Εφέτος η πολιτικο-κοινωνική οργάνωση «ΟΜΟΝΟΙΑ» της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας κλείνει 35 χρόνια. 35 χρόνια αγώνα για την κατοχύρωση και διασφάλιση των Δικαιωμάτων και Ελευθεριών της Ε.Ε.Μ., προσπαθειών για την διαφύλαξη και καλλιέργεια της εθνικής μας ταυτότητας, ανοδικής πορείας, συσπείρωσης όλων των Ελλήνων στους κόλπους της, αναγνώρισης εντός κι εκτός της χώρας, συνεργασίας με βάση τις αρχές της ισοτιμίας, ισονομίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στις 11 Ιανουάριου 1991, όταν στην Αλβανία το δικτατορικό καθεστώς προσπαθούσε με κάθε τρόπο να κρατηθεί στη ζωή, μια ομάδα αποφασισμένων και θαρραλέων διανοουμένων, γέννημα και θρέμμα αυτού του τόπου, έκαναν το ιστορικό βήμα. Ίδρυσαν τη δική τους οργάνωση, την οργάνωση της Ε. Ε. Μ., κάνοντας πραγματικότητα έναν πόθο συγκεντρωμένο μέσα στις καρδιές όλων των Ελλήνων, όλων εκείνων που θυσιάστηκαν, που φυλακίστηκαν κι εξορίστηκαν, που εκτελέστηκαν και χάθηκαν χωρίς ίχνος, χωρίς τάφο, χωρίς όνομα.

Στις 22 Φεβρουαρίου ο Υπουργός Δικαιοσύνης της Αλβανίας παραδίδει την απόφαση της ίδρυσης. Ο αντίλαλος εξαπλώθηκε σαν το Πασχαλιάτικο άρωμα στον βορειοηπειρωτικό χώρο, σαν κεραυνός στους εθνικιστικούς κύκλους. Για πρώτη φορά οι Βορειοηπειρώτες κοιτάχτηκαν στα μάτια. Μέσα τους ξύπνησαν τα μαθήματα των προγόνων τους, η αγάπη για τους τυραννισμένους συμπατριώτες τους, η επιθυμία για ένα καλύτερο αύριο.

Στις 24 Φεβρουαρίου, με την παρουσία αντιπροσώπων σχεδόν απ' όλα τα χωριά της Δρόπολης, στη Δερβιτσιάνη έγινε ο μεγαλύτερος πανηγυρισμός. Τέσσερις μέρες αργότερα στους Γεωργουτσάτες πραγματοποιείται το πρώτο ειρηνικό συλλαλητήριο. Η χαρά απερίγραπτη. Η λαοθάλασσα είχε γεμίσει όλη την πλατεία. Από δρόμους και σπίτια ο κόσμος χαρούμενος και περίεργος παρακολουθούσε τι θα γίνει. Τα μεγάφωνα αχούσαν ελληνικά, πράγμα πρωτοφανές και θαρραλέο.

Η ίδρυση της ΟΜΟΝΟΙΑΣ ήταν μια αναγκαιότητα. Αυτή αναπτέρωσε τις ελπίδες των πολυβασανισμένων και καταπιεσμένων, από το δικτατορικό καθεστώς, Βορειοηπειρωτών, για ένα καλύτερο μέλλον που θα εκπλήρωνε τους πόθους των παππούδων και προπαππούδων τους.

Οι ημέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς λειτούργησαν φέτος ως καθρέφτης της πραγματικότητας. Η εικόνα ήταν ξεκάθαρη: σύμφωνα με εκτιμήσεις, η διέλευση οχημάτων από το Τελωνείο Μαυροματίου μειώθηκε περίπου κατά 50% σε σχέση με πέρσι, καταγράφοντας τη χαμηλότερη επίδοση των τελευταίων δέκα ετών. Και αυτό δεν είναι σύμπτωση είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων επιλογών.

Το Τελωνείο Μαυροματίου, που στο παρελθόν λειτουργούσε ως αυτοτελές Τελωνείο Β' Τάξης, έχει μετατραπεί σε απλό Τμήμα του Τελωνείου Ηγουμενίτσας. Η αλλαγή αυτή δεν ήταν ουδέτερη. Σήμανε λιγότερο προσωπικό, μειωμένη επιχειρησιακή δυνατότητα, καθυστερήσεις στους ελέγχους και αβεβαιότητα για τους διερχόμενους.

Το αποτέλεσμα ήταν προβλέψιμο: χιλιάδες συμπατριώτες μας Βορειοηπειρώτες, που παραδοσιακά επέλεγαν το Μαυρομάτι για τη μετάβασή τους από και προς την Ελλάδα τις γιορτές, προτίμησαν το Τελωνείο της Κακαβιάς, αναζητώντας ταχύτερη και πιο αξιόπιστη εξυπηρέτηση.

Για τη Θεσπρωτία αυτό δεν είναι απλώς ζήτημα αριθμών. Είναι άμεσο πλήγμα στην τοπική οικονομία. Οι διερχόμενοι στήριζαν έμπρακτα την αγορά: προμήθειες, εφοδιασμό με καύσιμα, στάσεις σε καταστήματα της Ηγουμενίτσας και της ευρύτερης περιοχής. Φέτος, αυτή η κίνηση χάθηκε. Και χάθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά ήδη δοκιμάζεται από τη γενικότερη μείωση της αγοραστικής δύναμης. Ο συνδυασμός της οικονομικής πίεσης με την περιορισμένη διέλευση απο το Μαυρομάτι δημιούργησε συνθήκες ασφυξίας για πολλές τοπικές επιχειρήσεις.

Η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί ότι η υποβάθμιση του Τελωνείου Μαυροματίου ήταν υπηρεσιακά αναγκαία και προσωρινή και ότι η λειτουργία του θα αποκατασταθεί σύντομα. Αυτό όμως δεν έγινε. Και όσο η αποκατάσταση καθυστερεί, η ζημιά δεν μειώνεται — συσσωρεύεται. Παράλληλα, αναβαθμίζεται εκ νέου, εμμέσως πλην σαφώς, και σε βάρος της Θεσπρωτίας, η δίοδος της Κακαβιάς.