Ποια είναι τελικά η καταγωγή του Έντι Ράμα

Πολύς λόγος έχει γίνει τον τελευταίο καιρό για την καταγωγή του Έντι Ράμα, πρωθυπουργού της Αλβανίας, ο οποίος φαίνεται ότι αντιμετωπίζει προβλήματα στη χώρα του, όπως δείχνουν και οι ογκώδεις διαδηλώσεις τον τελευταίο καιρό.

Φυσικά, στο διαδίκτυο, ο καθένας γράφει αβασάνιστα ό,τι θέλει. Το ίδιο γίνεται και για την καταγωγή του Έντι Ράμα. Επειδή το θέμα μας απασχόλησε, θυμηθήκαμε μία ανάρτηση στο facebook του Δρα Σταύρου Ντάγιου που είχε γίνει πριν μερικούς μήνες(Μάιος 2025).

Επικοινωνήσαμε με τον κύριο Ντάγιο, άριστο γνώστη των ελληνοαλβανικών θεμάτων και με πλούσιο συγγραφικό έργο και του ζητήσαμε να αναδημοσιεύσουμε τη συγκεκριμένη ανάρτηση. Πρόθυμα και ευγενέστατα ο κύριος Ντάγιος μας έδωσε την άδεια να κάνουμε κάτι τέτοιο και τον ευχαριστούμε θερμά. Ας δούμε τι γράφει ο κύριος Ντάγιος.

Γλύπτης ο πατέρας του, οδοντίατρος η μητέρα του, αναπληρωτής πρωθυπουργός του Χότζα ο θείος του, υπερασπιστής των Χριστιανών άλλος πρόγονός του – Γιατί απαρνείται την καταγωγή από το ελληνικό χωριό Βουνό της Χιμάρας και τι ισχύει για τις σπουδές του στο Χάρβαρντ

«Η μητέρα του σημερινού αλβανού πρωθυπουργού (ιατρός στο επάγγελμα) υπήρξε γόνος οικογένειας εγνωσμένου κύρους από το Βουνό της Χιμάρας, φέρουσα το επώνυμο Κόλεκα. Θείος της υπήρξε ο μακρόβιος αλβανός πολιτικός Σπύρος Θωμά Κολέκα (1908-2001), απόφοιτος ιταλικών πανεπιστημίων, ο οποίος αναρριχήθηκε στα υψηλά κλιμάκια της αλβανικής κομματικής και κυβερνητικής ιεραρχίας (τιτλούχος του Πολιτικού Γραφείου και υπουργός διαφόρων χαρτοφυλακίων).

Στην ίδια οικογένεια συγκαταλέγεται και ο Σπύρος Γκόγκου (Γιώργου) Κολέκα (1880-1940) ο οποίος υπήρξε αντιπρόεδρος της πρώτης αλβανικής γερουσίας (1920), βουλευτής διάφορων χαρτοφυλακίων (1921-1924). Μετά την επάνοδο του Ζογκ στην Αλβανία (Δεκέμβριος 1924), με τον οποίο ο Κολέκα διαφώνησε με τη διωκτική του πολιτική εις βάρος του χριστιανικού στοιχείου, αυτοεξορίσθηκε σε Αυστρία (όπου είχε φοιτήσει ως μηχανικός), Κροατία, Ιταλία και, τέλος, για μεγάλο χρονικό διάστημα, στην Κέρκυρα.

Επέστρεψε στην Αλβανία μετά την φυγή του Ζογκ (1939) με βαθιά κλονισμένη την υγεία του και πέθανε το 1940 κοντά στην οικογένεια του.

Το 1921 από θέσεως βουλευτή Αυλώνας ο Κολέκα απαιτούσε τη διατήρηση των προνομίων των Χιμαριατών, τα οποία «διά καταπληκτικού σοφίσματος η αλβανική κυβέρνηση παρέστησε την κατάργησή τους ή την υποδούλωση της Χιμάρας». Το 1933 ο Κολέκα διέμενε στην Κέρκυρα και μιλούσε "με εξαιρετική δριμύτατη γλώσσα και με βαρύτατους χαρακτηρισμούς δια την πολιτική υποδουλώσεως της χώρας του", αλλά διατηρούσε τη βεβαιότητα ότι «το υγείες μουσουλμανικό στοιχείο αποδοκιμάζει την πολιτική των υπολειμμάτων του χαμητικού καθεστώτος, δηλαδή του πολέμου εναντίων των χριστιανικών στοιχείων». Οι ελληνικές εφημερίδες της εποχής χαρακτήριζαν τον «ελληνομαθέστατο εξόριστο Κολέκα» ως πνεύμα με δημοκρατικές και φιλελεύθερες ιδέες, αγωνιστή για την επικράτηση λαϊκών ιδεών υπέρ όλων των πληθυσμών.

Ο πατέρας του Κριστάκη Ράμα (1932-1998) αθλητής και επιφανής γλύπτης του υβριδικού ρεύματος του «σοσιαλιστικού ρεαλισμού» υπήρξε βουλευτής και μέλος του Προεδρείο της Βουλής (1970-1991).

Ο ίδιος ο Ράμα, όμως, αποστασιοποιήθηκε τόσο από την καταγωγή της μητέρας του όσο και του πατέρα του, διανύοντας αυτοφυή πολιτική εξέλιξη και δηλώνοντας ότι η απώτερη καταγωγή του καταδεικνύεται από την ρωμαιοκαθολική Μιρντίτα και από κάποιον κατερχόμενο από εκεί στο χωριό Βουνό (για ποιους λόγους;) ονόματι Κολ Λέκα (εξ ου και το επώνυμο από την παραπροφορά) Κολέκα (Koleka)».

Αυτά αναφέρονται στην ανάρτηση του Σ. Ντάγιου, ας δούμε μερικά επιπλέον στοιχεία για όσα αναφέρονται σε αυτή.

Το Βουνό (Vuno) είναι χωριό της Αλβανίας στον Δήμο Χιμάρας του νομού Αυλώνας. Βρίσκεται σε υψόμετρο 321 μέτρων και το 2005 είχε 486 κατοίκους. Σύμφωνα με την απογραφή που είχε γίνει από τη «ΔΙΕΘΝΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΘΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ» το 1914, το χωριό αναφέρεται με το όνομα Βούνος (Vounos). Είχε 950 κατοίκους, όλους Έλληνες, τέσσερα ελληνικά σχολεία και φυσικά, κανένα αλβανικό.

Ανήκε στον Καζά (Επαρχία) Χιμάρας, που παραχωρήθηκε, λόγω ιταλικών και αυστριακών πιέσεων στην Αλβανία, όπως και ολόκληρη η Βόρεια Ήπειρος

Ο πατέρας του Ράμα, Κριστάκ(η) Ράμα (1932-1998) γεννήθηκε στο Δυρράχιο και είχε στενές σχέσεις με το καθεστώς Χότζα. Γλύπτης ο ίδιος, με σπουδές και στην ΕΣΣΔ τη δεκαετία του 1950, υπηρέτησε κυρίως ως επιθεωρητής καλών τεχνών και εξωτερικός λέκτορας στο Ανώτατο Ινστιτούτο Τεχνών. Το 1988 φέρεται ότι υπέγραψε μαζί με τον διάδοχο του Χότζα, Ραμίζ Αλία και άλλους, την επιβολή θανατικής ποινής δι' απαγχονισμού στον ποιητή Χάβζι Νέλα (1934-1988), ενώ υπάρχουν και αναφορές ότι υπέγραψε και τη θανατική καταδίκη του 29χρονου Enver Osmani από τη Δίβρη (Πηγή: Wikipedia).

Η μητέρα του Ράμα, Ανέτα Ράμα-Κολέκα (αυτό ήταν το πατρικό της επώνυμο) γεννήθηκε στο Βουνό το 1938 και έφυγε από τη ζωή την 1η Αυγούστου 2020. Ήταν οδοντίατρος, μία από τις πρώτες γυναίκες οδοντιάτρους στην Αλβανία. Η Ανέτα Ράμα – Κολέκα σπούδασε στην Πολωνία. Από τον γάμο της με τον Κριστάκ Ράμα, απέκτησε δύο γιους: τον Έντι (γεν. 1964) και τον Olsi (γεν. 1969) (Πηγή: Wikipedia).

Ο θείος του Ράμα, Spiro Thoma Koleka (1908-2001), γεννημένος κι αυτός στο ελληνικότατο Βουνό, όπως γράφει και ο κύριος Ντάγιος έφτασε σε υψηλά αξιώματα στα χρόνια του Ενβέρ Χότζα (ως και αναπληρωτής πρωθυπουργός). Ίσως αυτή η στενή σχέση του πατέρα και του θείου του Έντι Ράμα με το καθεστώς Χότζα εξηγεί, εν μέρει, την ανθελληνική του πολιτική.

Τέλος, ο πρόγονος του Ράμα Spiro Jorgo (Gogo) Koleka (1879/1880-1940) διετέλεσε υπουργός Δημοσίων έργων της Αλβανίας τη δεκαετία του 1920 και, οι ελληνικές εφημερίδες της εποχής, τον χαρακτηρίζουν ως φιλικά προσκείμενο στους Έλληνες της Χιμάρας και τους Χριστιανούς της περιοχής.

Ο βασιλιάς Ζογκ που αναφέρεται στην ανάρτηση του κύριου Ντάγιου είναι γνωστός στα ελληνικά ως Ζώγου. Για σπουδές του Έντι Ράμα στο Χάρβαρντ, με ελληνική υποτροφία δεν βρήκαμε κάτι στο διαδίκτυο, ενώ και ο κύριος Ντάγιος δεν γνώριζε κάτι για το θέμα. Το επώνυμο Ράμα πάντως, δεν αποκλείεται να έχει κοινή ρίζα με το επώνυμο Ράμμος, συχνό στην Ήπειρο, ιδιαίτερα στο Πωγώνι του νομού Ιωαννίνων.

*Ευχαριστούμε θερμά τον κύριο Σταύρο Ντάγιο που μας έδωσε την άδεια να αναδημοσιεύσουμε την ανάρτησή του και να θυμίσουμε τα βιβλία του, που περιέχουν πλήθος αγνώστων πληροφοριών για την Αλβανία και τις ελληνοαλβανικές σχέσεις.

«ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΙΑ – 50 ΧΡΟΝΙΑ ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ ΔΥΣΠΙΣΤΙΑΣ» (2015)

«ΝΙΚΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ – ΕΝΒΕΡ ΧΟΤΖΑ» (2019)

«Ο ΝΙΚΟΣ ΑΚΡΙΒΟΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΚΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΠΟΡΩΝ» (2017)

«ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ» (2017)

«ΚΥΝΗΓΩΝΤΑΣ ΧΙΜΑΙΡΕΣ – ΑΛΒΑΝΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΦΥΓΑΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1945-1991)» (2021)

*«Η διεθνής διάσταση της ρήξης E. HOXHA – J. B. TITO και η λήξη του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου» (2004, Εκδόσεις ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ) και

«100 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΛΗΝΟΑΛΒΑΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ» (2025).

Όλα τα βιβλία του κύριου Ντάγιου, εκτός από αυτό που αναφέρεται με *, κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις LITERATUS.

Μιχάλης Στούκας / protothema.gr