Ο πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να πλησιάζει σε ένα ακόμη σημείο καμπής.
Μετά την κατάρρευση της τρίμηνης εκεχειρίας, οι δύο πλευρές επέστρεψαν στις συγκρούσεις αυτόν τον μήνα, αλλά χωρίς ιδιαίτερες ενδείξεις ότι κάποια από τις δύο αποκτά πραγματικό στρατηγικό πλεονέκτημα.
Με τον πόλεμο να έχει περιέλθει σε ένα είδος αδιεξόδου, η βασική εξέλιξη αυτή τη στιγμή φαίνεται να είναι η κλονιζόμενη υποστήριξη μεταξύ των λιγοστών υποστηρικτών της σύγκρουσης στις ΗΠΑ. Και παρότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις βρίσκονται "σε παύση", σύμφωνα με πηγή του Υπουργείου Άμυνας που μίλησε στο CNN το Σαββατοκύριακο, έπειτα από σχεδόν δύο συνεχόμενες εβδομάδες νυχτερινών πληγμάτων, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο κλιμάκωσης.
Τι θα συμβεί λοιπόν στη συνέχεια; Ακολουθούν ορισμένα από τα κρίσιμα ερωτήματα.
Θα αρχίσουν οι Ρεπουμπλικανοί να ασκούν μεγαλύτερη πίεση για τον τερματισμό του πολέμου;
Ακόμη και όσοι αρχικά δεν είχαν επικρίνει τον πόλεμο αρχίζουν πλέον να αμφισβητούν δημόσια πόσο ακόμη μπορεί να συνεχιστεί.
Η παρουσιάστρια του Fox News, Λόρα Ίνγκραχαμ, δήλωσε το βράδυ της περασμένης Δευτέρας ότι "Ο χρόνος μετρά αντίστροφα για τον πρόεδρο Τραμπ ώστε να βγάλει τις ΗΠΑ από αυτόν τον πόλεμο πριν οι ψηφοφόροι προσέλθουν στις κάλπες. Αυτό προκαλεί μεγάλη νευρικότητα σε πολλούς Ρεπουμπλικανούς. Οι Ρεπουμπλικανοί δεν μπορούν να επιτρέψουν αυτό να εξελιχθεί σε μια ατέρμονη απόσπαση της προσοχής, ιδιαίτερα αν θέλουν να κερδίσουν τον Νοέμβριο."
Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον, τόνισε την Τρίτη τη σημασία του πολέμου, προσθέτοντας όμως: "Τώρα πρέπει να τον ολοκληρώσουμε".
Ο γερουσιαστής της Λουιζιάνα, Μπιλ Κάσιντι, δήλωσε επίσης στην εκπομπή State of the Union του CNN την Κυριακή ότι "Κατά τη γνώμη μου, ο πρόεδρος είχε την ευκαιρία να πετύχει τους αρχικούς στόχους, με τους οποίους συμφωνούσα, και να ολοκληρώσει την αποστολή. Αυτό όμως δεν έχει συμβεί μέχρι στιγμής".
Ωστόσο, δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιος εύκολος τρόπος για τον Τραμπ να "ολοκληρώσει" τον πόλεμο αυτή τη στιγμή. Το Ιράν δεν έδειξε διατεθειμένο να αποδεχθεί ακόμη και μια αρκετά ευνοϊκή ειρηνευτική συμφωνία (το Μνημόνιο Κατανόησης), ενώ οι νέες επιθέσεις και οι απειλές του Τραμπ επίσης δεν φαίνεται να έχουν κάμψει τη στάση της χώρας.
Είναι άραγε αυτοί οι Ρεπουμπλικανοί διατεθειμένοι να πιέσουν τον Τραμπ να αποχωρήσει, αν δεν υπάρξει συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα; Τι θα συμβεί αν το Ιράν εξακολουθήσει να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ; Το δεύτερο ενδεχόμενο, ειδικά, θα αποτελούσε μια σημαντική ήττα, που δύσκολα θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως κάτι διαφορετικό. Επομένως, αν εξέχοντες Ρεπουμπλικανοί αρχίσουν να υποστηρίζουν ότι ήρθε η ώρα οι ΗΠΑ να αποχωρήσουν ακόμη και χωρίς συμφωνία ή χωρίς να έχει επιλυθεί το ζήτημα των Στενών, αυτό θα σημαίνει, πολύ απλά, ότι φοβούνται ιδιαίτερα το πολιτικό κόστος.
Ο ίδιος ο Τραμπ, πάντως, επέμεινε και πάλι την Τρίτη ότι οι ενδιάμεσες εκλογές "δεν θα έχουν καμία επίδραση πάνω μου".
Θα επιδεινώσουν περαιτέρω την κοινή γνώμη οι πρόσφατοι θάνατοι Αμερικανών στρατιωτών;
Ο Τραμπ έχει καταστήσει απολύτως σαφές ότι ανησυχεί πως οι πρώτοι θάνατοι Αμερικανών στρατιωτικών στον πόλεμο από τον Μάρτιο -4 συνολικά από τότε που επαναλήφθηκαν οι τακτικές αεροπορικές επιδρομές- θα μπορούσαν να μειώσουν ακόμη περισσότερο τη δημόσια υποστήριξη.
Αφενός, συγκρίνει συνεχώς ευνοϊκά τον αριθμό των νεκρών (συνολικά 18 Αμερικανοί στρατιωτικοί μέχρι στιγμής) με προηγούμενους πολέμους που είχαν πολύ μεγαλύτερο αριθμό απωλειών. Αφετέρου, υποστηρίζει επανειλημμένα -χωρίς να προσκομίζει αποδείξεις- ότι οι πεσόντες στρατιώτες και οι οικογένειές τους υποστήριζαν την πολεμική προσπάθεια. (Τουλάχιστον ένα μέλος οικογένειας έχει δηλώσει το αντίθετο.)
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει σοβαρός λόγος για την εμφανή ανησυχία του προέδρου.
Δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos, που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο, έδειξε ότι το 42% των Ρεπουμπλικανών και το 53% των ανεξάρτητων ψηφοφόρων δήλωσαν πως, εάν Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώνονταν ή τραυματίζονταν στη Μέση Ανατολή, θα ήταν πιθανότερο να αντιταχθούν στον πόλεμο.
Το Πεντάγωνο, το Σαββατοκύριακο, ενημέρωσε διακριτικά τη βάση δεδομένων του για τις απώλειες, καταγράφοντας περισσότερους από 140 επιπλέον τραυματίες, γεγονός που ανεβάζει τον συνολικό αριθμό των τραυματιών σε πάνω από 600.
Και ακόμη κι αν ο αριθμός των νεκρών είναι μικρότερος σε σύγκριση με προηγούμενους πολέμους, θα μπορούσε να έχει δυσανάλογα μεγάλη επίδραση. Αυτό συμβαίνει επειδή οι Αμερικανοί έχουν σε μεγάλο βαθμό στραφεί εναντίον αυτού του πολέμου ακόμη και κατά τη διάρκεια μηνών στους οποίους δεν υπήρξαν θάνατοι. Άλλωστε, η άνοδος των τιμών των καυσίμων από μόνη της φάνηκε αρκετά πειστικός λόγος για να ενισχύσει τη δυσαρέσκεια.
Και δεδομένου ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί δεν φαίνεται να αντιλαμβάνονται τον σκοπό του πολέμου ούτε να πιστεύουν ότι θα επιφέρει κάποιο ουσιαστικό όφελος, το να βλέπουν στρατιωτικούς να χάνουν τη ζωή τους στο πλαίσιό του θα μπορούσε να είναι ακόμη δυσκολότερο να γίνει αποδεκτό.
Θα προχωρήσει ο Τραμπ σε κλιμάκωση;
Μέχρι στιγμής, ο Τραμπ έχει αντισταθεί σταθερά στην κλιμάκωση της σύγκρουσης. Ωστόσο, δεδομένου του ολοένα μεγαλύτερου αδιεξόδου, είναι πιθανό ο ίδιος και οι συνεργάτες του να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι αυτή αποτελεί τη μοναδική εναλλακτική απέναντι σε μια ενδεχομένως ταπεινωτική υποχώρηση.
Βεβαίως, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι που εξηγούν τη διστακτικότητά του.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει ότι θα πλήξει ιρανικές υποδομές, ακόμη και κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας. Ωστόσο, μια τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να συνιστά έγκλημα πολέμου.
Μια άλλη επιλογή θα ήταν να επιχειρήσει να θέσει υπό έλεγχο στρατηγικής σημασίας περιοχές, όπως το νησί Χαργκ ή την περιοχή γύρω από τα Στενά του Ορμούζ -κρίσιμους κόμβους για τις εξαγωγές πετρελαίου που στηρίζουν τη δοκιμαζόμενη ιρανική οικονομία. Όμως κάτι τέτοιο πιθανότατα θα απαιτούσε την ανάπτυξη χερσαίων στρατευμάτων, μια επιλογή στην οποία, σύμφωνα με δημοσκόπηση του CNN τον Μάρτιο, οι Αμερικανοί αντιτίθενται με ποσοστό 68% έναντι 11%, ενώ θα συνεπαγόταν και τον κίνδυνο πολύ περισσότερων αμερικανικών απωλειών και ενός πολέμου μεγαλύτερης διάρκειας.
Ο Τραμπ δήλωσε στο Axios την Πέμπτη ότι αυτή τη στιγμή "εξετάζει ένα μαζικό πλήγμα", το οποίο χαρακτήρισε "μεγαλύτερο από κάθε προηγούμενο". Ωστόσο, έχει κάνει παρόμοιες δηλώσεις πολλές φορές στο παρελθόν και συχνά έχει τελικά υπαναχωρήσει, παρά το γεγονός ότι δεν πέτυχε όσα επιδίωκε από το Ιράν.
Κάποια στιγμή, πάντως, είναι πιθανό ο ίδιος και οι συνεργάτες του να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι οι απειλές από μόνες τους δεν αποδίδουν πλέον.
Ο Τραμπ ανέστειλε τις αμερικανικές επιδρομές το Σαββατοκύριακο, με τον πρέσβη των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Μάικλ Γουόλς, να δηλώνει ότι ο πρόεδρος "δίνει στις συνομιλίες τον απαραίτητο χώρο".
Ωστόσο, το CNN και άλλα ΜΜΕ μετέδωσαν ότι ένας από τους λόγους για τους οποίους η κυβέρνηση ενδέχεται να αποφύγει μια μεγάλης κλίμακας επίθεση είναι οι ανησυχίες που εξέφρασαν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο πρόεδρος του Μικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν, σχετικά με τον κίνδυνο κλιμάκωσης. Ο Κέιν, ειδικότερα, φέρεται να επισήμανε και την ανησυχία για το μέγεθος των αμερικανικών αποθεμάτων πυρομαχικών.
Πόσο ψηλά θα φτάσουν οι τιμές των καυσίμων;
Μία από τις πιο ανησυχητικές εξελίξεις της περασμένης εβδομάδας ήταν ότι οι Χούθι της Υεμένης, ανακοίνωσαν αποκλεισμό των Στενών Μπαμπ αλ-Μαντέμπ και άρχισαν να στοχοποιούν σαουδαραβικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.
Το πέρασμα αυτό λειτουργεί ως σημαντική εναλλακτική διαδρομή σε σχέση με τα Στενά του Ορμούζ, επομένως η παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας εκεί επιβαρύνει ακόμη περισσότερο μια ήδη πιεσμένη παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Μέχρι την Πέμπτη, η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 100 δολάρια ανά βαρέλι για πρώτη φορά από τον Μάιο. Αυτό συνέβη αφού η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ είχε ήδη επανέλθει πάνω από τα 4 δολάρια ανά γαλόνι.
Και, σε έναν βαθμό, η διαπραγματευτική ισχύς του Τραμπ συνδέεται άμεσα με αυτόν ακριβώς τον αριθμό. Αν οι τιμές των καυσίμων αυξηθούν αισθητά πάνω από τα 4 δολάρια το γαλόνι, θα είναι δύσκολο να πείσει όχι μόνο την αμερικανική κοινή γνώμη αλλά και τους συμμάχους του ότι ο πόλεμος δικαιολογείται.
Θα μειώσει ακόμη περισσότερο τις προσδοκίες του ο Τραμπ;
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο Τραμπ είναι ότι υποσχέθηκε πολύ περισσότερα από όσα φαίνεται να μπορεί να πετύχει. Είχε δηλώσει ότι θα αποδεχόταν μόνο την "ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ" του Ιράν και ότι στόχος του ήταν να εμποδίσει τη χώρα να αποκτήσει πυρηνικό όπλο για πάντα. Είχε μάλιστα μιλήσει και για το ενδεχόμενο ο ιρανικός λαός να εξεγερθεί και να ανατρέψει την ηγεσία του.
Ήδη, πάντως, φαίνεται ότι έχει περιορίσει σημαντικά αυτούς τους στόχους, όπως προκύπτει από τους όρους του μνημονίου κατανόησης που πλέον έχει καταρρεύσει. Το ερώτημα τώρα είναι αν θα μπορούσε να συμβιβαστεί με ακόμη λιγότερα, μόνο και μόνο για να απεμπλακεί από τον πόλεμο.
Για παράδειγμα, θα αποδεχόταν ο Τραμπ απλώς την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς να υπάρξει συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα; Ο ίδιος έχει κατά καιρούς υποστηρίξει ότι το Ιράν είναι ήδη ουσιαστικά αποπυρηνικοποιημένο και ότι οι δραστηριότητές του μπορούν απλώς να παρακολουθούνται από το διάστημα.
(Βέβαια, ο Τραμπ είχε επίσης δηλώσει πριν από έναν χρόνο ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχε "εξολοθρευτεί ολοκληρωτικά", κι όμως στη συνέχεια οι ΗΠΑ οδηγήθηκαν σε πόλεμο.)
Ο Τραμπ έχει επίσης αφήσει κατά καιρούς να εννοηθεί ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελούν πραγματικά πρόβλημα των ΗΠΑ, ή τουλάχιστον ότι συνιστούν μεγαλύτερο πρόβλημα για άλλες χώρες. Θα μπορούσε, άραγε, να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μπορεί απλώς να αποχωρήσει και να αφήσει κράτη που έχουν μεγαλύτερο συμφέρον από την ομαλή λειτουργία των Στενών να διαχειριστούν την κατάσταση;
Αυτό θα είχε σοβαρές αρνητικές συνέπειες για τις σχέσεις των ΗΠΑ με άλλες χώρες, όμως η διατήρηση καλών σχέσεων με τους συμμάχους δεν συγκαταλέγεται συνήθως στις βασικές προτεραιότητες του Τραμπ.
Θα κάνει τελικά κάτι το Κογκρέσο;
Το Κογκρέσο, όπου οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν τον έλεγχο, εμφανίζεται να εξακολουθεί να απέχει πολύ από το να ασκήσει τη συνταγματική του αρμοδιότητα όσον αφορά τον πόλεμο, παρότι έχει εκφράσει πιο έντονα την ανησυχία του για τις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές. Ωστόσο, έχουν σημειωθεί ορισμένες εξελίξεις.
Ένας τρόπος με τον οποίο το Κογκρέσο θα μπορούσε να παρέμβει είναι να αρνηθεί ή να καθυστερήσει τη χρηματοδότηση του πολέμου. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε την περασμένη εβδομάδα νομοσχέδιο που περιλαμβάνει σχετική χρηματοδότηση, όμως η τύχη του στη Γερουσία παραμένει, στην καλύτερη περίπτωση, αβέβαιη.
Η δεύτερη οδός είναι η συνέχιση της διεξαγωγής ψηφοφοριών με στόχο τον περιορισμό των εξουσιών του Τραμπ μέσω αποφάσεων που βασίζονται στον Νόμο περί Πολεμικών Εξουσιών (War Powers Act). Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψήφισε προς αυτή την κατεύθυνση για δεύτερη φορά την Πέμπτη, ενώ και η Γερουσία, όπου επίσης πλειοψηφούν οι Ρεπουμπλικανοί, έχει ψηφίσει μία φορά υπέρ ανάλογου μέτρου.
Οι Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο έχουν γενικά αφήσει στον Τραμπ μεγάλο περιθώριο κινήσεων όσον αφορά τον πόλεμο. Ωστόσο, η κυβέρνηση φαίνεται να παρακάμπτει ξεκάθαρα το χρονικό όριο των 60 έως 90 ημερών που προβλέπει ο Νόμος περί Πολεμικών Εξουσιών, συμμετέχοντας σε μια παρατεταμένη σύγκρουση και υποστηρίζοντας ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο διαφορετικούς πολέμους, επειδή μεσολάβησε η περίοδος της εκεχειρίας. Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί βουλευτές αφήνουν πλέον να εννοηθεί ότι κουράζονται από αυτές τις, κατά την άποψή τους, παράλογες εξηγήσεις.