Της Ελευθερίας Πιπεροπούλου
Η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται βασικός παράγοντας ανακατανομής κεφαλαίων στις ευρωπαϊκές αγορές venture capital το 2026. Σύμφωνα με το "2026 EMEA Private Capital Outlook" της PitchBook, η AI αναμένεται να απορροφήσει πάνω από το 50% της συνολικής αξίας των επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου (VC) στην Ευρώπη, ξεπερνώντας κάθε άλλο υποκλάδο. Πρόκειται για μια μετατόπιση που δεν αφορά αποκλειστικά τις τεχνολογικές startups, αλλά επηρεάζει στρατηγικά όλους τους κλάδους όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει διατηρήσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και ουσιαστική αύξηση παραγωγικότητας.
Χρονιά καμπής το 2025
Η κυριαρχία της τεχνητής νοημοσύνης το 2025 δεν αποτέλεσε έκπληξη. Οι νεοφυείς επιχειρήσεις που έχουν την AI στον πυρήνα της δραστηριότητάς τους προσέλκυσαν σημαντικά κεφάλαια στην Ευρώπη, καθώς οι επενδυτές διοχέτευσαν ολοένα και περισσότερους πόρους στις εταιρείες που ξεχώριζαν για τη δυναμική και τις προοπτικές τους. Το αποτέλεσμα ήταν μια σαφής διάκριση στην αγορά του venture capital, ανάμεσα στους κλάδους που αξιοποιούν ουσιαστικά την τεχνητή νοημοσύνη και σε εκείνους που παραμένουν εκτός αυτής της τεχνολογικής μετάβασης.
Το μερίδιο των συμφωνιών που αφορούν την τεχνητή νοημοσύνη στην Ευρώπη αυξήθηκε ταχύτατα, φτάνοντας το 37,9% της συνολικής αξίας των VC επενδύσεων, από 27,7% το 2024. Παρά τη δυναμική αυτή, η ευρωπαϊκή αγορά εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου η AI αντιπροσωπεύει το 63,3% της συνολικής αξίας των venture επενδύσεων. Η Ευρώπη, όπως συχνά συμβαίνει, ακολουθεί με καθυστέρηση την ανάπτυξη των ΗΠΑ και αναμένεται τα επόμενα χρόνια να προσεγγίσει ή τουλάχιστον να ακολουθήσει τα βήματα της αμερικανικής αγοράς.
Η απόσταση μεταξύ των δύο αγορών αποτυπώνεται ακόμη πιο έντονα στα μεγέθη των συμφωνιών και στις αποτιμήσεις. Στην Ευρώπη, η μέση αξία μιας συμφωνίας AI διαμορφώνεται στα 2,6 εκατ. ευρώ, ενώ στις ΗΠΑ φτάνει τα 5,9 εκατ. ευρώ. Το χάσμα στις προ-χρηματικές αποτιμήσεις (pre-money valuations) είναι ακόμη μεγαλύτερο, με την Ευρώπη στα 8,8 εκατ. ευρώ και τις ΗΠΑ στα 44,4 εκατ. ευρώ.
Αντίστοιχη εικόνα προκύπτει και από τη σύγκριση των μεγαλύτερων συμφωνιών της τελευταίας δεκαετίας. Οι 10 κορυφαίες AI συμφωνίες στις ΗΠΑ ανήλθαν συνολικά σε 111,7 δισ. ευρώ, έναντι μόλις 9,6 δισ. ευρώ στην Ευρώπη. Η απόκλιση αυτή αναδεικνύει τόσο το διαρθρωτικό μειονέκτημα της ευρωπαϊκής αγοράς –κατακερματισμός, μικρότερη κλίμακα, λιγότερο βάθος κεφαλαίων– όσο και το σημαντικό περιθώριο περαιτέρω ανάπτυξης.
Κίνδυνος "φούσκας"
Το 2025 απέδειξε ότι η AI δεν είναι πια μια τεχνολογική τάση, αλλά μια στρατηγική ευκαιρία, με τις ευρωπαϊκές startups να προσελκύουν σημαντικά κεφάλαια.
Ωστόσο, παρά τις ευκαιρίες, οι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί. Οι αποτιμήσεις στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης παραπέμπουν σε φαινόμενα υπερθέρμανσης, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις μελλοντικές συμφωνίες, ιδιαίτερα σε μια αγορά όπως η ευρωπαϊκή, η οποία ιστορικά εμφανίζει μικρότερη ανθεκτικότητα σε περιόδους διόρθωσης. Η διαφορά με το αμερικανικό οικοσύστημα δεν είναι μόνο ποσοτική, αλλά και δομική, περιορίζοντας την ταχύτητα με την οποία η Ευρώπη μπορεί να κλείσει το χάσμα.
Η παγκόσμια εικόνα
Το ευρωπαϊκό momentum εντάσσεται σε ένα ευρύτερο παγκόσμιο πλαίσιο έντονης επενδυτικής δραστηριότητας γύρω από την AI. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Crunchbase, οι παγκόσμιες επενδύσεις venture capital ανήλθαν σε 205 δισ. δολάρια έως τα μέσα του 2025, αυξημένες κατά 32% σε ετήσια βάση, καταγράφοντας το ισχυρότερο εξάμηνο από τις αρχές του 2022. Η άνοδος ήταν εμφανής σε όλα τα στάδια χρηματοδότησης, αλλά ιδιαίτερα συγκεντρωμένη στις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης.
Ενδεικτικό της τάσης είναι ότι οι δύο μεγαλύτεροι γύροι venture capital χρηματοδότησης που έχουν καταγραφεί ποτέ πραγματοποιήθηκαν μέσα στο 2025 και αφορούσαν αποκλειστικά AI εταιρείες: τη Scale AI με 14,3 δισ. δολάρια και την OpenAI με 40 δισ. δολάρια.
Οι "νικητές" της επόμενης φάσης
Το ξεχωριστό report της PitchBook με τίτλο "2026 Artificial Intelligence Outlook: The Great Competition Wars Have Begun" σκιαγραφεί τις υποκατηγορίες της τεχνητής νοημοσύνης με τις μεγαλύτερες πιθανότητες για υψηλές επενδυτικές αποδόσεις, αλλά και εκείνες που εμφανίζουν σημάδια κορεσμού. Παράλληλα, εντοπίζει παραδοσιακούς κλάδους που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο απώλειας μεριδίου αγοράς και πιθανούς στόχους εξαγορών στο άμεσο μέλλον.
Σύμφωνα με τους αναλυτές της PitchBook, οι εταιρείες που θα ξεχωρίσουν θα είναι εκείνες που θα καταφέρουν να δημιουργήσουν ισχυρά δίκτυα επιρροής, να αξιοποιήσουν δεδομένα που δεν είναι εύκολα προσβάσιμα από τον ανταγωνισμό και να προσφέρουν προϊόντα εύχρηστα και καλοσχεδιασμένα. Παράλληλα, πλεονέκτημα θα έχουν όσες δραστηριοποιηθούν σε μεγάλες αγορές που παραμένουν ακόμη δύσκολα χαρτογραφημένες και ακολουθήσουν στρατηγικές σταδιακής επέκτασης, ώστε να εξελιχθούν σε βασικά εργαλεία για τις επιχειρήσεις. Καθοριστικό ρόλο θα παίξουν επίσης η βαθιά γνώση του εκάστοτε κλάδου, η συμμόρφωση με τους κανονισμούς και οι ευρηματικοί τρόποι διάθεσης των προϊόντων στην αγορά.
Οι ελκυστικοί τομείς και τα σημάδια υπερθέρμανσης
Στον χώρο της υγείας ξεχωρίζουν οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στην ανακάλυψη νέων φαρμάκων, οι οποίες εκτιμάται ότι μπορούν να διπλασιάσουν τα ποσοστά επιτυχίας των κλινικών δοκιμών, καθώς και η χρήση της AI στην ακτινολογία, λόγω του μεγέθους της αγοράς και της γρήγορης μετάβασης σε εμπορικές εφαρμογές.
Στην εταιρική τεχνολογία, οι μεγαλύτερες ευκαιρίες εντοπίζονται στα βασικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, στα "έξυπνα" εργαλεία αυτοματισμού για το ηλεκτρονικό εμπόριο, στη διαχείριση δεδομένων με κεντρικό ρόλο την AI και στις λύσεις εξυπηρέτησης πελατών.
Στον τομέα της προηγμένης τεχνολογίας (deep tech), η PitchBook ξεχωρίζει τα αυτόνομα θαλάσσια συστήματα, τις βιολογικές λύσεις που προκύπτουν από την τεχνητή νοημοσύνη για τη γεωργία, την ενέργεια και τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα των κέντρων δεδομένων, καθώς και το λογισμικό για αυτόνομη οδήγηση και αντίληψη του περιβάλλοντος.
