Η κίνηση της κυβέρνησης Τραμπ να διευκολύνει τις αποστολές καυσίμων στον ιδιωτικό τομέα της Κούβας αποτελεί μέρος ενός σχεδίου που αποσκοπεί να καταστήσει το νησί πιο εξαρτημένο από τις ΗΠΑ για τις προμήθειες, αυξάνοντας την επιρροή της Ουάσιγκτον για να φέρει πολιτική και οικονομική αλλαγή, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν τη στρατηγική και μίλησαν στο πρακτορείο Bloomberg.
Η στρατηγική των ΗΠΑ "σηματοδοτεί ότι η κυβέρνηση Τραμπ αναγνωρίζει τον ιδιωτικό τομέα της Κούβας ως νόμιμο εταίρο στο πεδίο", σύμφωνα με τον Ρικάρντο Ερέρο, εκτελεστικό διευθυντή ς Cuba Study Group, think tank με έδρα την Ουάσινγκτον.
Η απόφαση για την καραντίνα αποστολής αργού πετρελαίου στην Κούβα έφερε τη χώρα στο όριο ανθρωπιστικής κρίσης, μετά τη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ και την αποτροπή των αποστολών πετρελαίου από το Μεξικό λόγω των δασμών. Η ενεργειακή κρίση αναμένεται να αναγκάσει την κυβέρνηση στην Αβάνα να αποδεχτεί πετρέλαιο με όρους των ΗΠΑ, δίνοντας στην κυβέρνηση Τραμπ μια ευκαιρία να αποδυναμώσει τον έλεγχο του Κομμουνιστικού Κόμματος στη χώρα, μετά από πάνω από εξήντα χρόνια αδιάκοπης διακυβέρνησης.
Το σχέδιο συνεχίζει να εξελίσσεται, αν και οι εντάσεις είναι υψηλές μετά από ένα θανατηφόρο επεισόδιο την Τετάρτη μεταξύ των κουβανικών αρχών και μιας ομάδας 10 Κουβανών που ζούσαν στις ΗΠΑ, οι οποίοι επέβαιναν σε ταχύπλοο σκάφος με σημαία Φλόριντα κοντά στις ακτές της Κούβας.
Η στρατηγική του Τραμπ περιλαμβάνει την καθησυχαστική δήλωση προς τις ενεργειακές εταιρείες ότι μπορούν να πουλούν πετρέλαιο και καύσιμα σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις στην Κούβα, σύμφωνα με τις πηγές του Bloomberg, που ζήτησαν να παραμείνουν ανώνυμα.
Ένα άλλο μέρος του σχεδίου είναι η εξουσιοδότηση για την μεταπώληση πετρελαίου από τη Βενεζουέλα στην Κούβα, με το Υπουργείο Οικονομικών να δηλώνει ότι το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) θα "εφαρμόσει μια ευνοϊκή πολιτική αδειοδότησης" για συγκεκριμένες περιπτώσεις. Οι πωλήσεις που ωφελούν την κυβέρνηση της Κούβας παραμένουν απαγορευμένες.
Η κυβέρνηση Τραμπ εκτιμά ότι η Κούβα είναι μια "αποτυχημένη χώρα", με τους ηγέτες της να έχουν υποστεί σοβαρό πλήγμα από την απώλεια υποστήριξης από τη Βενεζουέλα και την απόφαση του Μεξικού να σταματήσει την αποστολή πετρελαίου.
Αντιμέτωπη με μια οξεία ενεργειακή κρίση, η Κούβα άρχισε πρόσφατα να επιτρέπει στις ιδιωτικές επιχειρήσεις να εισάγουν καύσιμα υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Παρόλο που οι αποστολές παραμένουν μικρές, στόχος είναι να αυξηθεί η κλίμακά τους ώστε οι αμερικανικές εταιρείες να γίνουν η κύρια πηγή καυσίμων για τον ιδιωτικό τομέα, αντικαθιστώντας τις δεκαετίες εξάρτησης από αποστολές από αριστερούς συμμάχους φιλικούς προς την κυβέρνηση στην Αβάνα.
Η νέα στρατηγική "σηματοδοτεί ότι η κυβέρνηση Τραμπ αναγνωρίζει τον ιδιωτικό τομέα της Κούβας ως νόμιμο εταίρο", δήλωσε ο Ερέρο. "Δεν πρόκειται να αντικαταστήσει ολόκληρη τη βιομηχανία πετρελαίου, αλλά το καύσιμο θα φτάσει εκεί που χρειάζεται περισσότερο".
Το περιστατικό της Τετάρτης, ωστόσο, αναδεικνύει πόσο ασταθής είναι η κατάσταση και στις δύο πλευρές του Στενού της Φλόριντα. Η κουβανική ακτοφυλακή σκότωσε τέσσερις από τους 10 επιβάτες του σκάφους, λέγοντας ότι η ομάδα ήταν βαριά οπλισμένη και επρόκειτο να υποκινήσει εξέγερση στο νησί.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, σε συγκρατημένες δηλώσεις κατά τη διάρκεια συνόδου ηγετών της Καραϊβικής στη Σαιντ Κιτς, ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα διεξάγουν τη δική τους έρευνα πριν βγάλουν συμπεράσματα. Προς το παρόν, η ανταλλαγή πυρών δεν αναμένεται να ανατρέψει το σχέδιο της Ουάσιγκτον, δήλωσε ένα από τα άτομα που είναι εξοικειωμένα με την στρατηγική της αμερικανικής κυβέρνησης.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ενισχύσει την πίεση για την ανατροπή του καθεστώτος στην Αβάνα μετά την επιδρομή του Ιανουαρίου μέσω της οποίας συνέλαβε τον Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας, έναν από τους μεγαλύτερους προστάτες της Κούβας. Ο Ρούμπιο, γιος Κουβανών μεταναστών, δήλωσε στο Bloomberg News ότι η Αβάνα θα πρέπει να προσφέρει περισσότερες οικονομικές και πολιτικές ελευθερίες για να μειωθεί η πίεση από τις ΗΠΑ.
Το σχέδιο Τραμπ ακολουθεί τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο και η οποία υπογραμμίζει την κυριαρχία των ΗΠΑ στο Δυτικό Ημισφαίριο, ιδίως έναντι εξωτερικών δυνάμεων όπως η Ρωσία και η Κίνα — ένα παράγωγο της Δόγματος Μονρόε του 19ου αιώνα. Ενώ η Μόσχα υποστήριζε για καιρό την Κούβα, η Κίνα έχει εντείνει τη δραστηριότητά της στο νησί τα τελευταία χρόνια.
Οι πρώτες αποστολές προς τις ιδιωτικές επιχειρήσεις ήταν πετρέλαιο ντίζελ, το οποίο χρησιμοποιείται για την τροφοδότηση φορτηγών και γεννητριών στο νησί, το οποίο για χρόνια υποφέρει από συνεχή μπλακ άουτ. Το ασταθές δίκτυο της Κούβας τροφοδοτείται από γηρασμένους θερμοηλεκτρικούς σταθμούς που χρειάζονται περίπου 100.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα για να καλύψουν τη ζήτηση. Το νησί αντλεί μόνο τα δύο πέμπτα αυτής της ποσότητας, γεγονός που το καθιστά εξαρτημένο από ξένες προμήθειες.
Μετά την απειλή του Τραμπ για δασμούς σε οποιαδήποτε χώρα αποστέλλει πετρέλαιο στην Κούβα, το νησί πέρασε περισσότερο από ένα μήνα χωρίς να λάβει πετρελαϊκό φορτίο για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μια δεκαετία.
Παρά ταύτα, ορισμένοι εισαγωγείς τροφίμων και εμπορευμάτων κατάφεραν πρόσφατα να φέρουν καύσιμα, δήλωσε ο Ονιέλ Ντίας, ιδρυτής της AUGE, η οποία έχει περίπου 30 μικρές επιχειρήσεις στο νησί ως πελάτες και έχει βοηθήσει πάνω από 400 πελάτες τα τελευταία χρόνια.
Ο Ντίας προειδοποίησε επίσης για πιθανούς κινδύνους ασφαλείας. "Η εισαγωγή καυσίμων δεν είναι το ίδιο με την εισαγωγή μπύρας ή κοτόπουλου", είπε. "Υπάρχουν πολλές τεχνικές λεπτομέρειες που παραμένουν ασαφείς".
Η ασταθής ηλεκτροδότηση της Κούβας έχει αναγκάσει πολλές μικρές επιχειρήσεις να επενδύσουν σε ηλιακά πάνελ και μπαταρίες ως εφεδρικές λύσεις. Ωστόσο, η έλλειψη καυσίμων συνθλίβει τις εταιρείες που χρειάζεται να παραδώσουν εμπορεύματα ή να λειτουργήσουν βαριά μηχανήματα.
Η πρώτη κίνηση της Κούβας να επιτρέψει στις ιδιωτικές εταιρείες να εισάγουν καύσιμα έγινε τον Δεκέμβριο. Ωστόσο, δεν ήταν μέχρι τις αρχές αυτού του μήνα, ως μέρος των σχέσεων έκτακτης ανάγκης λόγω της καραντίνας των ΗΠΑ, που η κυβέρνηση ανακοίνωσε οδηγίες. Οι εισαγωγείς καυσίμων μπορούν πλέον να καλύπτουν μόνο τις δικές τους ανάγκες και όχι να πωλούν σε τρίτους.
Ωστόσο, "με κάποιο τρόπο αυτό το καύσιμο θα καταλήξει στην παράτυπη αγορά", προέβλεψε ο Ντίας. "Η ζήτηση είναι τόσο μεγάλη που κάποιος θα το δει ως επιχειρηματική ευκαιρία".
Αυτή η επιχειρηματική διάθεση - η οποία βοήθησε τους Κουβανούς να επιβιώσουν από την απώλεια τόσο της Σοβιετικής Ένωσης όσο και τώρα της Βενεζουέλας ως προστατών - είναι ακριβώς αυτό που ελπίζει να αξιοποιήσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ. Ο Ρούμπιο δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι η Κούβα έχει "ένα σύστημα που καταρρέει" και ότι η Αβάνα δεν έχει άλλη επιλογή παρά να αλλάξει δραστικά πορεία.
"Αν θέλουν να κάνουν αυτές τις δραματικές μεταρρυθμίσεις που ανοίγουν τον δρόμο για οικονομική και εν τέλει πολιτική ελευθερία για τον λαό της Κούβας, προφανώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα το ήθελαν", είπε. "Θα βοηθήσουμε".
Η κυβέρνηση Τραμπ παραμένει ενδιαφερόμενη να αντικαταστήσει τον πρόεδρο της Κούβας, Μιγκέλ Ντίαζ-Κανέλ και έχει συζητήσει με τον Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκεζ Κάστρο, τον εγγονό του αδελφού του Φιντέλ Κάστρο, σύμφωνα με μία εκ των πηγών.
Η άποψη της κυβέρνησης των ΗΠΑ είναι ότι ο Ντίαζ-Κανέλ έχει αποτύχει στην οικονομία και είναι ανίκανος να φέρει τις αναγκαίες πολιτικές και οικονομικές αλλαγές, δήλωσε η πηγή του Bloomberg.
Συνταγματάρχης του υπουργείου Εσωτερικών της Κούβας, ο νεότερος Κάστρο, θεωρείται ότι έχει βαθιές οικογενειακές σχέσεις με το στρατιωτικό κατεστημένο που ελέγχει μεγάλα τμήματα της οικονομίας της χώρας.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για τις διαπραγματεύσεις, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε: "Όπως δήλωσε ο Πρόεδρος, μιλάμε με την Κούβα, οι ηγέτες της θα πρέπει να κάνουν μια συμφωνία".
Η κουβανική κυβέρνηση δεν έχει αναγνωρίσει ακόμα τις συζητήσεις και δεν είναι σαφές πόσο διατεθειμένοι θα είναι οι Κουβανο-Αμερικανοί στη Νότια Φλόριντα, που υποστήριξαν τον Τραμπ, να διαπραγματευτούν με μέλος της οικογένειας Κάστρο.
