Μέσα σε λίγες μέρες από την έναρξη των προπαρασκευαστικών εργασιών στην παράκτια ζώνη όπου η οικογένεια Τραμπ οραματίζεται να κτίσει ένα τεράστιο ξενοδοχειακό σύμπλεγμα, ανεπανόρθωτες καταστροφές έχουν προκληθεί στις αλβανικές ακτές θέτοντας σε κίνδυνο τοπία και πανίδα, προειδοποιούν μη κυβερνητικές οργανώσεις και επιστήμονες.

Οι εκσκαφείς στις παραλίες έχουν ήδη προκαλέσει ζημιές στους τόπους αναπαραγωγής των θαλάσσιων χελωνών Caretta caretta που απειλούνται με εξαφάνιση, καταγγέλλει ο θαλάσσιος βιολόγος Ολσι Νίκα, επικεφαλής της μκο EcoAlbania, έκπληκτος από τις καταστροφές που έχουν συντελεσθεί στις όχθες της λιμνοθάλασσας της Νάρτα ανάμεσα στις 5 και τις 30 Μαΐου.

Στις δορυφορικές εικόνες διαπιστώνεται ότι κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου έχει ανοίξει ένας δρόμος, μία ολόκληρη ζώνη έχει αποψιλωθεί και μία γέφυρα έχει κατασκευασθεί στον πορθμό που ενώνει την λιμνοθάλασσα με την θάλασσα.

Οι αμμόλοφοι της Νάρτα καταστράφηκαν από την χάραξη δρόμων πρόσβασης, δένδρα κόπηκαν, μπετόν χύθηκε στις κοντινές παράκτιες περιοχές απειλώντας πολλά είδη πτηνών.

«Πραγματική σφαγή της βιοποικιλότητας σε έκταση χιλιάδων στρεμμάτων», δηλώνει ο Ολσι Νίκα διότι «οι επεμβάσεις σε έναν ζωτικής σημασίας δίαυλο που ενώνει την λιμνοθάλασσα και την θάλασσα έχουν διαταράξει σφοδρά την ανταλλαγή υδάτων που είναι αναγκαία για την ισορροπία των υγρότοπων».

Ιδιαίτερα θετική εικόνα παρουσιάζει η φετινή τουριστική περίοδος στη Χιμάρα, σύμφωνα με τον δήμαρχο Βαγγέλη Τάβο, ο οποίος υποστήριξε ότι ο δήμος κινείται αντίθετα από τις γενικότερες τάσεις που καταγράφονται στην Αλβανία.

Σε δηλώσεις του στον τηλεοπτικοί σταθμό Euronews Albania, ο κ. Τάβος ανέφερε ότι η επισκεψιμότητα κατά τους μήνες Μάιο, Ιούνιο και Ιούλιο είναι αυξημένη κατά περίπου 30% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Όπως σημείωσε, η ζήτηση για καταλύματα είναι τόσο υψηλή, ώστε οι διαθέσιμες κλίνες έχουν ουσιαστικά εξαντληθεί.

«Η Χιμάρα φέτος είναι πλήρης. Αν κάποιος επιχειρήσει σήμερα να κλείσει δωμάτιο, είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρει διαθέσιμο κατάλυμα», ανέφερε χαρακτηριστικά, επικαλούμενος στοιχεία από επιχειρήσεις φιλοξενίας και επαγγελματίες του τουρισμού.

Ακυρώσεις κρατήσεων, αλλά χωρίς ουσιαστικό αντίκτυπο.

Ο δήμαρχος παραδέχθηκε ότι οι πρόσφατες διαμαρτυρίες στην περιοχή προκάλεσαν ορισμένες ακυρώσεις κρατήσεων. Ωστόσο, όπως υποστήριξε, οι απώλειες αυτές δεν επηρέασαν σημαντικά τη συνολική τουριστική κίνηση, καθώς η αυξημένη ζήτηση κάλυψε το κενό.

Ενώ η πρώτη ταυτοποίηση πεσόντος στο έπος του 1940 στην Αλβανία έγινε, πρόκειται για τον έφεδρο λοχία Γεώργιο Βέλιο του Αποστόλου από το Παλαιοχώρι Χαλκιδικής, ο οποίος έπεσε μαχόμενος στις 12 Μαρτίου 1941, υπάρχει μια άλλη θλιβερή πραγματικότητα. 

Οστά νεκρών του 1940 που εντοπίστηκαν και ανασύρθηκαν, στο πλαίσιο Ελληνοαλβανικής Συμφωνίας, από ομαδικούς τάφους, τώρα βρίσκονται σε κοντέινερ, γιατί έχουνπληρότητα τα δύο στρατιωτικά νεκροταφεία στους Βουλιαράτες και στην Κλεισούρα και δεν υπάρχει χώρος ενταφιασμού. 

Είχε ανακοινωθεί το 2019 από την αλβανική πλευρά επέκταση του νεκροταφείου στην Κλεισούρα, με την παραχώρηση δέκα στρεμμάτων, αλλά τελικά η υπόσχεση δεν έγινε πραγματικότητα. Να σημειωθεί ότι στο νεκροταφείο Κλεισούρας έχει γίνει η ταφή 573 στρατιωτών στις 12 Οκτωβρίου 2018, 193 στις 11 Οκτωβρίου 2019, 20 στις 12 Φεβρουαρίου 2020 και 32 στις 29 Οκτωβρίου 2021, ενώ άλλοι 100, οι πρώτοι, έχουν ταφεί τον Ιούλιο του 2018, στο νεκροταφείου στους Βουλιαράτες.

Συνολικά και στα δύο ελληνικά κοιμητήρια στην Αλβανία ενταφιάστηκαν τα τελευταία χρόνια τα οστά 918 στρατιωτών. Στο ορεινό ανάγλυφο μέχρι και την Κορυτσά, υπολογίζεται ότι είναι πρόχειρα θαμμένοι γύρω στους 6.200 από τους 8.000 Έλληνες που έπεσαν μαχόμενοι μεταξύ του Νοεμβρίου του 1940 και του Απριλίου του 1941.

Οι έρευνες ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 2018 στη θέση Ντραγκόντι, κοντά στην Κλεισούρα από τεχνικά συνεργεία, υπό την επίβλεψη της διμερούς επιτροπής εμπειρογνωμόνων. Σκάβονται σημεία, όπου με βάση παλαιούς, ιταλικούς κυρίως χάρτες, αλλά και μαρτυρίες κάτοικων της περιοχής, ενταφιάστηκαν εκατοντάδες Έλληνες στρατιώτες που έπεσαν στις σφοδρές μάχες με τα ιταλικά στρατεύματα.

Η μονή είναι κτισμένη στο πίσω μέρος ενός ισιώματος της πλαγιάς του βουνού στο χωριό Γεωργουτσάτες και απέχει πάνω από µια ώρα οδοιπορικώς. Παρότι η πλαγιά είναι γυνή και χωρίς εμπόδια η µονή δεν φαίνεται ούτε από απόσταση κοντινή, διότι βρίσκεται σε βαθούλωµα. Από κάτω το σημάδι που οδηγεί στη μονή είναι δύο δένδρα.

Η µονή υπήρξε προ αµνηµονεύτων χρόνων. Κατά τα έτη 1545 µέχρι το 1575 φαίνεται, ότι ο ναός είχε ανάγκη επισκευής, γι'αυτό οι χριστιανοί ζήτησαν άδεια επιδιορθώσεως από τον καδή Αργυροκάστρου, ενώ ο καδής Μεχµέτ ήταν αυτός που εξέδωσε έγγραφο σωζόµενο µέχρι και το 1980, που το παραθέτοµε αυτολεξεί: «Οι κάτοικοι εις τον καζαν Αργυροκάστρου υποκειµένου χωρίου Γεωργουτσάτες παρουσιασθέντες εις την Ιεράν Κρίσιν, είπον, ότι άνωθεν του χωρίου µας υπάρχει µια εκκλησία επ' ονόµατι του Προφήτου Ηλιού τιμωμένη, της οποίας οι τοίχοι κατέπεσον και εν καιρώ χειµώνος δεν δυνάµεθα κατά την θρησκείαν µας να προσευχηθώµεν, και δια τούτο ζητούµεν παρά της Ιεράς Κρίσεως άδειαν να την επιδιορθώσωµε κατά το παλαιόν σχέδιον. Αφού λοιπόν είδαµε ταύτα και ηµείς, εκρίναµεν ότι η διόρθωσις είναι νόµιµος και εδώσαµεν άδειαν δια να κάµουν επισκευήν ανευ πλάτους µήκους και ύψους. Εφ' ω εδόθη εις χείρας των το παρόν έγγραφον δια να το δείξουν όπου δει» . 

Ο αρχιτεκτονικός τύπος του ναού είναι βασιλική µε νάρθηκα, ενώ κατά άλλη άποψη είναι µονόχωρος, καµαροσκέπαστος µε χορούς και νάρθηκα. Το κτίσµα είναι πέτρινο όχι ιδιαίτερα πελεκηµένο και η σκεπή, όπως συνήθως, µε πλάκα από πέτρα. Στην είσοδο του ναού υπάρχει υπόστεγο, µε γύρω-γύρω πεζούλια χτισµένα µε µεγάλες πέτρες. Το εσωτερικό του ναού είναι όλο γεµάτο από τοιχογραφίες και παρά τη φθορά της χρόνιας εγκατάλειψης είναι καλά διατηρηµένες, αλλά πάνω τους υπάρχουν λίγες επιγραφές από τους άθεους του κοµµουνισµού. Το πάτωµα είναι πλακόστρωτο µε µεγάλες τετράγωνες πέτρες και στη µέση µια στρογγυλή.

+Ετους ΖΡΚΕ: (1617) και δια χειρός καµαρτολού Μηχαήλ εκ της κόµης Ληνοτοπίου της Καστωρίας». Ενώ από την εσωτερική πλευρά του ναού είναι ασβεστωµένη στο περισσότερο µέρος και το µόνο που διαβάζεται είναι: «…Νικηφορου µοναχού ηγουµενευοντος..». Ολόκληρη η επιγραφή αναφέρεται από τον Π. Πουλίτσα όπως: «+ Έτους Ζ(ένα σήµα)∆ (1586) ιστορήθη ο θείος και πανσεπτος ούτος ναός του Προφητου Ηλιού δια χειρός Νικηφόρου µοναχού ηγουµενεύοντος κυρίου…(ιερο)µονάχου» . Το τέµπλο είναι µερικώς κατεστραµµένο, χωρίς τις αφιερωµατικές εικόνες.

Ο περίβολος της µονής είναι µεγάλος, τα κτίρια είναι σχεδόν κατεστραµµένα ως τα θεµέλια και κάπου φαίνονται θόλοι και λίγα σκαλιά. Στη δυτική πλευρά του ναού υπάρχει καλοδιατηρηµένο το καλοκαιρινό καθιστικό υπόστεγο στο οποίο υπάρχει και το πηγάδι. Επίσης, στη δυτική πλευρά ψηλά που ενώνεται το κτίσµα µε τη σκεπή υπάρχει µια πώρινη µαυρόπλακα, που από τις βροχές και τον ήλιο έχουν αλλοιωθεί τα γράµµατα που ήταν σκαλισµένα πάνω της. Το µόνο που µπόρεσα να διαβάσω ήταν: «+ Α..λε/ Μηνης Ιουλίου, + Ετουτ…». Αργότερα συνάντησα την επιγραφή αυτή στη µελέτη του Παναγιώτη Η. Πουλίτσα, που αναφέρει: «+ΑΨΛΕ (1735) Μηνι Ιουλιο Ετουτο το µνιµοσινο το έφτιασε ο Μαστορονικολας εκ τις κωµης Μποηκουκι και προσκυνητε του προφητου Ηλιου και Γουµενέβοντος ιερωµοναχος Καλλιστου και Τραπεζάρης ο Παπαθεοφανης» .