Ο Βλαντίμιρ Πούτιν απαιτεί από την Ουκρανία να παραδώσει ολόκληρη την ανατολική περιοχή του Ντονμπάς, να αποκηρύξει τις φιλοδοξίες ένταξης στο ΝΑΤΟ, να παραμείνει ουδέτερη και να κρατήσει τα δυτικά στρατεύματα εκτός της χώρας, όπως δήλωσαν τρεις πηγές με γνώση της σκέψης της ηγεσίας του Κρεμλίνου στο πρακτορείο Reuters.
Ο πρόεδρος της Ρωσίας συναντήθηκε με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Αλάσκα την Παρασκευή, στην πρώτη ρωσοαμερικανική σύνοδο κορυφής εδώ και περισσότερα από τέσσερα χρόνια, και πέρασε σχεδόν όλο το τρίωρο κλειστό ραντεβού τους συζητώντας πώς θα μπορούσε να μοιάζει ένας συμβιβασμός για την Ουκρανία, σύμφωνα με τις πηγές που ζήτησαν ανωνυμία λόγω της ευαισθησίας του θέματος.
Μετά τη συνάντηση, δίπλα στον Τραμπ, ο Πούτιν δήλωσε ότι αυτή θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο προς την ειρήνη στην Ουκρανία – αλλά ούτε ο ίδιος ούτε ο Τραμπ έδωσαν συγκεκριμένες λεπτομέρειες για όσα συζητήθηκαν.
Στην πιο λεπτομερή έως σήμερα ρωσική αποτύπωση της πρότασης Πούτιν στη σύνοδο, το Reuters μπόρεσε να περιγράψει τις βασικές γραμμές του τι θα ήθελε να δει το Κρεμλίνο σε μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία για τον τερματισμό ενός πολέμου που έχει σκοτώσει και τραυματίσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.
Ουσιαστικά, οι ρωσικές πηγές είπαν ότι ο Πούτιν έχει κάνει συμβιβασμό σε σχέση με τις εδαφικές απαιτήσεις που είχε παρουσιάσει τον Ιούνιο του 2024, όταν ζητούσε από το Κίεβο να παραδώσει ολόκληρες τις τέσσερις επαρχίες που η Μόσχα θεωρεί μέρος της Ρωσίας: Ντονέτσκ και Λουχάνσκ στην ανατολική Ουκρανία — που αποτελούν το Ντονμπάς — καθώς και Χερσώνα και Ζαπορίζια στον νότο.
Το Κίεβο είχε απορρίψει εκείνους τους όρους ως παράδοση άνευ όρων.
Στη νέα πρόταση, ο Ρώσος πρόεδρος επιμένει στην απαίτηση να αποσυρθεί πλήρως η Ουκρανία από τα τμήματα του Ντονμπάς που εξακολουθεί να ελέγχει, σύμφωνα με τρεις πηγές. Σε αντάλλαγμα, η Μόσχα θα παγώσει τις τρέχουσες γραμμές του μετώπου στη Ζαπορίζια και τη Χερσώνα, πρόσθεσαν.
Η Ρωσία ελέγχει περίπου το 88% του Ντονμπάς και το 73% της Ζαπορίζια και της Χερσώνας, σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις και ανοιχτές πηγές.
Το Κρεμλίνο είναι επίσης διατεθειμένο να παραδώσει τα μικρά τμήματα των ουκρανικών επαρχιών Χάρκοβο, Σούμι και Ντνιπροπετρόφσκ που ελέγχει, στο πλαίσιο μιας πιθανής συμφωνίας, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.
Ο Πούτιν επιμένει επίσης στις προηγούμενες απαιτήσεις του να εγκαταλείψει η Ουκρανία την επιδίωξη ένταξης στο ΝΑΤΟ και να υπάρξει νομικά δεσμευτική υπόσχεση από τη Συμμαχία ότι δεν θα επεκταθεί περαιτέρω προς ανατολάς, καθώς και περιορισμοί στον ουκρανικό στρατό και συμφωνία ότι δεν θα αναπτυχθούν δυτικά στρατεύματα στο έδαφος της Ουκρανίας ως ειρηνευτική δύναμη, είπαν οι πηγές.
Ωστόσο, οι δύο πλευρές παραμένουν πολύ μακριά, περισσότερο από τρία χρόνια αφότου ο Πούτιν διέταξε τη μαζική εισβολή χιλιάδων Ρώσων στρατιωτών στην Ουκρανία, που ακολούθησε την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 και τις πολύχρονες συγκρούσεις στο ανατολικό τμήμα της χώρας μεταξύ φιλορώσων αποσχιστών και ουκρανικού στρατού.
Το ουκρανικό Υπουργείο Εξωτερικών δεν σχολίασε άμεσα τις προτάσεις.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επανειλημμένα απορρίψει την ιδέα αποχώρησης από διεθνώς αναγνωρισμένα ουκρανικά εδάφη, υποστηρίζοντας ότι το βιομηχανικό Ντονμπάς λειτουργεί ως φρούριο που συγκρατεί τις ρωσικές προελάσεις βαθύτερα στην Ουκρανία.
"Αν μιλάμε απλά για αποχώρηση από την ανατολή, δεν μπορούμε να το κάνουμε", δήλωσε σε δημοσιογράφους σε σχόλια που έδωσε στη δημοσιότητα το Κίεβο την Πέμπτη. "Πρόκειται για ζήτημα επιβίωσης της χώρας μας, που αφορά τις ισχυρότερες αμυντικές γραμμές".
Η ένταξη στο ΝΑΤΟ, εξάλλου, αποτελεί στρατηγικό στόχο κατοχυρωμένο στο Σύνταγμα της χώρας και τον οποίο το Κίεβο θεωρεί ως την πιο αξιόπιστη εγγύηση ασφάλειας. Ο Ζελένσκι είπε ότι δεν εναπόκειται στη Ρωσία να αποφασίσει για την ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία.
Ο Λευκός Οίκος και το ΝΑΤΟ δεν απάντησαν άμεσα σε αιτήματα σχολιασμού των ρωσικών προτάσεων.
Ο πολιτικός επιστήμονας Σάμουελ Τσάραπ, επικεφαλής πολιτικής για τη Ρωσία και την Ευρασία στο think tank RAND με έδρα τις ΗΠΑ, δήλωσε ότι οποιαδήποτε απαίτηση για απόσυρση της Ουκρανίας από το Ντονμπάς παραμένει αδιανόητη, τόσο πολιτικά όσο και στρατηγικά.
"Η επίδειξη "διάθεσης για ειρήνη” με όρους κατηγορηματικά απαράδεκτους για την άλλη πλευρά μπορεί να είναι περισσότερο παράσταση για τον Τραμπ παρά ένδειξη αληθινής βούλησης για συμβιβασμό", πρόσθεσε. "Ο μόνος τρόπος να ελεγχθεί αυτή η υπόθεση είναι να ξεκινήσει μια σοβαρή διαδικασία σε τεχνικό επίπεδο ώστε να καθοριστούν οι λεπτομέρειες".
Η "ειρηνοποιός" εικόνα του Τραμπ και οι αμφιβολίες
Οι ρωσικές δυνάμεις ελέγχουν σήμερα το ένα πέμπτο της Ουκρανίας, μια περιοχή περίπου στο μέγεθος της αμερικανικής πολιτείας του Οχάιο, σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις και ανοιχτούς χάρτες.
Οι τρεις πηγές κοντά στο Κρεμλίνο δήλωσαν ότι η σύνοδος στην πόλη Άνκορατζ της Αλάσκας έχει δημιουργήσει την καλύτερη ευκαιρία για ειρήνη από την έναρξη του πολέμου, επειδή υπήρξαν συγκεκριμένες συζητήσεις για τους όρους της Ρωσίας και ο Πούτιν έδειξε διάθεση να υποχωρήσει.
"Ο Πούτιν είναι έτοιμος για ειρήνη – για συμβιβασμό. Αυτό ήταν το μήνυμα που μεταφέρθηκε στον Τραμπ", είπε μία εκ των πηγών.
Οι ίδιες πηγές προειδοποίησαν ότι δεν είναι σαφές στη Μόσχα αν η Ουκρανία θα δεχθεί να παραχωρήσει ό,τι απομένει από το Ντονμπάς και ότι, αν δεν το κάνει, ο πόλεμος θα συνεχιστεί. Επίσης αβέβαιο είναι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναγνωρίσουν τα ουκρανικά εδάφη που τελούν υπό ρωσικό έλεγχο, πρόσθεσαν.
Μια τέταρτη πηγή σημείωσε ότι, παρότι τα οικονομικά ζητήματα είναι δευτερεύοντα για τον Πούτιν, γνωρίζει την οικονομική ευαλωτότητα της Ρωσίας και το μέγεθος της προσπάθειας που θα απαιτούνταν για μια πιο βαθιά εισβολή στην Ουκρανία.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θέλει να βάλει τέλος στο "λουτρό αίματος" του πολέμου και να μείνει στην ιστορία ως "πρόεδρος ειρηνοποιός". Είπε τη Δευτέρα ότι έχει αρχίσει να κανονίζει συνάντηση μεταξύ των Ρώσων και Ουκρανών ηγετών, που θα ακολουθηθεί από τριμερή σύνοδο με τη συμμετοχή του Αμερικανού προέδρου.
"Πιστεύω ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θέλει να το τελειώσει", δήλωσε ο Τραμπ δίπλα στον Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο. "Είμαι βέβαιος ότι θα το λύσουμε".
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είπε την Πέμπτη ότι ο Πούτιν είναι πρόθυμος να συναντήσει τον Ζελένσκι, αλλά ότι όλα τα ζητήματα πρέπει πρώτα να διευθετηθούν και υπάρχουν ερωτηματικά για την αρμοδιότητα του Ζελένσκι να υπογράψει ειρηνευτική συμφωνία.
Ο Πούτιν έχει επανειλημμένα εκφράσει αμφιβολίες για τη νομιμότητα του Ζελένσκι, καθώς η θητεία του έληγε τον Μάιο του 2024, αλλά λόγω πολέμου δεν έχουν διεξαχθεί νέες προεδρικές εκλογές. Το Κίεβο επιμένει ότι ο Ζελένσκι παραμένει ο νόμιμος πρόεδρος.
Οι ηγέτες της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας έχουν δηλώσει ότι είναι επιφυλακτικοί ως προς το αν ο Πούτιν θέλει πραγματικά να τερματίσει τον πόλεμο.
Οι εγγυήσεις ασφαλείας και οι επιλογές για συμφωνία
Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην προετοιμασία της συνόδου και στη νέα ώθηση για ειρήνη, σύμφωνα με δύο ρωσικές πηγές.
Ο Γουίτκοφ συναντήθηκε με τον Πούτιν στο Κρεμλίνο στις 6 Αυγούστου, μαζί με τον σύμβουλο του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ. Στη συνάντηση αυτή, ο Πούτιν διαμήνυσε ξεκάθαρα στον Γουίτκοφ ότι είναι έτοιμος για συμβιβασμό και παρουσίασε τις γραμμές όσων θα μπορούσε να αποδεχθεί για την ειρήνη, σύμφωνα με δύο ρωσικές πηγές.
Αν Ρωσία και Ουκρανία καταλήξουν σε συμφωνία, υπάρχουν διάφορες επιλογές για μια επίσημη διευθέτηση — συμπεριλαμβανομένης μιας πιθανής τριμερούς συμφωνίας Ρωσίας–Ουκρανίας–ΗΠΑ που θα αναγνωριστεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, είπε μία από τις πηγές.
Μια άλλη επιλογή είναι να επιστρέψουν στις αποτυχημένες συμφωνίες της Κωνσταντινούπολης το 2022, όπου Ρωσία και Ουκρανία συζητούσαν τη μόνιμη ουδετερότητα της Ουκρανίας με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφαλείας από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ: Βρετανία, Κίνα, Γαλλία, Ρωσία και Ηνωμένες Πολιτείες, πρόσθεσαν οι ίδιες πηγές.
"Υπάρχουν δύο επιλογές: πόλεμος ή ειρήνη, και αν δεν υπάρξει ειρήνη, τότε θα υπάρξει περισσότερος πόλεμος", είπε μία από τις πηγές του Reuters.
