Η Τουρκία ετοιμάζεται να αλλάξει το γεωπολιτικό τοπίο στην Κέρατα της Αφρικής, με φιλόδοξες γεωτρήσεις πετρελαίου και αερίου στη Σομαλία.
Ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ ανακοίνωσε ότι από το 2026 θα ξεκινήσουν ερευνητικές εργασίες σε τρία υπεράκτια και τρία χερσαία οικόπεδα, μετά από σεισμικές έρευνες της κρατικής TPAO με το πλοίο Oruc Reis.
Η στρατηγική επέκταση της Τουρκίας στη Σομαλία
Η Τουρκία έχει ήδη βαθιά ριζωθεί στη Σομαλία, φιλοξενώντας τη μεγαλύτερη ξένη στρατιωτική βάση της, TURKSOM, από το 2017.
Εκπαιδεύει σομαλικές δυνάμεις κατά των ισλαμιστών Al Shabab και έχει δώσει πάνω από 1 δισ. δολάρια βοήθειας από το 2011.
Οι συμφωνίες του 2024 για άμυνα, οικονομία και υδρογονάνθρακες δίνουν στην TPAO αποκλειστικά δικαιώματα εξερεύνησης.
Η Σομαλία κρύβει τεράστιο δυναμικό: Εκτιμάται ότι διαθέτει 30 δισ. βαρέλια πετρελαίου, αξίας 1,7-1,8 τρισ. δολαρίων, ισοδύναμο 80 ετών κατανάλωσης της Τουρκίας. Ακόμα και μέτρια παραγωγή θα μεταμορφώσει την οικονομία της φτωχής χώρας (ΑΕΠ 12,1 δισ. δολ. το 2024, σύμφωνα με Παγκόσμια Τράπεζα), ενισχύοντας τα έσοδα της κυβέρνησης στη Μογκάδισου.
Οι κίνδυνοι και η διπλωματία της Τουρκίας
Η Τουρκία αντιμετωπίζει σοβαρά ρίσκα σε αυτή την τολμηρή επένδυση, όπως η εκτεταμένη πειρατεία στα ανοικτά της Σομαλίας, η γενική αστάθεια της χώρας λόγω των συνεχιζόμενων συγκρούσεων μεταξύ ισλαμιστών ανταρτών και σομαλικών δυνάμεων, καθώς και οι απειλές από επιθέσεις των Χούθι στον Ερυθρό Κόλπο. Για να αντιμετωπίσει αυτούς τους κινδύνους, η τουρκική ναυτική δύναμη ανέθεσε σε δύο πολεμικά πλοία την προστασία του ερευνητικού πλοίου Ορούτς Ρέις καθ' όλη τη διάρκεια των σεισμικών ερευνών του προηγούμενου έτους, αποδεικνύοντας την αποφασιστικότητα της Άγκυρας να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της ακόμα και σε εχθρικά ύδατα.
Στο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, η Τουρκία εκμεταλλεύεται το κενό που αφήνουν οι δυτικές δυνάμεις στην Αφρική, επεκτείνοντας την επιρροή της με πωλήσεις προηγμένων όπλων και στρατιωτικής τεχνολογίας, όπως τα drones Baykar και Anka, καθώς και τα εκπαιδευτικά αεροσκάφη Turkish Aerospace Industries Hurkus, σε πολλές афρικανικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων του Μπουρκίνα Φάσο, του Μάλι, του Νίγηρα και άλλων, καλύπτοντας έτσι το κενό που δημιουργήθηκε από την αποχώρηση Γάλλων στρατευμάτων και την περιορισμένη παρουσία της Ρωσίας.
Ωστόσο, ο έντονος ανταγωνισμός στην περιοχή καραδοκεί και μπορεί να περιορίσει τις φιλοδοξίες της Τουρκίας: Η Αίγυπτος βλέπει θετικά την τουρκική εμπλοκή στη Σομαλία ως αντίβαρο στην Αιθιοπία, τον κύριο αντίπαλό της στη μακροχρόνια διαμάχη για τα νερά του Νείλου και την περιφερειακή επιρροή, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που διατηρούν στενότερες σχέσεις με τις αυτόνομες περιοχές Πουντλάνδη και Τζουμπαλάνδη, καθώς και την αποσχισθείσα Σομαλιλάνδη, ενδέχεται να δουν την επέκταση των τουρκικών ενεργειακών συμφερόντων ως εμπόδιο στις δικές τους επενδυτικές και πολιτικές επιλογές στην Κέρατα της Αφρικής.
Παρά αυτές τις εντάσεις, η Τουρκία αποδεικνύει εξαιρετική διπλωματική ικανότητα, διαχειριζόμενη ευαίσθητες σχέσεις χωρίς δημόσιες συγκρούσεις – για παράδειγμα, στο Σουδάν, όπου κατηγορίες εμπλοκής των ΗΑΕ με παραστρατιωτικές δυνάμεις δεν οδήγησαν σε ρήξη με την Άγκυρα, η οποία προτίμησε κλειστές διαπραγματεύσεις για να διατηρήσει μια εύθραυστη αλλά στρατηγικά πολύτιμη συνεργασία με τον πλούσιο Κόλπο. Τελικά, παρά τους γεωπολιτικούς κινδύνους και τις αβεβαιότητες της νέας ενεργειακής πρωτοβουλίας, η Τουρκία θεωρεί τη Σομαλία απόλυτα κρίσιμη στρατηγικά, ανεξάρτητα από το αν οι γεωτρήσεις αποφέρουν εμπορικά βιώσιμους υδρογονάνθρακες ή όχι, όπως είχε ήδη αποδείξει από την επονομαζόμενη "μαζική επίσκεψη" του προέδρου Ερντογάν το 2011, εν μέσω τρομερού λιμού που αποδεικνύει τη μακροπρόθεσμη δέσμευση της Άγκυρας στην περιοχή πέρα από οικονομικούς υπολογισμούς.
ΠΚ
