Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η Ρωσία έχασε σημαντικά την επιρροή της στη διεθνή σκηνή. Η διάλυση, το 1991, αυτού που ο Αμερικανός πρόεδρος Ρόναλντ Ρήγκαν είχε αποκαλέσει "αυτοκρατορία του κακού", άφησε το Κρεμλίνο με λιγότερα εδάφη, λιγότερη οικονομική δύναμη και λιγότερη επιρροή σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, η Ρωσία διατήρησε την επιρροή της σε έναν κρίσιμο τομέα: τα πυρηνικά.
Όπως αναφέρει το CNN σε σημερινή του ανάλυση, η διατήρηση του καθεστώτος της Ρωσίας ως πυρηνικής υπερδύναμης, σε σχεδόν ίση βάση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εξασφάλισε ακόμη και σε μια αποδυναμωμένη Μόσχα μια θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων της διεθνούς διπλωματίας.
Στις πυρηνικές συνόδους κορυφής, ο εκάστοτε ηγέτης του Κρεμλίνου μπορούσε να καθίσει απέναντι από τον ένοικο του Λευκού Οίκου – όπως στις ένδοξες ημέρες του Ψυχρού Πολέμου – για να αποφασίσει για θέματα διεθνούς ασφάλειας.
Το 2010, ο τότε πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα και ο Ρώσος ομόλογός του Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ο οποίος είχε αναλάβει πρόσφατα τα ηνία της εξουσίας συμφώνησαν στη συνθήκη New START, η οποία χαιρετίστηκε τότε από τον Λευκό Οίκο ως "ιστορική". Η START περιορίζει και τις δύο χώρες σε ένα μέγιστο αριθμό 1.550 πυρηνικών κεφαλών μακράς εμβέλειας που μπορούν να τοποθετηθούν σε συστήματα εκτόξευσης, συμπεριλαμβανομένων των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων, των βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύονται από υποβρύχια και των βομβαρδιστικών αεροσκαφών.
Όμως, εκείνες οι μέρες, όπως και η ίδια η συνθήκη που έληξε την Πέμπτη, φαίνεται ότι έχουν πλέον παρέλθει.
Η κατάρρευση της τελευταίας συμφωνίας ελέγχου των όπλων μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας – την οποία η Ουάσιγκτον κατηγόρησε επανειλημμένα τη Μόσχα ότι παραβίασε αρνούμενη τους ελέγχους σε πυρηνικές εγκαταστάσεις – έχει αγνοηθεί από την κυβέρνηση Τραμπ, με τον ίδιο τον πρόεδρο των ΗΠΑ να υποτιμά την τρομακτική προοπτική ενός κόσμου χωρίς πυρηνικούς περιορισμούς, σχολιάζει το CNN.
"Αν λήξει, έληξε", είπε ο Τραμπ τον Ιανουάριο, ενώ πρότεινε ότι τελικά μπορεί να επιτευχθεί μια "καλύτερη" συμφωνία.
Η στάση της Ουάσιγκτον έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ανησυχία που επικρατεί στη Μόσχα.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Μόσχα, καθώς πλησίαζε η λήξη της νέας συνθήκης START, ο Μεντβέντεφ - που δεν είναι πλέον πρόεδρος - προειδοποίησε για τον κίνδυνο που ενέχει η λήξη της συμφωνίας. Υπογράμμισε ότι αυτό θα επιταχύνει το "Ρολόι της Αποκάλυψης" (Doomsday Clock), το σύμβολο που αντιπροσωπεύει πόσο κοντά βρίσκεται η ανθρωπότητα στην καταστροφή του κόσμου.
"Δεν θέλω να πω ότι αυτό σημαίνει άμεσα μια καταστροφή και ότι θα ξεκινήσει ένας πυρηνικός πόλεμος, αλλά πρέπει να μας ανησυχήσει όλους", πρόσθεσε ο Μεντβέντεφ.
Το Κρεμλίνο φαίνεται σίγουρα ανήσυχο. Η πρότασή του για παράταση της New START, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, έχει μέχρι στιγμής συναντήσει σιωπή από την πλευρά των ΗΠΑ.
"Για πρώτη φορά, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία, οι δύο χώρες που διαθέτουν τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια στον κόσμο, θα μείνουν χωρίς ένα θεμελιώδες έγγραφο που θα περιορίζει και θα θεσπίζει ελέγχους σε αυτά τα οπλοστάσια", δήλωσε ο Πεσκόφ σε δημοσιογράφους σε πρόσφατη τηλεδιάσκεψη με θέμα τα πυρηνικά.
"Πιστεύουμε ότι αυτό είναι πολύ κακό για την παγκόσμια και στρατηγική ασφάλεια", πρόσθεσε.
Ωστόσο, η ανησυχία που εκφράζει το Κρεμλίνο μπορεί να κρύβει κάτι άλλο.
Πέρα από το γεγονός ότι στερείται μιας πλατφόρμας μείωσης των εξοπλισμών που προβάλλει ένα από τα τελευταία εναπομείναντα κατάλοιπα της ισχύος της σοβιετικής εποχής, η Μόσχα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα μέλλον δυνητικά ανεξέλεγκτης πυρηνικής επέκτασης των ΗΠΑ.
Η κυβέρνηση Τραμπ, για παράδειγμα, έχει ήδη επαναφέρει την ιδέα των πυρηνικά εξοπλισμένων θωρηκτών "κλάσης Τραμπ" (Trump-class battleships), μια ψυχροπολεμική πολιτική που είχαν εγκαταλείψει πριν από δεκαετίες.
Η παλιά Σοβιετική Ένωση θα μπορούσε να απαντήσει. Όμως, με μια οικονομία και έναν αμυντικό προϋπολογισμό που αποτελούν παρά μόνο κλάσμα εκείνων της Ουάσιγκτον, η Μόσχα δεν έχει ουσιαστικά καμία ελπίδα να συμβαδίσει στην κούρσα αυτή, επιδεινώνοντας το ήδη τεράστιο χάσμα ισχύος και επιρροής μεταξύ των παλιών αντιπάλων.
Φυσικά, οι ΗΠΑ έχουν τους δικούς τους λόγους να επιτρέψουν τη λήξη του ελέγχου των πυρηνικών όπλων με τη Ρωσία, με κυριότερο την επιθυμία τους να συμπεριλάβουν την Κίνα –μια αναδυόμενη πυρηνική δύναμη– σε μελλοντικές συμφωνίες.
Ωστόσο, η λήξη της New START σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. Όχι μόνο για τις συνθήκες ελέγχου εξοπλισμών μεταξύ "υπερδυνάμεων" που εστιάζουν αποκλειστικά στη Μόσχα και την Ουάσιγκτον, αλλά και για την εποχή στην οποία οι ΗΠΑ ήταν πρόθυμες να αποδεχθούν πυρηνικούς περιορισμούς.
