Με τους δασμούς των ΗΠΑ να αναδιαμορφώνουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και τον Ντόναλντ Τραμπ να προχωρά από τη μία στρατιωτική εκστρατεία στην άλλη, η Κίνα έδωσε τη δική της απάντηση σε έναν πιο ασταθή κόσμο: να παραμείνει σταθερή στο εσωτερικό της.
Η συνέχεια και η σταθερότητα χαρακτήρισαν την ομιλία του πρωθυπουργού Λι Τσιανγκ προς τους νομοθέτες την Πέμπτη, στη σημαντικότερη πολιτική συγκέντρωση της χώρας μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν. Ο στόχος ανάπτυξης μειώθηκε ελαφρώς, οι δημοσιονομικές δαπάνες παρέμειναν περίπου στα ίδια επίπεδα με πέρυσι και η διατύπωση σχετικά με την Ταϊβάν έμεινε σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη. Η Κίνα μάλιστα περιόρισε τις στρατιωτικές δαπάνες, παρά το γεγονός ότι ο πόλεμος μαίνεται στη Μέση Ανατολή.
Όσα δεν ειπώθηκαν ήταν σχεδόν εξίσου σημαντικά. Δεν υπήρξαν άμεσες αναφορές στις τελευταίες ενέργειες του Τραμπ, όπως συνηθίζεται σε προσεκτικά σκηνοθετημένες εκδηλώσεις του Κομμουνιστικού Κόμματος που σχεδιάζονται μήνες νωρίτερα. Οι επενδυτές που περίμεναν ένα μεγάλο πακέτο οικονομικής τόνωσης απογοητεύτηκαν. Επίσης δεν υπήρξε καμία ένδειξη ότι η Κίνα σκοπεύει να μειώσει το ρεκόρ εμπορικού πλεονάσματος που έχει ανησυχήσει αξιωματούχους από την Ουάσιγκτον μέχρι τις Βρυξέλλες.
"Οι κορυφαίοι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων αντιλαμβάνονται ότι βρισκόμαστε σε μια πολύ ταραχώδη περίοδο. Το πιο σημαντικό είναι η κινεζική οικονομία να παραμείνει σταθερή", δήλωσε στο Bloomberg TV ο Ντέιβιντ Λι Νταοκούι, οικονομολόγος που συμβουλεύει συχνά τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στο Πεκίνο. "Η σταθερότητα είναι η νούμερο ένα προτεραιότητα".
Οι κινεζικές μετοχές στην εγχώρια αγορά έκλεισαν την ημέρα υψηλότερα, με τον δείκτη CSI 300 να κερδίζει 1% και τον τεχνολογικό δείκτη ChiNext να ενισχύεται κατά 1,7%. Οι κινήσεις ήταν συγκρατημένες σε σύγκριση με το ράλι στις υπόλοιπες αγορές της Ασίας, μετά από μια γενικότερη βελτίωση της διάθεσης για ανάληψη ρίσκου.
Η πραγματιστική προσέγγιση των αξιωματούχων διατηρεί τη δυνατότητά τους να εφαρμόσουν περισσότερα μέτρα οικονομικής τόνωσης, εάν οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξηθούν, καθώς η κλιμακούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ταράζει την παγκόσμια οικονομία.
Τυχόν διαταραχές στο Στενό του Ορμούζ θα μπορούσαν να προκαλέσουν εκτόξευση των τιμών της ενέργειας. Με την κινεζική οικονομία να βασίζεται περισσότερο στις εξαγωγές απ’ ό,τι εδώ και δεκαετίες, μια επιβράδυνση του παγκόσμιου εμπορίου θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό βαρίδι για την ανάπτυξη.
"Το εξωτερικό περιβάλλον για την οικονομική ανάπτυξη της Κίνας φέτος έχει γίνει πιο σύνθετο και ασταθές, και οι αβέβαιοι και απρόβλεπτοι παράγοντες είναι πιθανό να ξεπεράσουν τις προσδοκίες", δήλωσε ο Σεν Ντανγιάνγκ, αξιωματούχος του Κρατικού Συμβουλίου που επέβλεψε τη σύνταξη της κυβερνητικής έκθεσης εργασίας. "Η πρόταση για έναν στόχο ανάπτυξης σε εύρος αποσκοπεί στο να αφήσει περιθώριο ελιγμών".
Μιλώντας σε ενημέρωση την Πέμπτη, ο Σεν επισήμανε τα σχετικά χαμηλά επίπεδα χρέους της κεντρικής κυβέρνησης ως ένδειξη ότι το Πεκίνο έχει περιθώριο για περισσότερα δημόσια δάνεια και δαπάνες. Η κεντρική τράπεζα, η οποία μείωσε τα επιτόκια λιγότερο επιθετικά το 2025 σε σχέση με οποιοδήποτε από τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια, διαθέτει επίσης περιθώριο να μειώσει το κόστος δανεισμού, αν και οι δημοσιονομικές δαπάνες αναμένεται να παίξουν τον μεγαλύτερο ρόλο.
Οι αρχές αξιολογούν αβεβαιότητες όπως οι παγκόσμιες τιμές πετρελαίου, η επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα και το πόσο γρήγορα θα αναπτυχθεί η οικονομία στο πρώτο τρίμηνο, δήλωσε ο Ρέιμοντ Γιούνγκ, επικεφαλής οικονομολόγος για τη Μεγάλη Κίνα στην Australia & New Zealand Banking Group Ltd. "Θα παρακολουθούν στενά αυτές τις εξελίξεις".
Ο Ρεπουμπλικανός ηγέτης αναμένεται να φτάσει στο Πεκίνο στις 31 Μαρτίου για Σύνοδο Κορυφής με τον πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, με στόχο τη σταθεροποίηση των σχέσεων μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου. Αφού οι έκτακτοι δασμοί του Τραμπ ακυρώθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο, υπάρχει το ενδεχόμενο επιβολής νέων αμερικανικών δασμών — κάτι που οι διαπραγματευτές για το εμπόριο πιθανότατα θα συζητήσουν σε συνάντηση που έχει προγραμματιστεί για το επόμενο Σαββατοκύριακο στο Παρίσι.
Περιθώριο ελιγμών
Ένας πιο χαμηλός στόχος ανάπτυξης δίνει στους αξιωματούχους μεγαλύτερο περιθώριο να αντιμετωπίσουν βαθύτερα διαρθρωτικά προβλήματα. Τα σημαντικότερα από αυτά είναι η αδύναμη καταναλωτική δαπάνη και η υπερπροσφορά βιομηχανικής παραγωγικής ικανότητας -προβλήματα που υπάρχουν εδώ και χρόνια, τροφοδοτούν τον αποπληθωρισμό και επιβαρύνουν τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας.
Τα σχέδια για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων παραμένουν ασαφή, παρότι ο τόνος της κυβέρνησης αρχίζει να αλλάζει. Σε ένα προσχέδιο του σχεδίου για την επόμενη πενταετία, οι αξιωματούχοι υποσχέθηκαν να αυξάνουν σταδιακά τον κατώτατο μισθό — μια πιο δυναμική στάση σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο, που θα μπορούσε να ενισχύσει τις δαπάνες και να αντιμετωπίσει την υπερβολική εργασία.
Υποσχέθηκαν επίσης να καταπολεμήσουν την "involution" — έναν όρο που περιγράφει την υπερβολική και καταστροφική ανταγωνιστικότητα που έχει εξαπλωθεί σε κλάδους όπως τα ηλεκτρικά οχήματα και τα ηλιακά πάνελ. Οι προτεινόμενες λύσεις κυμαίνονται από περιορισμούς στην παραγωγική ικανότητα και ελέγχους τιμών μέχρι αυτορρύθμιση των κλάδων. Το ποικίλο αυτό σύνολο εργαλείων δείχνει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αναγνωρίζουν πως δεν υπάρχει μία και μοναδική λύση — ειδικά όταν προσπαθούν ταυτόχρονα να προστατεύσουν τις θέσεις εργασίας.
Όσον αφορά την εξισορρόπηση της οικονομίας μακριά από την εξάρτηση από τις εξαγωγές, προσφέρθηκαν ελάχιστες πρωτοβουλίες, πράγμα που σημαίνει ότι το εμπορικό πλεόνασμα-ρεκόρ της Κίνας πιθανότατα θα συνεχιστεί, παρά την αυξανόμενη διεθνή πίεση.
"Οι βασικοί μοχλοί ανάπτυξης το 2026 και το 2027 πιθανότατα θα συνεχίσουν να είναι οι επενδύσεις στη μεταποίηση και η εξωτερική ζήτηση", δήλωσε η Σιάνα Γιου, ανώτερη οικονομολόγος στην Oxford Economics. Η καταναλωτική δαπάνη πιθανότατα "θα αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία μόνο αργότερα μέσα στη δεκαετία, καθώς θα ενισχυθούν τα εισοδήματα και ο πλούτος των νοικοκυριών".
Ένας ακόμη περιοριστικός παράγοντας είναι η στρατηγική εστίαση του Πεκίνου στη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας, η οποία κατευθύνει πόρους προς την ανάπτυξη βιομηχανικής παραγωγικής ικανότητας αντί προς την ενίσχυση της ζήτησης των νοικοκυριών. Η ταχεία άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης έχει προσθέσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση σε αυτή την κατεύθυνση, καθώς η ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος θεωρεί την κυριαρχία στις τεχνολογίες αιχμής βασικό "όπλο" στον ανταγωνισμό της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο τελευταίο πενταετές σχέδιο, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σημείωσαν αλλαγές όπως "έναν επιταχυνόμενο νέο κύκλο τεχνολογικής επανάστασης" και δήλωσαν ότι η Κίνα "διαθέτει πολλά πλεονεκτήματα για να διαχειριστεί προληπτικά τον διεθνή χώρο και να διαμορφώσει το εξωτερικό της περιβάλλον".
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ζήτησαν επίσης "αποφασιστικές ανακαλύψεις" σε τεχνολογίες όπως οι ημιαγωγοί, τα βιομηχανικά μηχανήματα και τα προηγμένα υλικά. Σύμφωνα με το έγγραφο, θα χρησιμοποιηθούν "έκτακτα μέτρα" για την ενίσχυση των δυνατοτήτων της Κίνας σε τομείς στρατηγικού ανταγωνισμού.
Η κεντρική κυβέρνηση στηρίζει οικονομικά αυτή την προσπάθεια. Οι δαπάνες για επιστήμη και τεχνολογία προβλέπεται να αυξηθούν κατά 10% φέτος, φτάνοντας τα 426 δισ. γιουάν (62 δισ. δολάρια), ταχύτερα από την αύξηση 7,1% του 2025.
Η ψηφιοποίηση της οικονομίας με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη προτεραιότητα στο σχέδιο σε σχέση με την επέκταση της εγχώριας αγοράς.
"Η τεχνολογία και η αυτάρκεια εξακολουθούν να έρχονται πρώτες", έγραψαν σε έκθεσή τους οικονομολόγοι της Societe Generale SA, μεταξύ των οποίων και η Μισέλ Λαμ. "Η κατανάλωση παραμένει ένας μεσοπρόθεσμος στόχος, με περιορισμένα νέα εργαλεία για την ενίσχυσή της".