Σε πρωτοφανή κλιμάκωση περνά η σύγκρουση του Λευκού Οίκου με την ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ, Federal Reserve, καθώς η τελευταία έχει δεχθεί κλητεύσεις από ομοσπονδιακό σώμα ενόρκων του Υπουργείου Δικαιοσύνης της χώρας, με τον πρόεδρο της κεντρικής τράπεζας Τζερόμ Πάουελ να διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να υποκύψει σε πολιτικές πιέσεις.
Σε γραπτή και βιντεοσκοπημένη δήλωσή του την Κυριακή, ο Πάουελ ανέφερε ότι οι κλητεύσεις συνδέονται με την κατάθεσή του στο Κογκρέσο τον περασμένο Ιούνιο σχετικά με τις συνεχιζόμενες εργασίες ανακαίνισης του κτιριακού συγκροτήματος της Fed στην Ουάσινγκτον. Τόνισε ωστόσο ότι η ενέργεια αυτή "πρέπει να ιδωθεί στο ευρύτερο πλαίσιο των απειλών και της συνεχιζόμενης πίεσης που ασκεί η κυβέρνηση".
"Η απειλή ποινικών διώξεων είναι συνέπεια του γεγονότος ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα καθορίζει τα επιτόκια με βάση την καλύτερη δυνατή εκτίμησή μας για το δημόσιο συμφέρον και όχι με βάση τις προτιμήσεις του προέδρου", υπογράμμισε ο επικεφαλής της Fed. Όπως πρόσθεσε, το διακύβευμα είναι αν η νομισματική πολιτική θα συνεχίσει να βασίζεται σε οικονομικά δεδομένα ή αν θα υπαγορεύεται από πολιτική πίεση και εκφοβισμό.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, σε συνέντευξή του στο NBC News, αρνήθηκε ότι έχει γνώση της έρευνας του Υπουργείου Δικαιοσύνης εις βάρος της Fed.
Αναταράξεις στις αγορές
Η είδηση είχε άμεσο αντίκτυπο στις αγορές, με τα futures των αμερικανικών μετοχών και το δολάριο να υποχωρούν, ενώ ο χρυσός κατέγραψε νέο ιστορικό υψηλό. Τα futures του δείκτη S&P 500 σημείωναν πτώση έως 0,6%.
Σύμφωνα με τον Πάουελ, οι κλητεύσεις επιδόθηκαν την Παρασκευή. Η κίνηση αυτή αποτελεί την τελευταία πράξη στη μακρόχρονη αντιπαράθεση του Τραμπ με τον πρόεδρο της Fed, τον οποίο έχει επανειλημμένα καλέσει να προχωρήσει σε επιθετικές μειώσεις επιτοκίων, επικαλούμενος την ανάγκη στήριξης της αγοράς κατοικίας και μείωσης του κόστους δανεισμού του αμερικανικού Δημοσίου.
Ο Τραμπ έχει επίσης αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο απομάκρυνσης του Πάουελ, ενώ έχει επιχειρήσει και την αποπομπή του μέλους του Δ.Σ. της Fed, Λίζα Κουκ, υπόθεση που αναμένεται να εξεταστεί από το Ανώτατο Δικαστήριο αργότερα μέσα στον μήνα.
Υπενθυμίζεται ότι η Fed μείωσε τον Δεκέμβριο το βασικό της επιτόκιο στο εύρος 3,5%-3,75%, στην τρίτη διαδοχική μείωση κατά 25 μονάδες βάσης, μετά από παρατεταμένη περίοδο σταθερότητας εντός του 2025. Οι αξιωματούχοι έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν βιάζονται για νέες μειώσεις, εν αναμονή περισσότερων στοιχείων για τον πληθωρισμό και την αγορά εργασίας. Η επόμενη συνεδρίαση της Fed είναι προγραμματισμένη για τις 27-28 Ιανουαρίου, με τις αγορές να αποτιμούν ως ελάχιστες τις πιθανότητες νέας κίνησης.
Ο Τζερόμ Πάουελ, ο οποίος διορίστηκε πρόεδρος της Fed το 2018 από τον ίδιο τον Τραμπ, δήλωσε ότι σκοπεύει να συνεχίσει να ασκεί τα καθήκοντά του "με ακεραιότητα και αφοσίωση στην υπηρεσία του αμερικανικού λαού". Η θητεία του ως προέδρου λήγει τον Μάιο, ωστόσο η θητεία του ως μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed εκτείνεται έως το 2028. Δεν έχει διευκρινίσει αν θα αποχωρήσει τον Μάιο ή αν θα παραμείνει στο Δ.Σ.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι έχει ήδη επιλέξει τον διάδοχό του, χωρίς ωστόσο να τον κατονομάσει. Επικρατέστερος θεωρείται ο Κέβιν Χάσετ, διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου των ΗΠΑ.
Σημαντική πολιτική διάσταση έδωσε στην υπόθεση ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τομ Τίλις, μέλος της Επιτροπής Τραπεζικών Υποθέσεων της Γερουσίας, ο οποίος δήλωσε ότι θα μπλοκάρει την έγκριση οποιουδήποτε υποψηφίου για τη Fed έως ότου ξεκαθαρίσει πλήρως η νομική αυτή υπόθεση, θέτοντας εμπόδια στους σχεδιασμούς του Λευκού Οίκου.
Στο επίκεντρο η ανακαίνιση των κτιρίων της Fed
Η έρευνα αφορά την ανακαίνιση δύο ιστορικών κτιρίων της Fed, το κόστος της οποίας αυξήθηκε στα 2,5 δισ. δολάρια το 2025, από 1,9 δισ. δολάρια το 2023. Η Fed έχει αποδώσει την αύξηση σε υψηλότερο κόστος υλικών και εργασίας, καθώς και σε απρόβλεπτα προβλήματα, όπως η ύπαρξη τοξικών υλικών.
Κατά την κατάθεσή του στο Κογκρέσο, ο Πάουελ είχε διαψεύσει δημοσιεύματα περί "πολυτελών" χαρακτηριστικών του έργου, σημειώνοντας ότι ορισμένα στοιχεία των αρχικών σχεδίων δεν περιλαμβάνονται πλέον στο τελικό πλάνο.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η υπόθεση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια άσκησης πίεσης στον πρόεδρο της Fed ενόψει της λήξης της θητείας του, με σοβαρές προεκτάσεις για την ανεξαρτησία της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας.
Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά ο Μαρκ Σπίντελ, συγγραφέας του βιβλίου The Myth of Independence, "μοιάζει με προσπάθεια εκδίκησης και εξώθησης του Πάουελ σε αποχώρηση - και αυτό περιπλέκει τους πολιτικούς σχεδιασμούς του Τραμπ για τον έλεγχο της Fed".
