Από τις αρχές του 2026 η Σερβία έχει μπει για τα καλά σε προεκλογική περίοδο παρά το γεγονός ότι η ημερομηνία διεξαγωγής των επερχόμενων βουλευτικών εκλογών παραμένει ανοιχτή. Πάνω από ένα χρόνο μετά το ξεκίνημα φοιτητικών κινητοποιήσεων και πολιτικών εντάσεων, ο Σέρβος Πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς έχει δρομολογήσει πρόωρες εκλογές χωρίς όμως να ανοίξει τα χαρτιά του ως προ τον χρόνο πραγματοποίησής τους. Ο ίδιος τοποθετεί τις εκλογές περίπου μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου, προφανώς για να επιλέξει την ιδανική, για εκείνον, χρονική στιγμή προσέλευσης των Σέρβων στις κάλπες.
Ο πολιτικός επιστήμονας Ντούσαν Σπασόγιεβιτς εκτιμά ότι υπάρχει παράθυρο ευκαιρίας για μια αλλαγή εξουσίας στο Βελιγράδι. Για πρώτη φορά κυβέρνηση και αντιπολίτευση διασφαλίζουν στις δημοσκοπήσεις παρόμοια ποσοστά, που σημαίνει ότι η κυβέρνηση ενδέχεται να ηττηθεί στην κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση. Ο Βούτσιτς ωστόσο διαμηνύει σε όσους βιάζονται να πανηγυρίσουν την πολιτική αλλαγή ότι η κυβέρνηση εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικούς πόρους και εμπειρία στη διαχείριση πολιτικών κρίσεων.
H μάχη για πολιτική αλλαγή στο Βελιγράδι
Το φοιτητικό κίνημα διαμαρτυρίας έχει αλλάξει δραματικά από τα τέλη του 2025. Μετά την υποχώρηση των διαδηλώσεων, οι οποίες διήρκεσαν πάνω από ένα χρόνο, οι φοιτητές έστρεψαν την προσοχή τους στην προετοιμασία τους ενόψει των επερχόμενων εκλογών. Επέλεξαν δικούς τους υποψηφίους, ίδρυσαν προεκλογικά κέντρα, εκπαιδεύουν εκλογικούς παρατηρητές και συντάσσουν πολιτικό πρόγραμμα. Πρωτοβουλίες όπως "ένας φοιτητής σε κάθε χωριό" στοχεύουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης, στην κινητοποίηση των πολιτών και στην απάντηση στο αφήγημα που προωθούν φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης.
Φοιτητές, όπως ο Ντανίλο Ερντελιάν και η Σόνια Χατζντούκοβιτς, ταξιδεύουν τακτικά σε όλη τη χώρα. Πιστεύουν ότι όσο αργότερα γίνουν οι εκλογές εντός του 2026, τόσο περισσότερο ωφελείται το φοιτητικό κίνημα. Κι αυτό γιατί, όπως τονίζουν, βελτιώνεται η οργάνωση των φοιτητών, αποκτούν εμπειρία σε τοπικές εκλογές και βελτιώνουν τα λοτζίστικς τους. Επιπλέον, πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις σε επίπεδο αυτοδιοίκησης δείχνουν πόσο δύσκολο έχει γίνει πλέον για την κυβέρνηση να νοθεύσει το αποτέλεσμα.
Οι φοιτητές απαντούν στο κυβερνητικό αφήγημα
Το ρεύμα υπέρ του φοιτητικού κινήματος στη Σερβία δείχνει ισχυρότερο από ποτέ: Στις 28 Δεκεμβρίου φοιτητές κατάφεραν να συγκεντρώσουν σχεδόν 400.000 υπογραφές υπέρ της διεξαγωγής πρόωρων εκλογών σε πάνω από 500 περίπτερα σε περισσότερες από 100 σερβικές πόλεις. Πολλοί πολίτες προσέφεραν περεταίρω στήριξη, γεγονός που ερμηνεύεται ως ψήφος εμπιστοσύνης στο φοιτητικό κίνημα πέρα και από την επερχόμενη εκλογική αναμέτρηση.
Την ίδια στιγμή πάντως η σερβική κυβέρνηση σκληραίνει τη στάση της. Εν μέσω διεθνών πιέσεων λόγω πιθανών αμερικανικών κυρώσεων κατά της ρωσικά ελεγχόμενης ενεργειακής εταιρείας NIS, ο Πρόεδρος Βούτσιτς αναζητεί την ιδανική στιγμή, καθυστερώντας τη διεξαγωγή των εκλογών ακόμα και με κίνδυνο επιδείνωσης της κρίσης.
Στο μεταξύ αυξάνονται οι κυβερνητικές πιέσεις στο δημόσιο τομέα: εκατοντάδες δημόσιοι υπάλληλοι έχουν απολυθεί, ορισμένοι ακόμα και λόγω οικογενειακών δεσμών με διαδηλωτές.
Σε βάρος πολλών φοιτητών διεξάγονται έρευνες με την υποψία ότι συνιστούν απειλή κατά της συνταγματικής τάξης. Μερικοί ζουν ήδη στο εξωτερικό. Επιπλέον τα πανεπιστήμια της χώρας τίθενται υπό ακόμα αυστηρότερο κρατικό έλεγχο. Μεταξύ άλλων μέσω της διάθεσης οικονομικών πόρων από μια και μόνο κεντρική υπηρεσία.
Παρά τις προκλήσεις, το φοιτητικό κίνημα παραμένει μαχητικό και αποφασισμένο. Για τους φοιτητές η επερχόμενη προεκλογική εκστρατεία είναι ένας "μαραθώνιος". Πολλοί ακτιβιστές πιστεύουν ότι θα αντέξουν την μακρά και δύσκολη πορεία μέχρι τις εκλογές, αλλά και ότι είναι ευκαιρία για μια πραγματική πολιτική αλλαγή στην Σερβία. Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος
Πηγή: Deutsche Welle
