Σε "τεντωμένο σχοινί" βαδίζει η Τράπεζα της Ρωσίας ανάμεσα στην αποφυγή ύφεσης σήμερα και στην αποτροπή μετατροπής της πίεσης στον τραπεζικό τομέα σε κρίση αύριο, με την επικεφαλής Ελβίρα Ναμπιούλινα να δίνει "μάχη" κατά του πληθωρισμού.
Για να μετριάσει τις επιπτώσεις των υψηλών επιτοκίων στην οικονομία, η κεντρική τράπεζα ενθαρρύνει τις τράπεζες να αναδιαρθρώνουν δάνεια και να διατηρούν τις επιχειρήσεις βιώσιμες προς το παρόν. Αυτό όμως ανοίγει τον δρόμο για τη συσσώρευση πιο επισφαλών δανείων, τα οποία ενδέχεται να μετατραπούν σε ζημίες στο μέλλον, σύμφωνα με το Bloomberg.
Ταυτόχρονα, οι ρυθμιστικές αρχές αυστηροποιούν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις ώστε να διασφαλίσουν ότι ο κλάδος διαθέτει επαρκή αποθέματα για να απορροφήσει πιθανές απώλειες, κάτι που ωστόσο θα μπορούσε να περιορίσει τη χορήγηση νέων δανείων.
Καθώς ο πόλεμος του Κρεμλίνου στην Ουκρανία πλησιάζει το πέμπτο έτος και οι δυτικές κυρώσεις έχουν ενταθεί, η κεντρική τράπεζα καλείται να διαχειριστεί την αυξανόμενη πίεση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και στην οικονομία. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι τα ληξιπρόθεσμα δάνεια παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα, όμως ο αυξανόμενος αριθμός αναδιαρθρωμένων εταιρικών δανείων προκαλεί ανησυχία, καθώς περισσότερες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους, εγείροντας το ερώτημα αν οι ζημίες απλώς μετατίθενται για το μέλλον.
Ανώτερο τραπεζικό στέλεχος από μία από τις δέκα μεγαλύτερες ρωσικές τράπεζες, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε ότι η τράπεζα αναμένει επιδείνωση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου δανείων της και δεν προβλέπει ανάκαμψη μεταξύ των δανειοληπτών με αναδιαρθρωμένο χρέος.
Τα αναδιαρθρωμένα δάνεια που ταξινομούνται ως υψηλού κινδύνου αποτελούσαν ακόμη μικρό ποσοστό του εταιρικού δανεισμού στο τέλος του γ' τριμήνου, σύμφωνα με στοιχεία της κεντρικής τράπεζας. Ωστόσο, το συνολικό ποσοστό των αναδιαρθρωμένων δανείων αυξήθηκε στο 15,3%, από 12,9% ένα χρόνο νωρίτερα.
Η συρρίκνωση των εξαγωγικών αγορών, οι υψηλότεροι φόροι και το αυξανόμενο κόστος επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις. Τα υψηλά επιτόκια έχουν εντείνει την πίεση, αυξάνοντας το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και περιορίζοντας παράλληλα την εγχώρια ζήτηση.
"Προσωρινές" οι δυσκολίες
Προς το παρόν, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ποντάρουν ότι οι δυσκολίες αυτές είναι προσωρινές. Παροτρύνουν τις τράπεζες να συνεργάζονται με δανειολήπτες "που έχουν τη δυνατότητα να αποκαταστήσουν τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα", προσφέροντας ελαφρύνσεις στις προβλέψεις για τα αναδιαρθρωμένα δάνεια και επιτρέποντάς τους να χρησιμοποιούν τα κέρδη τους για την επέκταση του δανεισμού.
Η αύξηση του εταιρικού δανεισμού επιβραδύνθηκε το 2025, μετά από την έντονη άνοδο των προηγούμενων ετών. Παρ’ όλα αυτά, παρέμεινε σε διψήφια ποσοστά, ακόμη και με το βασικό επιτόκιο να βρίσκεται σε ιστορικό υψηλό 21% για το μισό έτος.
"Η κεντρική τράπεζα προσπαθεί να προστατεύσει τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τις τράπεζες, ώστε να επιλύσουν τα υφιστάμενα προβλήματα χωρίς να δημιουργήσουν νέα", δήλωσε ο Όλεγκ Βιούγκιν, οικονομολόγος και πρώην ανώτερο στέλεχος της κεντρικής τράπεζας.
Καθώς δεν αναμένεται ουσιαστική ανάκαμψη φέτος, η πίεση από τις πληρωμές χρέους παραμένει υψηλή, παρότι οι υπεύθυνοι χάραξης νομισματικής πολιτικής έχουν αρχίσει να χαλαρώνουν τη στάση τους. Η τράπεζα θα εξετάσει την Παρασκευή αν υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω μείωση του βασικού επιτοκίου, το οποίο βρίσκεται σήμερα στο 16%.
Σύμφωνα με στοιχεία της κεντρικής τράπεζας, το ποσοστό των προβληματικών δανείων αυξήθηκε στο 11,4% στο τέλος του γ' τριμήνου, από 10,9% έναν χρόνο νωρίτερα. Ωστόσο, εντός αυτού του ποσοστού, τα αμφίβολα και τα ζημιογόνα δάνεια παρέμειναν αμετάβλητα στο 4,7%. Η κάλυψη των προβληματικών δανείων μέσω προβλέψεων και υψηλής ποιότητας εξασφαλίσεων διαμορφωνόταν περίπου στο 54%, γεγονός που σημαίνει ότι οι τράπεζες είναι εκτεθειμένες σε πιθανές ζημίες περίπου στο μισό αυτού του χαρτοφυλακίου ύψους 10,4 τρισ. ρουβλίων (135 δισ. δολάρια).
Ωστόσο, λόγω της ευελιξίας που έχει δώσει η κεντρική τράπεζα στους δανειστές, τα προβληματικά δάνεια που εμφανίζονται στους ισολογισμούς των τραπεζών ενδέχεται να μην αποτυπώνουν πλήρως την πραγματική έκταση των κινδύνων.
"Σε περιόδους εκτεταμένων αναδιαρθρώσεων, οι δείκτες μη εξυπηρετούμενων δανείων μπορεί να φαίνονται πιο ήπιοι από την υποκείμενη εικόνα κινδύνου", δήλωσε ο Αλεξάντερ Σαράεφ, επικεφαλής αξιολογήσεων στην Expert RA. "Όταν τα χρονοδιαγράμματα αποπληρωμής προσαρμόζονται πριν χαθούν πληρωμές και ο δανειολήπτης αρχίζει να εξυπηρετεί το δάνειο με νέο σχήμα, ένα μέρος από ό,τι θα μπορούσε να εξελιχθεί σε καθυστερήσεις άνω των 90 ημερών απλώς δεν εμφανίζεται", συμπλήρωσε χαρακτηριστικά.
Το αναδιαπραγματευμένο χρέος συγκεντρώνεται κυρίως στους τομείς των ακινήτων, του πετρελαίου και φυσικού αερίου, των μετάλλων και του άνθρακα, της βιομηχανίας και του χρηματοπιστωτικού κλάδου, σύμφωνα με στοιχεία της κεντρικής τράπεζας.
Οι τράπεζες θα πρέπει να διαθέτουν επαρκή κεφάλαια ώστε να απορροφήσουν πιθανές ζημίες το 2026, ωστόσο μια ταχύτερη αύξηση των προβληματικών εταιρικών δανείων θα μπορούσε να επιβαρύνει τις επιδόσεις τους, σύμφωνα με τον Κονσταντίν Μποροντούλιν, διευθύνοντα σύμβουλο αξιολογήσεων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στην National Rating Agency.
Εάν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συνεχίσουν τις μειώσεις επιτοκίων, τα βάρη αποπληρωμής του χρέους θα πρέπει σταδιακά να μειωθούν και οι ταμειακές ροές να βελτιωθούν παράλληλα με μια οικονομική ανάκαμψη. Αυτό θα μπορούσε ακόμη και να καταστήσει ορισμένα αναδιαρθρωμένα δάνεια κερδοφόρα για τις τράπεζες, αντί να αποτελούν πηγή παρατεταμένου κινδύνου.
Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν να μην αναμένονται γρήγορες ανακουφίσεις. Η Τράπεζα της Ρωσίας έχει προειδοποιήσει για πιθανές παύσεις στη νομισματική χαλάρωση και για παρατεταμένη περίοδο υψηλού κόστους δανεισμού, ενώ οι επιπτώσεις μιας πιο χαλαρής πολιτικής θα χρειαστούν χρόνο για να διαχυθούν στην οικονομία.
