Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σε ομιλία του σήμερα στον Λευκό Οίκο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο οι πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράν να διαρκέσουν πολύ περισσότερο, ξεκαθαρίζοντας ότι το αρχικό χρονοδιάγραμμα για τέσσερις με πέντε εβδομάδες δεν είναι δεσμευτικό και οι αμερικανικές επιχειρήσεις θα συνεχιστούν για όσο χρειαστεί.
"Από την αρχή, είχαμε προβλέψει τέσσερις έως πέντε εβδομάδες, αλλά έχουμε τη δυνατότητα να προχωρήσουμε πολύ περισσότερο από αυτό", δήλωσε ο Τραμπ σχετικά με το χρονοδιάγραμμα που είχε αναφέρει αρχικά για τις επιχειρήσεις. "Όποιος και αν είναι ο χρόνος, είναι εντάξει. Ό,τι χρειαστεί", σημείωσε.
Αυτό φέρνει στο προσκήνιο τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης της σύγκρουσης σε έναν γενικευμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή που θα αλλάξει τον παγκόσμιο γεωπολιτικό και ενεργειακό χάρτη. Ήδη οι σύμμαχοι της Αμερικής βρίσκονται σε δυσχερή θέση. Όπως σημειώνει το Bloomberg μια βρετανική βάση στην Κύπρο χτυπήθηκε από drone. Μια γαλλική εγκατάσταση στο Άμπου Ντάμπι έγινε στόχος. Μια βάση που φιλοξενεί ιταλικά στρατεύματα στο Κουβέιτ δέχτηκε επίθεση. Σαουδαραβικές εγκαταστάσεις πετρελαίου δέχτηκαν επίθεση καθώς τα πλοία παραμένουν σε στάση αναμονής έξω από τα στενά του Ορμούζ. Πύραυλοι πετούν πάνω από το Μπαχρέιν και το Κατάρ. Ο εναέριος χώρος του Κόλπου έχει κλείσει.
Σε λίγο περισσότερο από 48 ώρες από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ άρχισαν τα πυραυλικά χτυπήματα στο Ιράν, η σύγκρουση έχει επεκταθεί. Χώρες που λένε ότι δεν συμμετέχουν σε αυτήν έχουν ήδη εμπλακεί, ενώ οι βάσεις τους, οι υποδομές και οι πολίτες τους εκτίθενται σε ιρανικά αντίποινα.
Κάποια στιγμή, οι σύμμαχοι της Αμερικής θα πρέπει να επιλέξουν, σημειώνει το Bloomberg. Πόση αμερικανική δραστηριότητα φιλοξενούν; Πόσο μακριά επεκτείνουν την "αμυντική" υποστήριξη τους προς τις ΗΠΑ; Τι θα κάνουν όταν το δικό τους έδαφος δέχεται πλήγματα; Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο πιο δύσκολο θα γίνεται να παραμείνουν στο περιθώριο, σημειώνει το πρακτορείο.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ έχουν ήδη αρχίσει να ασκούν πιέσεις στους συμμάχους τους για να τους βοηθήσουν να πείσουν τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, αναφέρει το Bloomberg επικαλούμενο άτομα που γνωρίζουν το θέμα. Οι χώρες αυτές ελπίζουν να δημιουργήσουν έναν συνασπισμό για να προωθήσουν έναν γρήγορο διπλωματικό τερματισμό της σύγκρουσης, ανέφεραν τα ίδια άτομα, για να αποτρέψουν περαιτέρω κλιμάκωση και ένα παρατεταμένο σοκ στις τιμές της ενέργειας.
Η Συμμαχία των Απρόθυμων
Ο κίνδυνος είναι τα απρόθυμα κράτη να παρασυρθούν στην σύγκρουση, δημιουργώντας έτσι έναν συνασπισμό απρόθυμων. Ακόμα και η περιορισμένη εμπλοκή έχει συνέπειες. Οι βάσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα μπορούν να γίνουν στόχοι αύριο. Οι κυβερνήσεις που αναλαμβάνουν έστω και περιορισμένο ρόλο μπορεί να αντιμετωπίσουν αντίποινα πολύ μετά τη διακοπή των πυραυλικών επιθέσεων – με νέες επιθέσεις μέσω πληρεξουσίων ή τρομοκρατικών πράξεων χρόνια αργότερα.
Για ορισμένους ηγέτες, το δίλημμα είναι: να κοντράρεις την Ουάσινγκτον και να διακινδυνεύσεις μια ρήξη με τον Τραμπ ή να υποχωρήσουν και να αντιμετωπίσουν πολιτικές αντιδράσεις στο εσωτερικό.
"Οι σύμμαχοι [των ΗΠΑ] βρίσκονται σε μια θέση όπου δεν μπορούν να υποστηρίξουν [τις επιχειρήσεις] και δεν μπορούν να μην τον υποστηρίξουν", δήλωσε ο Jeremy Shapiro, διευθυντής έρευνας στο European Council on Foreign Relations και πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης Ομπάμα.
Καμία πρωτεύουσα δεν αντιμετωπίζει πιο άμεσο κίνδυνο από εκείνες που βρίσκονται κοντά στον Κόλπο, όπου τερματικοί σταθμοί πετρελαίου, διυλιστήρια, αεροδρόμια και ναυτιλιακές οδοί βρίσκονται στην εμβέλεια των ιρανικών πυραύλων και drones.
Ήδη τα ΗΑΕ ανέφεραν θανάτους και τα αεροδρόμια στο Ντουμπάι και το Άμπου Ντάμπι επλήγησαν. Η Σαουδική Αραβία σταμάτησε τις εργασίες στις εγκαταστάσεις πετρελαίου της στο Ρας Τανούρα αφού έγιναν στόχος, καθώς οι αντάρτες Χούθι στη γειτονική Υεμένη ορκίστηκαν να πραγματοποιήσουν νέες επιθέσεις κατά της παγκόσμιας ναυτιλίας.
Οι κυβερνήσεις του Κόλπου έχουν ζητήσει δημόσια αυτοσυγκράτηση. Αλλά σε έκτακτες συναντήσεις, οι αξιωματούχοι έχουν καταστήσει σαφές ότι διατηρούν το δικαίωμα να απαντήσουν σε αυτοάμυνα, ακόμη και όταν τονίζουν ότι δεν συμμετέχουν στην προσπάθεια ΗΠΑ-Ισραήλ.
Ένας ανώτερος Δυτικός αξιωματούχος με έδρα τον Κόλπο δήλωσε ότι ορισμένες κυβερνήσεις της περιοχής πιστεύουν ότι ο Τραμπ ωθήθηκε στον πόλεμο από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τώρα έχει προχωρήσει περισσότερο απ' ό,τι σκόπευε. Η οργή αυξάνεται καθώς οι ηγέτες αναζητούν έναν τρόπο να προστατεύσουν τους πολίτες τους, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, υποστηρίζοντας ότι η μόνη διέξοδος ενδεχομένως να είναι να πειστεί ο Τραμπ να κηρύξει τη νίκη και να κάνει ένα βήμα πίσω.
Ο Τραμπ προσπάθησε να συγκεντρώσει υποστήριξη για την στρατιωτική του επιχείρηση στο Ιράν σε ένα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Κυριακή, χαρακτηρίζοντας την προσπάθεια που σκότωσε τον ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ως αποστολή "όχι απλώς για την ασφάλεια στη δική μας εποχή, αλλά και τα παιδιά μας και τα παιδιά τους".
Δεν βοήθησε το γεγονός ότι ο ηγέτης των ΗΠΑ έχει προσφέρει διάφορους και συχνά αντιφατικούς στόχους για τον πόλεμο, λέγοντας κατά καιρούς ότι θα είναι τρεις ημέρες ή πέντε εβδομάδες, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για την ιρανική ελευθερία, αλλά και ότι θα διαπραγματευτεί με τα απομεινάρια του καθεστώτος.
Στην ομιλία του σήμερα ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε τέσσερις στόχους, χωρίς να αναφερθεί σε αλλαγή καθεστώτος: "Πρώτον, καταστρέφουμε τις δυνατότητες βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν. Δεύτερον, εκμηδενίζουμε το ναυτικό τους. Τρίτον, φροντίζουμε ότι η κυριότερη δύναμη υποστήριξης της τρομοκρατίας στον κόσμο δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο", συνέχισε. "Τέλος, διασφαλίζουμε ότι το ιρανικό καθεστώς δεν θα μπορέσει να συνεχίσει να εξοπλίζει, να χρηματοδοτεί και να κατευθύνει τρομοκρατικούς στρατούς εκτός των συνόρων του".
Δύσκολη επιλογή για τη Βρετανία, το ΝΑΤΟ δεν θα εμπλακεί
Για τη Βρετανία - τον στενότερο σύμμαχο της Ουάσινγκτον στην Ευρώπη - η επιλογή είναι δύσκολη.
Τις εβδομάδες πριν από την στρατιωτική δράση των ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο αρνήθηκε να δώσει άδεια να χρησιμοποιήσουν οι ΗΠΑ την κοινή βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία και μια αεροπορική βάση στην Αγγλία, επικαλούμενο νομικά και πολιτικά ζητήματα.
Όταν η επίθεση πραγματοποιήθηκε, η Βρετανία τόνισε ότι δεν έχει συμμετοχή. Ανώτεροι υπουργοί αρνήθηκαν να πουν αν θεωρούν πως επιχείρηση κατά του Ιράν ήταν νόμιμη.
Το Εργατικό Κόμμα του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ εξακολουθεί να φέρει τις ουλές από την απόφαση του Τόνι Μπλερ να συμμετάσχει στην εισβολή στο Ιράκ το 2003. Ο ίδιος ο Στάρμερ έχει αναφερθεί στην ανάγκη να αποφευχθεί η επανάληψη των "λαθών του Ιράκ".
Ωστόσο, καθώς οι ιρανικές απειλές κλιμακώνονταν εναντίον βρετανικών βάσεων, πολιτών και συμμάχων του Κόλπου, η κυβέρνηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ήταν εντός του διεθνούς δικαίου να επιτρέψει στις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιούν βρετανικές εγκαταστάσεις για "περιορισμένο αμυντικό σκοπό" στοχεύοντας αποθήκες πυραύλων, δήλωσε ο Στάρμερ.
Λίγο αργότερα, ένα drone χτύπησε την βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρο, αν και μια στρατιωτική αξιολόγηση διαπίστωσε ότι η εκτόξευση του drone έγινε πριν από την ανακοίνωσή της βρετανικής κυβέρνησης και όχι ως αντίποινα.
Από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έσπευσε σήμερα να πάρει αποστάσεις ξεκαθαρίζοντας ότι το Βορειοατλαντικό Σύμφωνο δεν πρόκειται να εμπλακεί σε αυτόν τον πόλεμο αν και επαίνεσε τις στρατιωτικές ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.
"Είναι πραγματικά πολύ σημαντικό αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ εκεί, μαζί με το Ισραήλ, επειδή εξαλείφεται, μειώνεται η δυνατότητα του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικές δυνατότητες, βαλλιστικούς πυραύλους", είπε ο Ρούτε μιλώντας στη γερμανική τηλεόραση ARD από τις Βρυξέλλες.
"Δεν υπάρχει απολύτως κανένα σχέδιο για την εμπλοκή του ΝΑΤΟ σε κάτι τέτοιο. Μεμονωμένοι σύμμαχοι κάνουν ό,τι μπορούν για να διευκολύνουν αυτά που κάνουν οι Αμερικανοί μαζί με το Ισραήλ", διαβεβαίωσε.
Άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να χαράξουν αυστηρότερα όρια.
Η Γαλλία και η Γερμανία εξέδωσαν κοινή δήλωση μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο, τονίζοντας ότι δεν συμμετείχαν στις αρχικές επιθέσεις, αφήνοντας παράλληλα περιθώριο για αμυντική δράση.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είναι επιφυλακτικοί για την κλιμάκωση και ανησυχούν για την εμπλοκή τους σε μια σύγκρουση που δεν ξεκίνησαν οι ίδιοι. Ωστόσο, οι βάσεις και το προσωπικό τους βρίσκονται μέσα στο διευρυνόμενο τόξο του πολέμου.
Μια γαλλική στρατιωτική εγκατάσταση στο Άμπου Ντάμπι επλήγη, και μια βάση που φιλοξενεί ιταλικό προσωπικό στο Κουβέιτ επλήγη επίσης, αν και δεν τραυματίστηκαν Ιταλοί στρατιώτες.
Ένας άλλος Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε ότι η ίδια η προσέγγιση του μπλοκ είναι αντιφατική: Θέλει να σταθεί στο πλευρό των διαδηλωτών και να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αλλά δεν είναι διατεθειμένη να κάνει πολλά για να πετύχει αυτούς τους στόχους.
Υπάρχει επίσης η πιθανότητα, δεδομένης της εχθρότητας της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη, να μην ζητήσει από την ΕΕ να εμπλακεί, σημειώνει το Bloomberg.
