Η Ρωσία διευρύνει την εκστρατεία υβριδικών επιθέσεων εναντίον ευρωπαϊκών χωρών που παρέχουν όπλα και οικονομική στήριξη στην Ουκρανία, ενώ η Ευρώπη εμφανίζεται χωρίς σαφή στρατηγική για την αντιμετώπιση της κλιμάκωσης, σύμφωνα με το Bloomberg.
Από κυβερνοεπιθέσεις και εμπρησμούς έως ένοπλα drones και απόπειρες δολιοφθοράς, η ένταση αυξάνεται στην Ευρώπη καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία οδεύει προς τον πέμπτο χειμώνα. Μόνο τον Αύγουστο, η Πολωνία ανακοίνωσε ότι απέτρεψε απόπειρα δολοφονίας Αμερικανού πολίτη ουκρανικής καταγωγής, την οποία φέρεται να είχε οργανώσει η Ρωσία, ενώ η Εσθονία κατηγόρησε τη Μόσχα για εμπρησμό σε εταιρεία κατασκευής drones.
Στη Γερμανία, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε την Τρίτη ότι όσοι βρίσκονται πίσω από υβριδικές επιθέσεις "θα πληρώσουν το τίμημα", μετά τον εντοπισμό drone με εκρηκτικά σε αεροδρόμιο της Λειψίας, κοντά σε ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος. Η υπόθεση προκάλεσε ερωτήματα για το ενδεχόμενο να εμπλέκεται η Μόσχα.
Την ίδια στιγμή, εν μέσω της αύξησης των επιχειρήσεων δολιοφθοράς, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ ταξίδεψε την Τρίτη στη Ρωσία για συνομιλίες, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα. Δεν έγινε γνωστό το αντικείμενο των συναντήσεων, ενώ η CIA απέφυγε να σχολιάσει.
Η Ευρώπη παραμένει σε θέση άμυνας
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναμένουν εδώ και μήνες ότι η Ρωσία θα εντείνει την επιθετική της εκστρατεία στην Ευρώπη. Ωστόσο, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αξιολογούν τις εξωτερικές απειλές, η ΕΕ δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά την αμυντική της στάση και τις μεθόδους αντίδρασής της.
Αυτό, σύμφωνα με αναλυτές, ενδέχεται να έχει ενθαρρύνει τη Μόσχα να δοκιμάζει τα όρια της Δύσης, επιχειρώντας να εκφοβίσει και να εξαντλήσει τους συμμάχους της Ουκρανίας, ενώ ο πόλεμος παραμένει ένας πόλεμος φθοράς.
"Οι αντιδράσεις του ΝΑΤΟ, της Ευρώπης και των εθνικών κυβερνήσεων είναι σε μεγάλο βαθμό αμυντικές και ασύνδετες", δήλωσε η Άγκνια Γκρίγκας, συνεργάτιδα του Atlantic Council στο Βίλνιους. Όπως σημείωσε, οι ευρωπαϊκές χώρες επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση μεμονωμένων περιστατικών, χωρίς να έχουν δημιουργήσει ένα αποτελεσματικό πλαίσιο αποτροπής που θα έκανε τη Μόσχα να εγκαταλείψει ή να περιορίσει τις επιχειρήσεις της.
Η έλλειψη προετοιμασίας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ευρώπη έχει αναλάβει πλέον τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας, την ώρα που οι ΗΠΑ περιορίζουν σταδιακά την παρουσία τους στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Παρότι το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ προβλέπει συλλογική άμυνα σε περίπτωση επίθεσης εναντίον κράτους-μέλους, οι ενέργειες που αποδίδονται μέχρι σήμερα στη Ρωσία παραμένουν κάτω από το όριο που θα ενεργοποιούσε μια τέτοια απάντηση.
Από τα σαμποτάζ στις κυβερνοεπιθέσεις
Μετά τις μαζικές απελάσεις Ρώσων διπλωματών που ακολούθησαν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Μόσχα έχει στραφεί όλο και περισσότερο σε στρατολόγηση μέσω των social media για την πραγματοποίηση εμπρησμών και άλλων επιχειρήσεων δολιοφθοράς.
Τον Ιούνιο, δύο Ουκρανοί πολίτες καταδικάστηκαν στη Βρετανία για συνωμοσία με στόχο εμπρησμούς σε αυτοκίνητο και ακίνητο που συνδέονταν με τον τότε πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ. Η εισαγγελία υποστήριξε ότι ένας από τους δράστες είχε στρατολογηθεί διαδικτυακά από ρωσόφωνο χρήστη του Telegram.
Παράλληλα, η γενική εισαγγελέας της Λιθουανίας Νίντα Γκρούνσκιενε δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η επίθεση με drone στη Γερμανία έχει "συνδέσεις" με έρευνα για την απόπειρα τοποθέτησης εκρηκτικού μηχανισμού σε αεροσκάφος της DHL το 2024. Η Λιθουανία έχει απαγγείλει κατηγορίες σε πέντε άτομα, τα οποία φέρεται να είχαν προσληφθεί από τη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών.
Η Γερμανία δεν έχει αποδώσει επισήμως στη Ρωσία την ευθύνη ούτε για το ένοπλο drone ούτε για τον πρόσφατο εντοπισμό κρυψώνας όπλων στα περίχωρα του Βερολίνου. Ωστόσο, σειρά ερευνών από μέσα ενημέρωσης έχει δείξει προς τη Μόσχα, ενισχύοντας τις προειδοποιήσεις ότι η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης πρέπει να αντιμετωπίσει νέες μορφές ασύμμετρων απειλών.
Στη Νορβηγία, ομάδα Ρώσων χάκερ με την ονομασία Server Killers κήρυξε "κυβερνοπόλεμο" στη χώρα, αντιδρώντας στη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας της Νορβηγίας με την Ουκρανία. Από τη Δευτέρα, αρκετές ιστοσελίδες τραπεζών και κυβερνητικών υπηρεσιών της χώρας αντιμετωπίζουν προβλήματα λειτουργίας από επιθέσεις DDoS.
Ανησυχία για Βαλτική και Πολωνία
Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι οι ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών και ασφαλείας εξετάζουν επιχειρήσεις υβριδικού πολέμου εναντίον των χωρών της Βαλτικής και της Πολωνίας.
Ο υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας, Ρόμπερτας Κάουνας, δήλωσε ότι η Μόσχα εξετάζει το ενδεχόμενο μιας επιχείρησης "false flag", με τη χρήση ουκρανικών drones που έχουν κατασχεθεί από τις ρωσικές δυνάμεις, προκειμένου να πληγούν κρίσιμες υποδομές στην περιοχή της Βαλτικής.
"Ο συνεχιζόμενος υβριδικός πόλεμος της Ρωσίας στην Ευρώπη είναι μια ιδιαίτερα συντονισμένη εκστρατεία κάτω από το όριο της άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης, με στόχο την αποσταθεροποίηση των δυτικών πολιτικών συστημάτων, τη διάρρηξη της ενότητας του ΝΑΤΟ και της ΕΕ και τη διάβρωση της στήριξης προς την Ουκρανία", δήλωσε ο Άλεξ Κοτσάροφ, αναλυτής γεωοικονομίας στο Bloomberg Economics.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Κρεμλίνο διατηρεί "εύλογη δυνατότητα άρνησης" της εμπλοκής του, αξιοποιώντας ανώνυμους δράστες και ενδιάμεσους συνεργάτες ώστε να δυσχεραίνει την άμεση απόδοση ευθύνης στο ρωσικό κράτος.
Οι κυρώσεις και το δίλημμα της Ευρώπης
Ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ ζητούν από την Ένωση να απαντήσει στην κλιμάκωση υιοθετώντας μέτρα που μέχρι σήμερα έχουν μπλοκαριστεί, όπως η κατάσχεση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, η απαγόρευση μεταφοράς ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου και αυστηρότεροι περιορισμοί στις θεωρήσεις εισόδου.
Η ΕΕ προετοιμάζει ένα νέο πακέτο κυρώσεων, το οποίο θα αφορά εκατοντάδες φυσικά και νομικά πρόσωπα και αναμένεται να υιοθετηθεί το φθινόπωρο.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα νέων κυρώσεων τίθεται υπό αμφισβήτηση, καθώς προηγούμενα μέτρα δεν κατάφεραν να περιορίσουν ουσιαστικά τη δράση της Μόσχας.
"Η Ρωσία είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει κινητικά μέσα, επειδή μέχρι σήμερα δεν έχει καταφέρει να αποτρέψει τη στήριξη προς την Ουκρανία", δήλωσε ο Μάρεκ Κοχβ, επικεφαλής του προγράμματος Ασφάλειας και Ανθεκτικότητας στο International Centre for Defence and Security του Ταλίν. Όπως σημείωσε, η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την πορεία των ρωσικών δυνάμεων στο μέτωπο.
Τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ έχουν δεσμευθεί για 80 δισ. δολάρια στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία το 2026 και για τουλάχιστον αντίστοιχα επίπεδα το 2027, στη σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας τον Ιούλιο στην Άγκυρα. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης προέρχεται από ευρωπαϊκές χώρες.
Η βρετανική κυβέρνηση ενισχύει την ίδια ώρα τη στρατιωτική συνεργασία με το Κίεβο. Ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ παρέδωσε στην Ουκρανία σχέδια για πυραύλους cruise κατά την επίσκεψή του στο Κίεβο τη Δευτέρα και παρομοίασε τον αγώνα της χώρας με τη βρετανική αντίσταση στη ναζιστική Γερμανία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ κατηγόρησε τη Βρετανία ότι "ρίχνει συστηματικά και τακτικά λάδι στη φωτιά" και ότι επιχειρεί να εμποδίσει την πρόοδο στην ειρηνευτική διαδικασία.
Η Ρωσία έχει επίσης προειδοποιήσει τη Βρετανία ότι θα υπάρξουν "συνέπειες για τις οποίες θα πρέπει να λογοδοτήσει", μετά τις πληροφορίες ότι η Ουκρανία χρησιμοποίησε drones βρετανικής κατασκευής για επιθέσεις εντός ρωσικού εδάφους.
Η Εσθονία, εξάλλου, διερευνά πιθανή ρωσική εμπλοκή σε πυρκαγιά στην Milrem Robotics, εταιρεία κατασκευής drones που προμηθεύει την Ουκρανία, ενώ μια λετονική φιλανθρωπική οργάνωση που στηρίζει την Ουκρανία ανακοίνωσε ότι η αποθήκη της έγινε στόχος εμπρησμού τον περασμένο μήνα.
"Η Ρωσία επιδιώκει ξεκάθαρα να κλιμακώσει την κατάσταση — όχι μέσω άμεσης στρατιωτικής κλιμάκωσης, αλλά ενδεχομένως επηρεάζοντας τις δυτικές χώρες, ιδιαίτερα εκείνες που στηρίζουν την Ουκρανία", δήλωσε ο Φινλανδός πρωθυπουργός Πέτερι Όρπο. "Αλλά δεν λειτουργεί. Στην πραγματικότητα, έχει το αντίθετο αποτέλεσμα", πρόσθεσε.