Η συμφωνία η οποία έπεισε τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αποκλιμακώσει μια κλιμακούμενη κρίση γύρω από τη Γροιλανδία ανοίγει τον δρόμο για την ενίσχυση της ασφάλειας του ΝΑΤΟ στην Αρκτική και για την αποτροπή οποιασδήποτε απειλής από τη Ρωσία ή την Κίνα.
Το "πλαίσιο" στο οποίο αναφέρθηκε ο Τραμπ μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, αργά το βράδυ της Τετάρτης, περιλαμβάνει την εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων, δικαιώματα εξορύξεων με στόχο να αποκλειστούν τα κινεζικά συμφέροντα, καθώς και ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο που έχει ενημερωθεί για τις συνομιλίες και ο οποίος μίλησε στο πρακτορείο Bloomberg.
Η συμφωνία "κλείδωσε" λίγο μετά την άφιξη του Τραμπ την Τετάρτη στο ελβετικό θέρετρο και, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, συνδέεται επίσης με τη δέσμευση του Αμερικανού προέδρου να μην επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες. Ο αξιωματούχος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς οι συνομιλίες παραμένουν κεκλεισμένων των θυρών. Προς το παρόν, η συμφωνία περιορίζει τη σοβαρότερη απειλή για τη διατλαντική συμμαχία από την ίδρυση του ΝΑΤΟ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
"Όταν μιλάμε για την προστασία της Αρκτικής, με προτεραιότητα τη Γροιλανδία, πρέπει να επενδύσουμε περισσότερη ενέργεια, περισσότερο χρόνο και μεγαλύτερη εστίαση, γιατί γνωρίζουμε ότι οι θαλάσσιες οδοί ανοίγουν", δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στον αρχισυντάκτη του Bloomberg News, John Micklethwait, σε συνέντευξη στο Νταβός.
Εκτός συζήτησης τέθηκε το ζήτημα της κυριαρχίας, κάτι που συνιστά σαφή πρόοδο σε σχέση με τις προηγούμενες εβδομάδες, κατά τις οποίες ο Τραμπ -προκαλώντας αυξανόμενη ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες- είχε επανειλημμένα διατυπώσει δραματικών τόνων ισχυρισμούς για τη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί ημιαυτόνομη περιοχή του συμμάχου στο ΝΑΤΟ, της Δανίας.
"Δεν μπήκαμε καθόλου σε αυτές τις λεπτομέρειες", είπε ο Ρούτε. Δεν συζητήθηκε το ενδεχόμενο αυξημένης παρουσίας αμερικανικών στρατευμάτων, αν και η δανική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι είναι "απολύτως ανοιχτή" σε ένα τέτοιο σενάριο, όπως ανέφερε ο γ.γ. της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Παρότι ο Τραμπ εμφανίστηκε ενθουσιώδης για τις προοπτικές μιας συμφωνίας, οι ηγέτες διαθέτουν προς το παρόν μόνο ένα περίγραμμα του τι θα πρέπει να περιλαμβάνει η τελική συμφωνία, ενώ απομένει ακόμη πολλή δουλειά.
Το πλαίσιο συμφωνίας του Τραμπ για τη Γροιλανδία περιλαμβάνει:
Αλλαγές στη Συνθήκη του 1951 ώστε να διασφαλίζονται οι απαιτήσεις περί διεύρυνσης των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων.
Ενίσχυση του ρόλου του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Αρκτικής και του ευρύτερου αρκτικού Βορρά, με τη δημιουργία πολυεθνικής διοίκησης του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία υπό αμερικανική ηγεσία.
Οικονομικό σκέλος που θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης, συμπεριλαμβανομένων δικαιωμάτων εξορύξεων.
Μέτρα για την αποτροπή ρωσικής και κινεζικής οικονομικής και στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία.
Διακοπή των απειλών των ΗΠΑ για επιβολή δασμών στην Ευρώπη.
Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν υπογράμμισε σε συνέντευξή της σε δανικά μέσα ενημέρωσης ότι ο Ρούτε δεν έχει εντολή να διαπραγματευτεί εκ μέρους της χώρας της και επανέλαβε ότι η παραχώρηση εδάφους στις ΗΠΑ δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
"Πρέπει να βρούμε έναν δρόμο που να σέβεται το διεθνές δίκαιο και να σέβεται την κυριαρχία", δήλωσε η Φρεντέρικσεν στα DR και TV2.
Πέρα από τα βασικά σημεία που αφορούν την ασφάλεια στην Αρκτική και την άμυνα της Γροιλανδίας, η μορφή του πλαισίου - και το κατά πόσο έχει επιτευχθεί κάποια ουσιαστική συμφωνία - παραμένει ασαφής.
"Όλα όσα θέλουμε"
Στοιχεία των συζητήσεων στο Νταβός είχαν ήδη τεθεί στο τραπέζι. Κάποια από αυτά κινούνταν στη γραμμή όσων συζητήθηκαν την περασμένη εβδομάδα στην Ουάσινγκτον, όταν δανική αντιπροσωπεία συναντήθηκε με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις συνομιλίες. Εκεί είχε συμφωνηθεί η σύσταση ομάδας εργασίας για την αντιμετώπιση των αμερικανικών ανησυχιών ασφαλείας.
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ είχαν επίσης παρουσιάσει πρόταση για δραστηριότητα της Συμμαχίας με επίκεντρο την Αρκτική και τη Γροιλανδία. Ακόμη ένα στοιχείο της συμφωνίας αφορά την ανανέωση της συμφωνίας του 1951, η οποία παρέχει στον αμερικανικό στρατό ευρεία ευχέρεια να υπερασπίζεται τη Γροιλανδία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Ο Τραμπ δήλωσε στο Fox Business ότι οι όροι της συμφωνίας βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση, "αλλά, ουσιαστικά, πρόκειται για πλήρη πρόσβαση".
"Δεν υπάρχει τέλος, δεν υπάρχει χρονικό όριο", είπε ο Τραμπ. "Παίρνουμε όλα όσα θέλουμε χωρίς κόστος".
Ερωτηθείς αν οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν τελικά τη Γροιλανδία, απάντησε: "Είναι πιθανό. Αλλά στο μεταξύ, παίρνουμε όλα όσα θέλαμε, πλήρη ασφάλεια".
Η παγωμένη αυτή περιοχή - το μεγαλύτερο νησί στον κόσμο - έχει καταστεί κρίσιμη για τα συμφέροντα της Συμμαχίας στην Αρκτική, καθώς οι πάγοι που λιώνουν έχουν ανοίξει θαλάσσιες οδούς στον απώτατο Βορρά, οι οποίες θα μπορούσαν να προσφέρουν στους αντιπάλους των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ άμεση πρόσβαση στον Ατλαντικό. Ο Τραμπ έχει πλαισιώσει τις διεκδικήσεις του ως μέσο άμυνας των ΗΠΑ απέναντι σε απειλές, ένα στρατηγικό επιχείρημα που έχουν επαναλάβει και ηγέτες του ΝΑΤΟ.
Κατά την άφιξή του, ο Τραμπ απηύθυνε ομιλία στους συμμετέχοντες στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, αναφέροντάς για ακόμη μία φορά την απαίτησή του η Δανία να παραδώσει τη Γροιλανδία και ενισχύοντας τις απειλές του για επιβολή κυρώσεων από τον επόμενο μήνα σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που είχαν στείλει στρατιωτικό προσωπικό στη δανική επικράτεια. Ωστόσο, μετρίασε κάπως τη στάση του αποκλείοντας τη χρήση βίας και καλώντας σε συνομιλίες για μια "εξαγορά".
Η ρητορική του Αμερικανού προέδρου έχει γίνει ιδιαίτερα αισθητή στους ίδιους τους κατοίκους της Γροιλανδίας, τροφοδοτώντας φόβους και σκληραίνοντας την αντίθεση των νησιωτών απέναντι στις ΗΠΑ. Ο πρωθυπουργός της περιοχής, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, κάλεσε αυτή την εβδομάδα τους κατοίκους να αρχίσουν να προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο στρατιωτικής εισβολής, ακόμη κι αν αυτό παραμένει απίθανο.
Η αντίδραση αυτή ενδέχεται να περιπλέξει οποιαδήποτε προσπάθεια της Κοπεγχάγης να πείσει την κυβέρνηση της Γροιλανδίας να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα επεκτείνει το αμερικανικό στρατιωτικό αποτύπωμα, όπως δήλωσε ανώτερος Δανός κοινοβουλευτικός.
