Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ αποδυναμώνει τον έλεγχο του οργανισμού στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και ενδεχομένως αυξάνει τον κίνδυνο διεύρυνσης της ρήξης με τη γειτονική χώρα του Κόλπου, τη Σαουδική Αραβία, η οποία αποτελεί τον de facto ηγέτη του οργανισμού των παραγωγών αργού πετρελαίου.
Από τις αποκλίνουσες πετρελαϊκές πολιτικές έως τις γεωπολιτικές εντάσεις για την Υεμένη και το Σουδάν, καθώς και τον αυξανόμενο οικονομικό ανταγωνισμό, οι σχέσεις ΗΑΕ και Σαουδικής Αραβίας φαίνεται ότι οδηγούνταν εδώ και καιρό σε αντιπαράθεση, σύμφωνα με αναλυτές.
Πόσο πιθανό είναι η ρήξη Σαουδικής Αραβίας – ΗΑΕ να επηρεάσει το εμπόριο;
Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ είναι τόσο στενά συνδεδεμένα σε εμπόριο, επενδύσεις και logistics, που οι αναλυτές εκτιμούν ότι μια πλήρης οικονομική ρήξη είναι απίθανη και δεν εξυπηρετεί το συμφέρον καμίας από τις δύο πλευρές.
Η περιοχή ήδη δοκιμάζεται από τις επιπτώσεις της σύγκρουσης με το Ιράν και την επίδρασή της στο επενδυτικό και επιχειρηματικό κλίμα. Το τελευταίο που χρειάζονται οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) είναι περαιτέρω διαφωνίες και διαταραχές στην ομαλή διεξαγωγή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, δήλωσε ο Fareed Mohamedi, διευθύνων σύμβουλος της SIA-Energy International.
Παρόλα αυτά, οι εμπορικές σχέσεις στην περιοχή έχουν αναδιαμορφωθεί και στο παρελθόν. Τον Ιούνιο του 2017, η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν και η Αίγυπτος διέκοψαν ξαφνικά τις σχέσεις τους με το Κατάρ, με σειρά κατηγοριών, μεταξύ των οποίων η υποκίνηση περιφερειακής αστάθειας, τις οποίες η Ντόχα αρνήθηκε.
Ο αποκλεισμός του Κατάρ στόχευσε μια μικρότερη οικονομία με λιγότερες αλληλεξαρτήσεις. Το Κατάρ, ως πολύ μικρότερος παραγωγός πετρελαίου, αποχώρησε από τον ΟΠΕΚ το 2019. Αντίθετα, τα ΗΑΕ, με παραγωγική ικανότητα περίπου 5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα και σημαντική πλεονάζουσα δυναμικότητα, έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν σημαντικά τις αγορές πετρελαίου.
Πόσο συνδεδεμένες είναι οι οικονομίες τους;
Η Σαουδική Αραβία είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των ΗΑΕ στον αραβικό κόσμο.
Η αξία του μη πετρελαϊκού διμερούς εμπορίου μεταξύ ΗΑΕ και Σαουδικής Αραβίας ανήλθε σε 41,3 δισ. δολάρια το 2024, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομίας των ΗΑΕ, από 37,3 δισ. δολάρια το 2023. Στοιχεία από τη Σαουδική Αραβία δείχνουν ότι το ετήσιο διμερές εμπόριο έχει αυξηθεί περίπου 42% από το 2020. Τα ΗΑΕ ήταν ο πέμπτος μεγαλύτερος προορισμός εξαγωγών του βασιλείου και η τρίτη μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών το 2024.
Το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών είναι εκτεταμένο, καλύπτοντας τα πάντα, από διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα και χρυσό έως κοσμήματα και επανεξαγόμενα καταναλωτικά αγαθά όπως ηλεκτρονικά είδη. Μεγάλο μέρος αυτής της εμπορικής ροής περνά από το λιμάνι Jebel Ali του Ντουμπάι, έναν σημαντικό κόμβο για αγαθά που κατευθύνονται προς τη σαουδαραβική αγορά, παρότι το Ριάντ επενδύει σημαντικά στην επέκταση των δικών του λιμανιών για να προσελκύσει περισσότερες απευθείας αποστολές.
Τον Μάρτιο, η Αρχή Λιμένων της Σαουδικής Αραβίας (Mawani) ανακοίνωσε το άνοιγμα ενός νέου εμπορικού διαδρόμου με νέες ναυτιλιακές υπηρεσίες που συνδέουν το λιμάνι King Abdulaziz στο Νταμάμ με λιμάνια στη Σάρτζα και στο Άμπου Ντάμπι στα ΗΑΕ.
Οι καταναλωτικές αγορές είναι επίσης βαθιά διασυνδεδεμένες. Οι καταναλωτές στα σούπερ μάρκετ Lulu, μια αλυσίδα των ΗΑΕ με ευρεία παρουσία και στις δύο χώρες, αγοράζουν συχνά σαουδαραβικά βασικά προϊόντα: γάλα Almarai, χουρμάδες Jomara, κοτόπουλο Alyoum.
Μια κίνηση προς μποϊκοτάζ θα υπονόμευε τους ευρύτερους οικονομικούς στόχους και των δύο χωρών, δήλωσε η Alice Gower, συνεργάτιδα της συμβουλευτικής εταιρείας Azure Strategy με έδρα το Λονδίνο.
Τι γίνεται με τις επενδύσεις;
Τα ΗΑΕ ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος συνεισφέρων σε όγκο στις καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων (FDI) προς τη Σαουδική Αραβία το 2024, με εισροές αξίας 9 δισ. ριάλ (2,4 δισ. δολάρια), σύμφωνα με τη Γενική Αρχή Στατιστικής της Σαουδικής Αραβίας. Οι σαουδαραβικές άμεσες επενδύσεις στα ΗΑΕ ξεπερνούν τα 4,3 δισ. δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία των ΗΑΕ.
Έρευνα της HSBC τον Οκτώβριο έδειξε ότι εννέα στις δέκα διεθνείς επιχειρήσεις στα ΗΑΕ σχεδιάζουν να αυξήσουν το εμπόριο και τις επενδύσεις τους με τη Σαουδική Αραβία τα επόμενα πέντε χρόνια.
Είναι τα δύο κράτη του Κόλπου οικονομικοί ανταγωνιστές;
Ναι. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν συνάψει σχεδόν 30 διμερείς εμπορικές συμφωνίες με χώρες, ξεπερνώντας τις πιο αργές διαπραγματεύσεις του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), οι οποίες θα περιλάμβαναν και τη Σαουδική Αραβία.
Η Σαουδική Αραβία έχει επίσης προχωρήσει σε κινήσεις που θεωρούνται ανταγωνιστικές, όπως η οδηγία του 2021 που απαιτεί από τις ξένες εταιρείες να δημιουργήσουν περιφερειακά κεντρικά γραφεία στο Ριάντ για να μπορούν να συμμετέχουν σε κρατικές συμβάσεις — μια κίνηση που θεωρείται ευρέως προσπάθεια προσέλκυσης επιχειρήσεων από το Ντουμπάι, τον χρηματοοικονομικό και τουριστικό κόμβο του Κόλπου.
Γιατί έχουν σημασία οι εμπορικές τους σχέσεις για τη Μέση Ανατολή;
Η οικονομική σχέση Σαουδικής Αραβίας – ΗΑΕ στηρίζει μεγάλο μέρος των εμπορικών και επενδυτικών ροών της περιοχής. Και οι δύο χώρες λειτουργούν ως πύλες για κεφάλαια, αγαθά και υπηρεσίες — η Σαουδική Αραβία ως η μεγαλύτερη αραβική οικονομία και τα ΗΑΕ ως σημαντικός χρηματοοικονομικός και διαμετακομιστικός κόμβος.
Η περιφερειακή σταθερότητα αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα και για τις δύο χώρες του Κόλπου, και οποιοδήποτε μποϊκοτάζ θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στα μακροπρόθεσμα οικονομικά τους σχέδια και να αποθαρρύνει τις επενδύσεις και την επιχειρηματική δραστηριότητα στην περιοχή, δήλωσε η Gower.
Οποιαδήποτε παρατεταμένη ένταση μεταξύ των δύο κρατών θα είχε επιπτώσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.