Ο Μιχαλάκι Ζιτσίστι (Mihallaq Ziçishti), υφυπουργός Εσωτερικών της Αλβανίας, αναφερόμενος ενώπιον της ΚΕ του ΚΕΑ τον Οκτώβριο του 1950, δήλωνε ότι οι γυναίκες στη Δρόπολη διέφευγαν μαζικά στην Ελλάδα «όχι διότι μάχονταν το καθεστώς, αλλά για να συνενωθούν με τους άντρες τους». Ήταν το ελάχιστο που δικαιούται ο άνθρωπος: να ζει με την οικογένειά του.

Ποινικοποίηση της φυγής και κρατική βία

Ποινικοποίηση της φυγής και κρατική βία Εν τούτοις, η απόπειρα διαφυγής ποινικοποιήθηκε αυστηρά. Οι γυναίκες –μητέρες και γιαγιάδες– θεωρούνταν εγκληματίες, καταδικάζονταν σε πολυετή κάθειρξη, ενώ ο εσωτερικός κανονισμός των συνόρων προέβλεπε ακόμη και εν ψυχρώ εκτελέσεις.

Παρακολούθηση, προπαγάνδα και πληροφοριοδότες

Οι απόπειρες αυτές –ιδίως τη δεκαετία του '50– συνιστούσαν πονοκέφαλο για την αλβανική ασφάλεια. Οι αρχές ασφαλείας παρακολουθούσαν τακτικά την αλληλογραφία των γυναικών με τους συζύγους τους, τις οποίες στη συνέχεια καλούσαν προς συνετισμό στα αστυνομικά τμήματα, ενώ η κομματική επιτροπή Αργυροκάστρου, με συνεχείς παραινέσεις προς την εφημερίδα Λαϊκό Βήμα, καλούσε τους δημοσιογράφους της να δημοσιεύσουν «επιστολές» μεταναστών από την Αμερική που περιέγραφαν «τις κακουχίες και την καπιταλιστική ανέχεια». Στοιχεία για τις προθέσεις των εναπομεινάντων μελών των οικογενειών των μεταναστών οι αλβανικές αρχές αντλούσαν και από εσωτερική πληροφόρηση, κυρίως από πληροφοριοδότες και συνεργάτες τους σε Ελλάδα και ΗΠΑ. Η όλη προσπάθεια δεν ήταν πειστική, αλλά ούτε μπορούσε να ανακόψει το κύμα διαφυγών, το οποίο συνεχίστηκε έως το τέλος του καθεστώτος και κορυφώθηκε το 1992.

Η Γραμματεία της Ενεργειακής Κοινότητας επισημαίνει ότι η Αλβανία πρέπει να βελτιώσει το νομικό πλαίσιο όσον αφορά την Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΕΠΕ) για τα έργα που υλοποιούνται, γεγονός που περιλαμβάνει και την ενίσχυση των ανθρώπινων πόρων, και συγκεκριμένα τα κριτήρια πιστοποίησης των εμπειρογνωμόνων.

Συγκεκριμένα, στην ετήσια έκθεση που αναλύει την πορεία της νομικής εναρμόνισης σε διάφορους τομείς, η Γραμματεία αναφέρει ότι έχουν γίνει ορισμένα βήματα, ωστόσο η πρόοδός τους υπήρξε αργή.

«Η Αλβανία έχει ξεκινήσει τη σύνταξη κανόνων και διαδικασιών για την Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΕΠΕ) σε διασυνοριακό πλαίσιο, όπως απαιτείται από το άρθρο 7 της Οδηγίας ΕΠΕ. Επίσης, έχει αναφερθεί πρόοδος όσον αφορά τη δημιουργία ενός συστήματος πιστοποίησης για τους εμπειρογνώμονες ΕΠΕ. Ωστόσο, το σύστημα αυτό παραμένει καθυστερημένο και ημιτελές, ενώ τα κριτήρια για την πιστοποίηση των εμπειρογνωμόνων ΕΠΕ, την περιβαλλοντική εμπειρογνωμοσύνη και τον περιβαλλοντικό έλεγχο δεν έχουν ακόμη καθοριστεί πλήρως, αποδυναμώνοντας το θεσμικό πλαίσιο που είναι αναγκαίο για την αποτελεσματική εφαρμογή της Οδηγίας ΕΠΕ», αναφέρεται στην έκθεση.

Η ίδια έκθεση επισημαίνει ότι δεν έχουν ληφθεί περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση των ελλείψεων που εντοπίστηκαν στις προηγούμενες Εκθέσεις Εφαρμογής της Γραμματείας. Ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με την έκθεση, η Αλβανία εξακολουθεί να μην συμμορφώνεται με τα άρθρα 8 και 8α της Οδηγίας ΕΠΕ. Ο ισχύων νόμος για την ΕΠΕ παραμένει ανεπαρκής, καθώς δεν απαιτεί οι αποφάσεις για τη χορήγηση άδειας ανάπτυξης να περιλαμβάνουν το αιτιολογημένο συμπέρασμα της ΕΠΕ, τους περιβαλλοντικούς όρους, τα μέτρα μετριασμού και τις υποχρεώσεις παρακολούθησης. Επιπλέον, τα κριτήρια επιλογής (screening) δεν είναι σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙΙ της Οδηγίας ΕΠΕ.

«Η Αλβανία έχει αναφέρει ότι η ΕΠΕ είναι ενσωματωμένη στο σύστημα "one-stop-shop" για τη χορήγηση οικοδομικών αδειών. Οι θεσμικές ικανότητες για τη διενέργεια ΕΠΕ παραμένουν περιορισμένες και ανεπαρκείς για να διασφαλίσουν μια εναρμονισμένη διαδικασία για την ΕΠΕ και τις λοιπές συναφείς αξιολογήσεις (αξιολόγηση βιοποικιλότητας/δέουσα αξιολόγηση και αξιολόγηση επιπτώσεων στα ύδατα).