Εκατοντάδες κολομβιανοί φυλακισμένοι που απελάθηκαν από τις αρχές του Ισημερινού για να αποσυμφορηθούν οι φυλακές της χώρας εισήλθαν χθες στην πατρίδα τους διασχίζοντας πεζή διεθνή γέφυρα, πυροδοτώντας έντονες διαμαρτυρίες από την Μπογοτά, που κατήγγειλε "μονομερή" απόφαση κι επιχείρηση που την κατέλαβε εξαπίνης.
Υπό επιτήρηση εκατοντάδες αστυνομικών και στρατιωτικών του Ισημερινού, οι κολομβιανοί κρατούμενοι, με πορτοκαλί στολές, πέρναγαν χθες σε παράταξη τη γέφυρα Ρουμιτσάκα, την κυριότερη οδό που συνδέει τις δυο χώρες, διαπίστωσε δημοσιογράφος του Γαλλικού Πρακτορείου.
"Μας απέλασαν στην Κολομβία και νά’μαστε", είπε στο AFP ο Χουάν Ραμίρες, που αφηγήθηκε πως πέρασε 15 μήνες στη φυλακή στη Λατακούνγκα, όπου υπήρχε έλλειψη τροφής. Είπε πως έζησε "πολύ σκληρή οδύσσεια εκεί πέρα, τουλάχιστον ένας συγκρατούμενός μου πέθανε από πείνα".
"Τουλάχιστον, τώρα μας έφεραν εδώ", συνέχισε. "Η κολομβιανή υπηρεσία μετανάστευσης δεν ξέρει καν πως φθάσαμε, έγινε από τη μια στιγμή στην άλλη, απροειδοποίητα".
Η κυβέρνηση του Ισημερινού ανέφερε πως διέταξε τη μαζική απέλαση αυτή, που άρχισε προχθές Παρασκευή, για να αποσυμφορηθούν οι φυλακές της χώρας, όπου αέναες συγκρούσεις ανάμεσα σε αντίπαλες συμμορίες έχουν στοιχίσει τη ζωή σε σχεδόν 500 ανθρώπους από το 2021.
Αφότου πήρε την εξουσία, τον Νοέμβριο του 2023, ο πρόεδρος Ντανιέλ Νομπόα προσπαθεί να μειώσει τον χρόνιο υπερπληθυσμό στις φυλακές. Ο αριθμός των εγκλείστων μειώθηκε από τους 39.000 όταν αναλάμβανε τα καθήκοντά του σε 31.000 τον Ιανουάριο, με την ονομαστική συνολική χωρητικότητα να είναι 30.000 θέσεις.
Πριν από τις απελάσεις αυτές, περίπου 1.500 υπήκοοι Κολομβίας κρατούνταν σε φυλακές του Ισημερινού, σύμφωνα με την υπηρεσία σωφρονιστικών καταστημάτων της χώρας, ωστόσο διάφορες αρχές έδωσαν αποκλίνοντες αριθμούς ως προς το πόσοι άνθρωποι οδηγήθηκαν στα σύνορα.
Αφού έσπευσε στην παραμεθόρια πόλη Ιπιάλες, η υπουργός Εξωτερικών Ρόσα Γιολάντα Βιγιαβισένσιο έκανε λόγο για 603 απελαθέντες –543 άνδρες, 60 γυναίκες– που πέρασαν τη γέφυρα Ρουμιτσάκα.
Η επικεφαλής των αρχών της επαρχίας Κάρτσι του Ισημερινού, στην άλλη πλευρά των συνόρων, η Ντιάνα Πόσο, είχε αναφερθεί νωρίτερα μιλώντας στον Τύπο για 800 Κολομβιανούς που απελάθηκαν.
Η υπηρεσία φυλακών του Ισημερινού (SNAI) από τη δική της πλευρά έκανε λόγο για διαδικασίες απέλασης που αφορούσαν 700 ανθρώπους.
Ενώ πηγή στην επαρχία Κάρτσι είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο πως στο πλαίσιο της επιχείρησης οδηγήθηκαν στα σύνορα κάπου 870 άνθρωποι.
"Συνεργαστήκαμε με διάφορους θεσμούς, με τις υπηρεσίες μετανάστευσης της Κολομβίας και του Ισημερινού, ώστε η διαδικασία απέλασης να είναι ευέλικτη και να μην παραλύσει η κίνηση στη γέφυρα", διαβεβαίωσε η κ. Πόσο.
Όμως οι κολομβιανές αρχές αντέτειναν πως κατελήφθησαν εξαπίνης.
"Δεν είχαμε σχέδιο έκτακτης ανάγκης" για την υποδοχή και τη φιλοξενία των κρατουμένων αυτών, ανέφερε ο Χουάν Μοράλες, αξιωματούχος του δήμου στην Ιπιάλες. "Έπρεπε να το καταρτίσουμε την τελευταία στιγμή, για να μπορέσουμε να προσφέρουμε υποστήριξη και να διανείμουμε ανθρωπιστική βοήθεια", πρόσθεσε.
"Η Κολομβία, μέσω διπλωματικών διαύλων, εξέφρασε την πιο έντονη διαμαρτυρία της στην κυβέρνηση του Ισημερινού για αυτή τη μη φιλική χειρονομία προς τη χώρα μας", τόνισε προχθές Παρασκευή σε δελτίο Τύπου το οποίο δημοσιοποίησε το υπουργείο Εξωτερικών της Κολομβίας, καταγγέλλοντας παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Σύμφωνα με τον δήμαρχο της Ιπιάλες, τον Αμιλκάρ Παντόχα, οι άνθρωποι που απελάθηκαν αφέθηκαν ελεύθεροι, καθώς δεν καταζητούνται στην Κολομβία.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ισημερινού ανέφερε χθες Σάββατο σε δικό του δελτίο Τύπου ότι οι απελάσεις ανακοινώθηκαν στην Μπογοτά από την 8η Ιουλίου, διεξήχθησαν με "σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων" και μετά την εξέταση των υποθέσεων κάθε κρατουμένου ξεχωριστά.
Ο πρόεδρος Νομπόα είχε αναγγείλει το 2024 την πρόθεσή του να απελάσει τους κολομβιανούς κρατούμενους για να μειωθεί ο πλεονάζων πληθυσμός εγκλείστων στις φυλακές της χώρας του. Τον Απρίλιο, μικρές ομάδες άρχισαν να μετάγονται στα σύνορα.
Συμμορίες που δρουν στον Ισημερινό, επιδιδόμενες κυρίως σε διακίνηση ναρκωτικών –ορισμένες φέρονται να έχουν μέλη κολομβιανούς κακοποιούς– μεταμόρφωσαν τη χώρα από όαση ηρεμίας στη Λατινική Αμερική σε πεδίο μάχης. Ο δείκτης των ανθρωποκτονιών απογειώθηκε από τις 6 ανά 100.000 το 2018 στις 38 το 2024, από τους χειρότερους σε όλη την περιφέρεια, αφού έσπασε τραγικό ρεκόρ το 2023.
