Του Χάρη Φλουδόπουλου
Παρά τη θεαματική συρρίκνωση των ροών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών και τη σαφή πολιτική δέσμευση της Ευρωπαϊκή Ένωση για πλήρη απεξάρτηση έως το 2027, η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων για τη Ρωσία μέσω των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Το 2025, οι ευρωπαϊκές χώρες κατέβαλαν περισσότερα από 7 δισ. ευρώ για ρωσικό LNG, αναδεικνύοντας το χάσμα μεταξύ στρατηγικών στόχων και πραγματικότητας στην αγορά ενέργειας.
Σύμφωνα με μελέτη της περιβαλλοντικής οργάνωσης Urgewald, τα συνολικά έσοδα της Ρωσίας από τις πωλήσεις LNG προς την ΕΕ το 2025 ανήλθαν περίπου στα 7,2 δισ. ευρώ. Η εκτίμηση βασίζεται σε μέση τιμή αναφοράς TTF στα 35 ευρώ/MWh για το 2025, που αντιστοιχεί σε περίπου 480 ευρώ ανά τόνο LNG, με συντελεστή μετατροπής 13,7 MWh ανά τόνο.
Σταθερές ποσότητες παρά τον πόλεμο και τις δεσμεύσεις
Οι εισαγωγές ρωσικού LNG στην Ευρώπη ανήλθαν περίπου σε 15 εκατ. τόνους (20,4 δισ. κυβικά μέτρα) το 2025, εμφανίζοντας μόνο οριακή μείωση σε ετήσια βάση. Υπενθυμίζεται ότι το 2024 οι εισαγωγές είχαν φθάσει τους 16,5 εκατ. τόνους, γεγονός που καταδεικνύει ότι, σε αντίθεση με το αέριο αγωγών, το LNG από τη Ρωσία παραμένει ανθεκτικό στις κυρώσεις και στις γεωπολιτικές πιέσεις.
Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει το έργο Yamal LNG, το οποίο, σύμφωνα με τα στοιχεία παρακολούθησης πλοίων, αντιστοιχούσε το 2025 περίπου σε ένα στα επτά δεξαμενόπλοια LNG που κατέπλεαν σε ευρωπαϊκά τερματικά. Παρά τη μικρή υποχώρηση των συνολικών παγκόσμιων αποστολών από το Yamal, το μερίδιο που κατευθύνθηκε προς την Ευρώπη αυξήθηκε στο 76,1% από 75,4% ένα χρόνο νωρίτερα.
Πρωταγωνιστές Γαλλία, Βέλγιο και Ισπανία
Σε επίπεδο χωρών, τα γαλλικά λιμάνια βρέθηκαν στην πρώτη θέση, διαχειριζόμενα 6,21 εκατ. τόνους ρωσικού LNG το 2025. Ακολούθησαν το Βέλγιο με 4,2 εκατ. τόνους και η Ισπανία με 2,8 εκατ. τόνους. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν τον ρόλο συγκεκριμένων ευρωπαϊκών λιμένων ως βασικών "πνευμόνων" της εφοδιαστικής αλυσίδας για το ρωσικό LNG, παρά τη γενικότερη πολιτική ρητορική περί απεξάρτησης.
Ο δρόμος προς το 2027
Σε θεσμικό επίπεδο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε στα μέσα Δεκεμβρίου προσωρινό κείμενο που ανοίγει τον δρόμο για την απαγόρευση τόσο των εισαγωγών ρωσικού LNG όσο και του αερίου αγωγών από τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Η ημερομηνία αυτή είναι μάλιστα τρεις μήνες νωρίτερα από την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπογραμμίζοντας την πολιτική βούληση για επιτάχυνση της απεξάρτησης.
Ωστόσο, τα στοιχεία του 2025 καταδεικνύουν ότι η μετάβαση αυτή μόνο ομαλή δεν είναι. Ενώ οι εισαγωγές ρωσικού αερίου μέσω αγωγών έχουν μειωθεί δραστικά τα τελευταία χρόνια, το LNG λειτουργεί ως "παράθυρο" διατήρησης σημαντικών εσόδων για τη Μόσχα. Το κρίσιμο ερώτημα για το 2026 και το 2027 είναι κατά πόσο η Ευρώπη θα καταφέρει να κλείσει αυτό το παράθυρο χωρίς να διαταράξει την ασφάλεια εφοδιασμού και τις τιμές ενέργειας, σε μια αγορά που παραμένει εύθραυστη και έντονα γεωπολιτικοποιημένη.
Σε αυτό το δρόμο μάλιστα η Ελλάδα καλείται να διαδραματίσει κομβικό ρόλο για την ομαλή υποκατάσταση των ροών ρωσικού αερίου, με εισαγωγές κυρίως αμερικανικού LNG μέσω των ελληνικών υποδομών (Ρεβυθούσα, Αλεξανδρούπολη) και του περίφημου κάθετου διαδρόμου, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σειρά από προκλήσεις.
