Του Κώστα Ράπτη
Ο Ντόναλντ Τραμπ παίρνει τις αποστάσεις του από το Ισραήλ - και επιφυλάσσει στον Βενιαμίν Νετανιάχου τη μία δυσάρεστη έκπληξη μετά την άλλη, τις τελευταίες ημέρες.
Η απομάκρυνση του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου Μάικλ Ουόλς (ήδη υπεύθυνου για το λεγόμενο Signalgate) ήταν ήδη ένας δείκτης, πόσω μάλλον που συνοδευόταν από διαρροές κατηγοριών για σύμπραξή του με το Ισραήλ, ώστε να σύρει ερήμην του Τραμπ τις ΗΠΑ σε ένοπλη σύγκρουση με το Ιράν.
Επιπλέον, οι πληροφορίες ότι ο Αμερικανός πρόεδρος βάζει "στον πάγο" τον Νετανιάχου, διότι θεωρεί ότι ο τελευταίος προσπαθεί να τον χειραγωγήσει, ήρθαν να επιβαρύνουν περαιτέρω το κλίμα.
Η δε ανακοίνωση, την περασμένη εβδομάδα, της συμφωνίας των ΗΠΑ με τους Χούθι της Υεμένης, η οποία δεν περιλαμβάνει το Ισραήλ, αποτέλεσε πραγματική ψυχρολουσία για το εβραϊκό κράτος.
Αλλά έμελλε να ακολουθήσει και νέο "χτύπημα": Η προαναγγελία της απελευθέρωσης του τελευταίου ζώντος Αμερικανού ομήρου στη Λωρίδα της Γάζας, έπειτα από σχετική συμφωνία των ΗΠΑ με τη Χαμάς, καίτοι την χαρακτηρίζουν τρομοκρατική οργάνωση.
Ο Ίνταν Αλεξάντερ, ο οποίος κατέχει διπλή υπηκοότητα, αμερικανική και ισραηλινή, αιχμαλωτίσθηκε κατά την επιδρομή της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, ενώ υπηρετούσε σε επίλεκτη μονάδα του στρατού του Ισραήλ.
Η συμφωνία για την απελευθέρωσή του, προέκυψε σε συνέχεια αντίστοιχων πρωτοβουλιών που είχε αναλάβει στις αρχές Μαρτίου ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για ζητήματα ομήρων, Άντριου Μπένερ (και οι οποίες επί της ουσίας απαντήθηκαν με την επανάνερξη των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Λωρίδα της Γάζας).
Αυτή τη φορά αξιοποιήθηκε το διαπραγματευτικό κανάλι της Αιγύπτου και του Κατάρ, ενώ ο προεδρικός απεσταλμένος (και κατά τους κακεντρεχείς, πραγματικός υπουργός Εξωτερικών) του Τραμπ, Στιβ Ουίτκοφ μεταβαίνει στο Ισραήλ για να εξασφαλίσει την έστω και βραχυχρόνια κατάπαυση του πυρός, που θα καταστήσει δυνατή την παράδοση του ομήρου.
Σημειώνεται ότι, εφόσον η διαπραγμάτευση δεν συμπεριέλαβε το Ισραήλ, η απελευθέρωση του Αλεξάντερ δεν θα έχει ως αντάλλαγμα την αποφυλάκιση Παλαιστινίων κρατουμένων. Η Χαμάς κάνει λόγο για "χειρονομία καλής θέλησης", η οποία προφανώς αποβλέπει στο να διευρύνει τις αποστάσεις μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου και να τροφοδοτήσει τις εντάσεις στο εσωτερικό του Ισραήλ σε σχέση με τις οικογένειες των ομήρων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με το ισραηλινό Channel 12, ο Ουίτκοφ δήλωσε σε συνάντησή του με εκπροσώπους των οικογενειών ότι "οι ΗΠΑ θέλουν την επιστροφή των ομήρων, αλλά το Ισραήλ δεν είναι έτοιμο να τερματίσει τον πόλεμο". Πρόσθεσε μάλιστα την εκτίμηση ότι "το Ισραήλ παρατείνει τον πόλεμο, μολονότι δεν βλέπουμε πού μπορεί να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος".
Με άλλα λόγια, όχι μόνο εμφάνισε την ισραηλινή κυβέρνηση να ενδιαφέρεται λιγότερο από τρίτα μέρη για την τύχη των ομήρων ομοεθνών της, αλλά και αμφισβήτησε τις επιχειρησιακές δυνατότητες του ισραηλινού στρατού.
Και την ίδια στιγμή, πραγματοποιήθηκε ο τέταρτος γύρος των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν, σε κλίμα, κατά τις δηλώσεις "εποικοδομητικό".
Η επιλογή του Ισραήλ να βομβαρδίσει τη νύχτα το λιμάνι της Χοντέιντα στην Υεμένη, μοιάζει σαν μία προσπάθεια για ανέξοδη επίδειξη δύναμης σε ένα κατά τα λοιπά δυσμενές πολιτικό τοπίο.
Ασφαλώς όλα αυτά θα πρέπει να ενταχθούν στα συμφραζόμενα της περιοδείας που θα πραγματοποιήσει ο Τραμπ από αύριο Τρίτη μέχρι και τις 16 του μηνός στην Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, με πληροφορίες να τον θέλουν ακόμη και να εξαγγέλλει νέο σχέδιο δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους.
Είναι προφανές ότι ο ένοικος του Λευκού Οίκου επείγεται να εξασφαλίσει οικονομικές και διπλωματικές επιτυχίες από τους Άραβες οικοδεσπότες του, οι οποίοι έχουν εκφράσει την ετοιμότητα να επενδύσουν εκατοντάδες εκατομμύρια στις ΗΠΑ. Και προφανώς το δέλεαρ αυτό ξεπερνά κατά πολύ τα 100 εκατομμύρια δολάρια που διέθεσε στην προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ η χήρα του "βασιλιά των καζίνο", Μίριαμ Έιντελσον και θεωρείται ότι δέσμευαν για πάντα τον Αμερικανό πρόεδρο σε μία πολιτική απόλυτης συμπόρευσης με τον Νετανιάχου.
Από την άλλη πλευρά, η Σαουδική Αραβία έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να προσχωρήσει στις Συμφωνίες του Αβραάμ για εξομάλυνση των σχέσεών της με το Ισραήλ, χωρίς ορατό ορίζοντα ίδρυσης παλαιστινιακού κράτους (σύμφωνα με το "Σχέδιο Αμπντουλλάχ" που έχει παρουσιάσει ήδη από το 2002). Επιπροσθέτως, το είδος των σχέσεων που έχουν πλέον διαμορφώσει οι αραβικές μοναρχίες με το Ιράν (πρβ. την ιρανο-σαουδαραβική συμφιλίωση με κινεζική μεσολάβηση την άνοιξη του 2023) τις καθιστά όλο και πιο απρόθυμες να δουν αναζωπύρωση των εντάσεων στην περιοχή.
Μπορούμε βεβαίως να θεωρήσουμε ότι οι τελευταίες κινήσεις Τραμπ έχουν χαρακτήρα ολότελα τακτικά και ορίζοντα βραχυπρόθεσμο. Ότι δηλ. μετά την ολοκλήρωση της μεσανατολικής περιοδείας του Αμερικανού προέδρου ο Νετανιάχου θα λάβει εκ νέου "λευκή επιταγή" και τα σχέδια εθνοκάθαρσης της Λωρίδας της Γάζας, στα οποία τόσο εύκολα συναίνεσε και ο Τραμπ, θα συνεχίσουν να υλοποιούνται.
Είναι επίσης αναμενόμενο το Ισραήλ να εξαντλήσει τις προσπάθειές του (είτε στους διαδρόμους της εξουσίας στη Ουάσιγκτον είτε με τη δημιουργία τετελεσμένων επί του εδάφους) ώστε η "χειρονομία καλής θέλησης" της Χαμάς να μην ανοίξει τον δρόμο σε μονιμότερη εκεχειρία.
Ωστόσο, η πρόσφατη ομοβοντία δημοσιευμάτων αρνητικών για την πολιτική του Ισραήλ και του πρωθυπουργού του ως προς Λωρίδα της Γάζας σε μέσα ενημέρωσης σαν τους Financial Times, τον Economist, τον Guardian και τους New York Times δείχνει ότι ενδεχομένως ωριμάζει έστω και με καθυστέρηση σε ηγετικούς κύκλους της Δύσης μια διάθεση επανεξέτασης της "λευκής επιταγής", η οποία ξεπερνά και τους βραχυπρόθεσμους υπολογισμούς του Τραμπ.
