Τροφοδοτούμενο από τις συνέπειες του καταστροφικού πολέμου του Ντόναλντ Τραμπ εναντίον του Ιράν, το ενεργειακό χρέος των νοικοκυριών στη Βρετανία συνεχίζει να διογκώνεται, φτάνοντας σε επίπεδα-ρεκόρ, στα 6 δισ. λίρες (8,16 δισ. δολάρια), έως τα τέλη Ιουνίου, όπως τονίζει σε δημοσίευμά του ο Guardian. Το ποσό αναμένεται να αγγίξει τα 7 δισ. λίρες (9,52 δισ. δολάρια) μέχρι το τέλος του έτους, καθώς το ανώτατο όριο στις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας που έχει θεσπίσει η κυβέρνηση αυξάνεται τον Οκτώβριο στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών.
Σύμφωνα με τον Guardian, το κόστος θα είναι βαρύτερο για τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά. Για ολοένα περισσότερους ανθρώπους, ο φετινός χειμώνας θα σημαίνει ένα σκληρό καθημερινό δίλημμα: να παραλείψουν γεύματα, να αφήσουν απλήρωτους άλλους λογαριασμούς ή να μείνουν χωρίς θέρμανση.
Αυτή είναι η πραγματικότητα στην πιο σκληρή πλευρά της κρίσης του κόστους ζωής, την οποία ο Άντι Μπέρναμ έχει θέσει ως μία από τις βασικές προτεραιότητές του από την ανάληψη της πρωθυπουργίας. Μόλις μία ημέρα μετά την είσοδό του στη Ντάουνινγκ Στριτ, ο κ. Μπέρναμ ανακοίνωσε ότι ο ΦΠΑ στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας θα καταργηθεί από τις αρχές Οκτωβρίου. Ωστόσο, η αύξηση του ανώτατου ορίου στις τιμές ενέργειας, που ανακοινώθηκε την Τετάρτη και συνδέεται με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, υπερκαλύπτει το όφελος από τη μείωση του ΦΠΑ.
Σε μια εποχή έντονης γεωπολιτικής αστάθειας, το υψηλό ενεργειακό κόστος τείνει να εξελιχθεί στη νέα κανονικότητα, όπως γράφει ο Guardian. Η κυβέρνηση δικαίως επιμένει –όπως επανέλαβε και αυτή την εβδομάδα η υπουργός Ενέργειας, Μιάτα Φανμπουλέχ– ότι το κλειδί για τη μείωση των μελλοντικών λογαριασμών βρίσκεται στην ολοκλήρωση της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα.
Η στροφή στις καθαρές, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν αποτελεί μόνο τη σωστή επιλογή από περιβαλλοντική άποψη. Μακροπρόθεσμα, μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερους λογαριασμούς και να απελευθερώσει τη Βρετανία από την έκθεσή της στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών φυσικού αερίου.
Όμως, καθώς οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων οδηγούν τα οικονομικά περιθώρια πολλών οικογενειών στα άκρα, απαιτούνται άμεσα μέτρα. Διαφορετικά, ο κ. Μπέρναμ δύσκολα θα μπορέσει να υλοποιήσει τη δέσμευσή του να προσφέρει στα νοικοκυριά τον απαραίτητο "χώρο να ανασάνουν".
Η έκπτωση για τη θέρμανση των ευάλωτων νοικοκυριών είχε καθοριστεί στις 140 λίρες το 2011. Έκτοτε έχει αυξηθεί κατά μόλις 10 λίρες – μια αύξηση που μοιάζει σχεδόν συμβολική μπροστά στις σημερινές ανάγκες. Αυτό που απαιτείται επειγόντως είναι ένα νέο σύστημα κοινωνικής έκπτωσης, ικανό να προστατεύσει ουσιαστικά τα χαμηλότερα εισοδήματα από οικονομικές πιέσεις που βρίσκονται πέρα από τον έλεγχό τους – και συχνά ακόμη και πέρα από τον άμεσο έλεγχο της κυβέρνησης.
Παράλληλα, τα έκτακτα ταμεία αντιμετώπισης κρίσεων και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας, τα οποία διαχειρίζονται οι τοπικές αρχές, πρέπει να ενισχυθούν σημαντικά.
Ο πρώην πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν έχει προτείνει η χρηματοδότηση αυτή να εξασφαλιστεί μέσω της επιβολής ενός νέου φόρου στον κλάδο των στοιχημάτων και των τυχερών παιχνιδιών. Το Συνδικαλιστικό Κογκρέσο της Βρετανίας (TUC) έχει προτείνει τη χρηματοδότηση ενός νέου κοινωνικού τιμολογίου μέσω ενός έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη των τραπεζών.
Υπάρχουν, επίσης, περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας, όπως έχει επισημάνει και ο κ. Μπράουν, μέσα στους δημοσιονομικούς κανόνες που κληρονόμησε ο κ. Μπέρναμ. Με την απαραίτητη πολιτική βούληση, τα απαιτούμενα κονδύλια μπορούν να βρεθούν.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση οφείλει να επιταχύνει τις αναγκαίες επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση και να βρει τρόπους ώστε μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησής της να μεταφερθεί στους οικονομικά ισχυρότερους. Αυτό θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να σημαίνει τη μεταφορά περισσότερων περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων από τους λογαριασμούς των νοικοκυριών στη γενική φορολογία.
Έρευνες δείχνουν ότι ορισμένα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος καταβάλλουν, ως ποσοστό του καθαρού εισοδήματός τους, έως και τρεις φορές περισσότερα σε περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις σε σύγκριση με τα υψηλότερα εισοδήματα.
Οι κλιματικοί στόχοι της Βρετανίας έχουν τόσο ηθική όσο και οικονομική λογική και απολαμβάνουν τη στήριξη της κοινής γνώμης. Ωστόσο, μια προσέγγιση που στηρίζει υπερβολικά τη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης στους λογαριασμούς των καταναλωτών δίνει επιχειρήματα σε όσους επιχειρούν να παρουσιάσουν τον στόχο των μηδενικών καθαρών εκπομπών ως πρόβλημα και όχι ως μέρος της λύσης.
Μετά την ανακοίνωση της ρυθμιστικής αρχής ενέργειας Ofgem για την αύξηση του ανώτατου ορίου στις τιμές, ο κ. Μπέρναμ αναγνώρισε το βάρος που θα επωμιστούν τα νοικοκυριά. Εάν η αστάθεια στις αγορές συνεχιστεί, οι προβλέψεις κάνουν λόγο για μια ακόμη μεγαλύτερη αύξηση τον Ιανουάριο.
Η μείωση του ΦΠΑ στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας από την κυβέρνηση Μπέρναμ ήταν ένα μέτρο προς τη σωστή κατεύθυνση. Όμως, καθώς οι Συντηρητικοί και το Reform UK επιχειρούν να αξιοποιήσουν το υψηλό ενεργειακό κόστος για να δημιουργήσουν πολιτικές διαχωριστικές γραμμές γύρω από την πράσινη μετάβαση, η κυβερνητική απάντηση πρέπει να γίνει πολύ πιο φιλόδοξη και αποφασιστική.
Ωστόσο, δεν αρκούν πλέον οι επιμέρους παρεμβάσεις. Η ενεργειακή κρίση απαιτεί μεγαλύτερες, ταχύτερες και πιο τολμηρές κινήσεις, καταλήγει ο Guardian.