Η διαταραχή στην προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή λόγω του πολέμου στο Ιράν και η ραγδαία άνοδος των τιμών ενισχύουν την ικανότητα της Ρωσίας να αποκομίζει κέρδη από τις εξαγωγές ενέργειας, που βρίσκονται στον πυρήνα του προϋπολογισμού του Κρεμλίνου και αποτελούν βασικό μέσο για τη χρηματοδότηση του πολέμου της στην Ουκρανία.
Οι τιμές των εξαγωγών πετρελαίου της Ρωσίας έχουν αυξηθεί από τα 40 δολάρια το βαρέλι τον Δεκέμβριο σε περίπου 62 δολάρια το βαρέλι - αρχικά λόγω των φόβων για μια ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και στη συνέχεια λόγω της διακοπής σχεδόν όλης της κυκλοφορίας των δεξαμενόπλοιων μέσω του Στενού του Ορμούζ, του θαλάσσιου διαδρόμου μέσω του οποίου περνάει το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.
Σύμφωνα με το AP, το ρωσικό πετρέλαιο εξακολουθεί να διαπραγματεύεται με σημαντική έκπτωση σε σχέση με το Brent, το οποίο έχει αυξηθεί πάνω από 82 δολάρια από την τιμή κλεισίματος των 72,87 δολαρίων την Παρασκευή, την παραμονή της επίθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν. Ωστόσο, το ρωσικό αργό πετρέλαιο βρίσκεται πλέον πάνω από το σημείο αναφοράς των 59 δολαρίων ανά βαρέλι που είχε τεθεί στο σχέδιο προϋπολογισμού του ρωσικού υπουργείου Οικονομικών για το 2026. Τα φορολογικά έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύουν έως και το 30% του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού της Ρωσίας.
Επιπλέον, η διακοπή της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από το Κατάρ θα αυξήσει σημαντικά τον παγκόσμιο ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από τη Ρωσία.
Η Ρωσία είδε τα έσοδα από το κρατικό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να πέφτουν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών, στα 393 δισεκατομμύρια ρούβλια (5 δισεκατομμύρια δολάρια) τον Ιανουάριο, ενώ το έλλειμμα του προϋπολογισμού έφτασε τα 1,7 τρισ. ρούβλια (21,8 δισεκατομμύρια δολάρια) για τον μήνα αυτό - το μεγαλύτερο που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών.
Η μείωση των εσόδων οφειλόταν στην πτώση των διεθνών τιμών και στις μεγάλες εκπτώσεις λόγω των κυρώσεων των ΗΠΑ και της ΕΕ κατά του σκιώδους στόλου της Ρωσίας. Η Μόσχα προσπαθεί να πουλήσει πετρέλαιο στους μεγαλύτερους πελάτες της, την Κίνα και την Ινδία, αψηφώντας το ανώτατο όριο τιμών που επέβαλε η Δύση και τις κυρώσεις στις δύο μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες της Ρωσίας, τη Lukoil και τη Rosneft.
Ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχει καταφύγει σε αυξήσεις φόρων και αυξημένο δανεισμό από εγχώριες τράπεζες για να ενισχύσει τα κρατικά ταμεία καθώς ο πόλεμος πέρασε πλέον στο πέμπτο έτος.
"Η Ρωσία είναι η μεγάλη νικήτρια από την ενεργειακή αναταραχή που σχετίζεται με τον πόλεμο", δήλωσε η Σιμόν Ταλιαπέτρα, εμπειρογνώμονας σε θέματα ενέργειας στο think tank Bruegel στις Βρυξέλλες. "Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου σημαίνουν υψηλότερα έσοδα για την κυβέρνηση και, ως εκ τούτου, μεγαλύτερη ικανότητα χρηματοδότησης του πολέμου στην Ουκρανία".
Η Αμένα Μπακρ της Kpler, εκτιμά ότι με τις διαταραχές στις προμήθειες πετρελαίου στη Μέση Ανατολή, "τόσο η Ινδία όσο και η Κίνα έχουν ισχυρά κίνητρα να εμβαθύνουν την εξάρτησή τους από τον εφοδιασμό της Ρωσίας".
Επιπλέον, τα futures του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τα σχέδια της ΕΕ να τερματίσει τις εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου έως το 2027 — αναβιώνοντας τις κακές αναμνήσεις από την ενεργειακή κρίση του 2022, όταν η Μόσχα διέκοψε το μεγαλύτερο μέρος των προμηθειών φυσικού αερίου μέσω αγωγών λόγω του πολέμου.
Πολλά εξαρτώνται από το πόσο καιρό θα παραμείνει κλειστό το στενό του Ορμούζ για το μεγαλύτερο μέρος της ναυτιλιακής κίνησης, δήλωσε η Αλεξάντρα Προκόπενκο, εμπειρογνώμονας στο Carnegie Russia Eurasia Center στο Βερολίνο.
Μια γρήγορη έξοδος από τη σύγκρουση θα επανέφερε τις τιμές του Brent στα 65 δολάρια περίπου και "μια βραχύβια αύξηση δεν θα άλλαζε ουσιαστικά" την εικόνα του προϋπολογισμού της Ρωσίας, είπε. Ένα άλλο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο μέρος της ναυτιλιακής κίνησης θα επανέλθει και το πετρέλαιο θα σταθεροποιηθεί στα 80 δολάρια το βαρέλι, θα έδινε στη Ρωσία "κάποια δημοσιονομική ανακούφιση", ανάλογα με το πόσο θα διαρκέσουν οι υψηλότερες τιμές.
Μια μακροχρόνια διακοπή με ιρανικές επιθέσεις που θα προκαλέσουν ζημιές σε διυλιστήρια και αγωγούς θα μπορούσε να ανεβάσει την τιμή του πετρελαίου στα 108 δολάρια το βαρέλι, να επιταχύνει τον πληθωρισμό και να οδηγήσει την Ευρώπη στο χείλος της ύφεσης. "Αυτό το σενάριο θα αποφέρει τα μεγαλύτερα κέρδη στη Ρωσία", είπε.
Ακόμη και μια διακοπή λίγων εβδομάδων στην παροχή υγροποιημένου φυσικού αερίου από τον Κόλπο θα μπορούσε να προκαλέσει φωνές στην Ευρώπη που θα ζητούν την αναστολή των σχεδίων απαγόρευσης της προμήθειας από τη Ρωσία.