Αβεβαιότητα και εκνευρισμό προκαλεί στους Ευρωπαίους η απρόβλεπτη στάση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία. Οι πρώτες απευθείας συνομιλίες μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, μετά από τρία χρόνια, ολοκληρώθηκαν στην Τουρκία χωρίς αποτέλεσμα, με τη Ρωσία να επαναλαμβάνει μαξιμαλιστικά αιτήματα.
Ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Πολωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου συμμετείχαν σε τηλεδιάσκεψη με τον πρόεδρο Ζελένσκι και τον Ντόναλντ Τραμπ, για να καθορίσουν τα επόμενα βήματα. Παρά την απογοήτευση για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων στην Κωνσταντινούπολη, παραμένει ασαφές αν ο Τραμπ έχει πειστεί να υιοθετήσει σκληρότερη στάση απέναντι στον Πούτιν.
Μόλις μια εβδομάδα πριν, υπήρχε αισιοδοξία ότι οι μήνες επίπονης διπλωματίας είχαν αποδώσει. Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη φαίνονταν να συμφωνούν σε τελεσίγραφο: αν ο Πούτιν δεν αποδεχόταν άνευ όρων κατάπαυση του πυρός 30 ημερών, θα του επιβάλλονταν αυστηρές κυρώσεις.
Όταν ο Πούτιν προσπέρασε αυτό το αίτημα και αντ’ αυτού πρότεινε να ανανεώσει τις άμεσες συνομιλίες με την Ουκρανία, το κλίμα άρχισε να αλλάζει. Ενώ οι Ευρωπαίοι πίστευαν ότι είχαν τη στήριξη του Τραμπ για κυρώσεις, εκείνος παρότρυνε τον Ζελένσκι να συναντηθεί με τη Ρωσία "αμέσως" για να διερευνηθεί εάν είναι δυνατή μια ειρηνευτική συμφωνία.
Αυτό οδήγησε τις δύο πλευρές στην Κωνσταντινούπολη, ενώ ο Τραμπ, που βρισκόταν σε περιοδεία στη Μέση Ανατολή, δήλωσε πως δεν είναι δυνατή καμία συμφωνία έως ότου συναντηθεί ο ίδιος με τον Πούτιν. Άφησε να εννοηθεί ότι θα περνούσε από την Κωνσταντινούπολη εάν υπήρχαν ενδείξεις προόδου.
Αυτό δεν συνέβη. Αντιθέτως, οι Ευρωπαίοι ηγέτες που συγκεντρώθηκαν στην Αλβανία την Παρασκευή ξέσπασαν κατά του Πούτιν επειδή έστειλε χαμηλόβαθμους αξιωματούχους στις διαπραγματεύσεις.
Οι ρωσικές απαιτήσεις περιλάμβαναν την αποδοχή ουδέτερου καθεστώτος από την Ουκρανία, την απουσία ξένων στρατευμάτων και όπλων μαζικής καταστροφής, την εγκατάλειψη διεκδικήσεων για πολεμικές αποζημιώσεις και την αναγνώριση της απώλειας της Κριμαίας και τεσσάρων ακόμη περιοχών – κάποιες από τις οποίες η Ρωσία δεν ελέγχει πλήρως. Η κατάπαυση του πυρός, σύμφωνα με τη Μόσχα, θα έρθει μόνο όταν η Ουκρανία αποσυρθεί από αυτές τις περιοχές και τις παραδώσει επισήμως.
Οι απαιτήσεις αυτές αντιτίθενται στις προτάσεις των ΗΠΑ.
Δημόσια, οι Ευρωπαίοι επιμένουν πως οι κυρώσεις θα εφαρμοστούν εάν ο Πούτιν συνεχίσει να απορρίπτει την κατάπαυση του πυρός. Επαινούν επίσης τις προσπάθειες του Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου.
"Μαζί με τις ΗΠΑ και πάνω από 30 άλλους εταίρους, έχουμε καταστήσει σαφές ότι δεν θα δεχτούμε η Ρωσία να συνεχίζει να παρακάμπτει την κατάπαυση του πυρός", δήλωσε ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ. "Απαιτείται πλήρης, άνευ όρων κατάπαυση του πυρός — και αν η Ρωσία δεν έρθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ο Πούτιν πρέπει να πληρώσει το τίμημα".
Ωστόσο, κατ’ ιδίαν, εκφράζουν απογοήτευση για τη μεταβαλλόμενη στάση του Τραμπ. Ελπίζουν πως τα τελευταία γεγονότα θα πείσουν τον Αμερικανό πρόεδρο ότι η Ρωσία δεν διαπραγματεύεται με καλή πίστη.
Κάποιοι πιστεύουν ακόμη ότι ο Τραμπ θα υλοποιήσει τις απειλές του για δευτερεύουσες κυρώσεις και τραπεζικούς περιορισμούς. Θα μπορούσε επίσης να στηρίξει νομοσχέδιο του γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ για αυστηρές νέες κυρώσεις με διακομματική υποστήριξη.
Στην πράξη, η ρητορική Τραμπ παραμένει διφορούμενη. Ενώ έχει καταδικάσει επιθέσεις κατά αμάχων, γράφοντας "Vladimir, STOP" στην πλατφόρμα του, Truth Social, μετά από χτύπημα στην Ουκρανία, δεν έχει ακόμα δεσμευτεί σε μια καθαρή γραμμή δράσης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να εγκρίνει νέο πακέτο κυρώσεων την επόμενη εβδομάδα, στοχεύοντας στο ρωσικό "σκιώδη στόλο" πετρελαιοφόρων, στους αγωγούς Nord Stream και στον χρηματοπιστωτικό τομέα της Μόσχας.
Όλα δείχνουν πως ενώ η Ευρώπη πιέζει για εκεχειρία και ειρηνευτικές συνομιλίες, η Ρωσία επιμένει σε απαράδεκτους όρους και ο Τραμπ κρατά ανοιχτό κάθε ενδεχόμενο.
Μήνυμα Τραμπ: "Μπορεί να καλέσω τον Πούτιν”
Ο πρόεδρος είπε στους δημοσιογράφους, κατά την επιστροφή του στις ΗΠΑ με το Air Force One, ότι "ενδέχεται" να τηλεφωνήσει στον Πούτιν.
"Πρέπει να συναντηθούμε (σ.σ. με τον Πούτιν) για να προσπαθήσουμε να βάλουμε τέλος στον πόλεμο", δήλωσε ο Τραμπ. "Κι αν δεν τα καταφέρουμε... τότε τα πράγματα θα πάρουν πραγματικά ενδιαφέρουσα τροπή".
Με πληροφορίες από το Bloomberg
Διαβάστε ακόμη:
