομαλιλάνδη θα αποτελούσε μία λύση στην αγωνιώδη αναζήτησή της Αιθιοπίας για εξασφάλιση πρόσβασης στη θάλασσα.
Η Αντίς Αμπέμπα είχε προηγουμένως δεσμευτεί να αναγνωρίσει τη Σομαλιλάνδη με αντάλλαγμα την πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα βάσει συμφωνίας που υπέγραψε με την αποσχισθείσα περιοχή το 2024. Η Σομαλία, με τη σειρά της, κήρυξε τη συμφωνία αιτία πολέμου. Οι αυξημένες εντάσεις μεταξύ των δύο γειτόνων αργότερα μετριάστηκαν μέσω της τουρκικής μεσολάβησης, οδηγώντας την Αιθιοπία και τη Σομαλία να καταλήξουν στη "Διακήρυξη της Άγκυρας” που έθεσε σε αναστολή την αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από την Αντίς Αμπέμπα. Σύμφωνα με τη συμφωνία αυτή, που υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 2025, η Αιθιοπία επιβεβαίωσε την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας με αντάλλαγμα την πιθανή πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα μέσω σομαλικού εδάφους. Οι συνομιλίες συνεχίζονται και η Αιθιοπία δεν έχει ακόμη αποκτήσει αυτή την πρόσβαση.
Υπενθυμίζεται ότι η Σομαλιλάνδη κήρυξε την ανεξαρτησία της από τη Σομαλία το 1991 και έκτοτε λειτουργεί αυτόνομα, αν και δεν έχει αναγνωρισθεί από καμία άλλη χώρα πλην του Ισραήλ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Τουρκία και η πλειοψηφία των αφρικανικών χωρών αντιτίθενται στην αναγνώριση της Σομαλιλάνδης. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν σκοπεύει να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Σομαλιλάνδης. Ωστόσο, ο γιος του Ντόναλντ Τραμπ, Έρικ, συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Σομαλιλάνδης, Αμπντιράχμαν Μοχάμεντ Αμπντουλάχι, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός στις αρχές Ιανουαρίου.
Όπως μας θυμίζει το Al-Monitor, η αντίθεση της Τουρκίας στην αναγνώριση της Σομαλιλάνδης συνδέεται στενά με το στρατηγικό της αποτύπωμα στη Σομαλία. Η χώρα φιλοξενεί στο Μογκαντίσου μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές βάσεις εκπαίδευσης της Τουρκίας, δίνοντας στην Άγκυρα ένα στρατηγικό στρατιωτικό έρεισμα στην Θάλασσα του Άντεν. Η Άγκυρα παρέχει επίσης εκτεταμένη οικονομική, ανθρωπιστική και χρηματοοικονομική υποστήριξη στην σομαλική ομοσπονδιακή κυβέρνηση και κατά τη συνεδρίαση του τουρκικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας της 28ης Ιανουαρίου όρισε επίσημα την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας ως εθνική προτεραιότητα.
Την Κυριακή, η Άγκυρα απέστειλε ένα νέο σεισμικό ερευνητικό σκάφος στα σομαλικά ύδατα, το οποίο αναμένεται να φτάσει σε περίπου 45 ημέρες, όπως δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ. Πρόσθεσε ότι η Τουρκία στοχεύει να κλιμακώσει τόσο τα εγχώρια όσο και τα υπερπόντια έργα για να αυξήσει την εθνική παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου στο ισοδύναμο του ενός εκατομμυρίου βαρελιών την ημέρα, με τις τρέχουσες προβλέψεις να αναμένουν ότι η παραγωγή θα φτάσει περίπου τα 500.000 βαρέλια έως το 2028.
Αλλά η επίσκεψη Ερντογάν στην Αντίς Αμπέμπα είχε και το καθαρά διμερές σκέλος της.
Η Τουρκία και η Αιθιοπία υπέγραψαν επίσης αρκετές συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένου ενός μνημονίου κατανόησης για την ενεργειακή συνεργασία.
"Περισσότερες από 200 τουρκικές εταιρείες έχουν επενδύσει περίπου 2,5 δισ. δολάρια στην Αιθιοπία, υποστηρίζοντας περίπου 20.000 αιθιοπικές θέσεις εργασίας”, δήλωσε ο Ερντογάν την Τρίτη.
Ήδη το 2012 η Τουρκία και η Αιθιοπία ενίσχυσαν την αμυντική τους συνεργασία υπογράφοντας ένα πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας, ανοίγοντας το δρόμο για εκπαίδευση και προμήθειες. Αργότερα εκείνο το έτος, η Αιθιοπία απέκτησε έναν άγνωστο αριθμό οπλισμένων drones Bayraktar TB2, τα οποία ανέπτυξε στην εμφύλια αντιπαράθεσή της στη βόρεια περιοχή του Τιγκράι. Οι πωλήσεις τουρκικών drones προκάλεσαν το διεθνές ενδιαφέρον με ομάδες υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να εκφράζουν ανησυχίες για τις απώλειες μεταξύ των αμάχων.
Το διμερές εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών έφτασε τα 253 εκατομμύρια δολάρια το 2024, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο Anadolu της Τουρκίας. Τον Ιανουάριο, τουρκική εμπορική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε την Αντίς Αμπέμπα για συνομιλίες που επικεντρώθηκαν στη συνεργασία στους τομείς των κατασκευών και των οικοδομικών υλικών, του μηχανολογικού εξοπλισμού, των γεωργικών προϊόντων και των προϊόντων επεξεργασίας τροφίμων, της υγειονομικής περίθαλψης και των φαρμακευτικών προϊόντων, των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και του ενεργειακού εξοπλισμού.