Το χάος που δίνει τον τόνο στην αγορά πετρελαίου αναμένεται να ενισχυθεί τις επόμενες ημέρες, καθώς χώρες κόβουν την παραγωγή τους, ο πόλεμος στο Ιράν κρατά κλειστό το Στενό του Ορμούζ και οι ΗΠΑ εξετάζουν το ενδεχόμενο να επεκτείνουν το φάσμα των στόχων τους στη χώρα.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ άρχισαν ήδη μειώνουν την παραγωγή και διύλιση πετρελαίου καθώς μειώνονται τα αποθέματα, ακολουθώντας το Ιράκ. Και άλλες χώρες του Κόλπου ίσως μάλιστα αναγκαστούν να κάνουν το ίδιο, καθώς τα πετρελαιοφόρα συνεχίζουν να αποφεύγουν το στενό του Ορμούζ, με αποτέλεσμα να μειώνονεται ο αριθμός των άδειων δεξαμενόπλοιων που είναι διαθέσιμα για φόρτωση. Όταν φορτωθούν όλα τα πλοία, οι εναπομείνασες χερσαίες εγκαταστάσεις αποθήκευσης της περιοχής θα γεμίσουν ακόμη πιο γρήγορα.
Η πολεμική σύγκρουση που κρατά ήδη εννέα ημέρες δεν δείχνει σημάδια άμεσης αποκλιμάκωσης, πράγμα που σημαίνει ότι το στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου παραμένει απροσπέλαστο για εμπορικά πλοία. Περίπου το ένα τρίτο της παραγωγής της περιοχής μπορεί θεωρητικά να παρακάμψει το Ορμούζ, δεδομένου ότι η Σαουδική Αραβία ήδη εκτρέπει μεγάλες ποσότητες αργού πετρελαίου για εξαγωγή προς τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.
Το Ιράν έχει δηλώσει ότι δεν θα υποχωρήσει απέναντι στα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είπε το Σάββατο ότι οι ΗΠΑ θα εξετάσουν πλέον το ενδεχόμενο να πλήξουν περιοχές και ομάδες ανθρώπων στο Ιράν που δεν είχαν τεθεί στο στόχαστρο έως χθες. Οι επιθέσεις θα συνεχιστούν "μέχρι να παραδοθούν ή, πιθανότερα, να καταρρεύσουν πλήρως!", έγραψε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Για τους αναλυτές, στελέχη και τους traders της αγοράς πετρελαίου, η παρούσα κατάσταση σημαίνει ότι ο πόλεμος θα φέρει τις τιμές του αργού κοντά στο ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι. Το Brent αυξήθηκε ήδη κατά 30% την περασμένη εβδομάδα — καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων 6 χρόνων — κλείνοντας μόλις λίγα δολάρια κάτω από αυτό το επίπεδο.
Άλλοι δείκτες που συνδέονται στενά με την περιοχή έχουν ξεπεράσει το ορόσημο των 100 δολαρίων. Τα προθεσμιακά συμβόλαια για το αργό Murban του Άμπου Ντάμπι έκλεισαν στα 103 δολάρια το βαρέλι την Παρασκευή και για το αργό του Ομάν στα 107 δολάρια. Τα κινεζικά συμβόλαια αργού πετρελαίου στο Χρηματιστήριο Ενέργειας της Σαγκάης έκλεισαν στα 109 δολάρια.
"Κάθε πρόσθετη μέρα διαταραχής αυξάνει την πίεση και σε ένα τέτοιο σενάριο ουσιαστικά δεν υπάρχει ανώτατο όριο στις τιμές βραχυπρόθεσμα", δήλωσε ο πρώην trader Στέφανο Γκράσο, ανώτερος διαχειριστής χαρτοφυλακίου στο fund 8VantEdge Pte με έδρα τη Σιγκαπούρη.
Ένας λόγος είναι οι αυξανόμενες απειλές κατά των πετρελαϊκών υποδομών, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο διαταραχών στην προσφορά που θα μπορούσαν να έχουν μεγασλύτερη διάρκεια από τις ίδιες τις επιθέσεις. Η Σαουδική Αραβία αναχαίτισε drones που κατευθύνονταν προς το πετρελαϊκό πεδίο Shaybah, το οποίο παράγει 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως, το Σαββατοκύριακο. Ανάλογες επιθέσεις εκδηλώθηκαν επίσης στο Μπαχρέιν και στο Κατάρ.
Παράλληλα συνεχίζεται ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ. Τις τελευταίες ημέρες μόνο δεξαμενόπλοια που συνδέονται με το Ιράν και δύο φορτηγά πλοία που δήλωσαν κινεζικής ιδιοκτησίας πέρασαν το στενό.
Οι ΗΠΑ υποσχέθηκαν να ενισχύσουν την οικονομική προστασία και ενδεχομένως να παρέχουν στρατιωτικές συνοδείες, ενώ ανακοίνωσαν σχέδιο θαλάσσιας αντασφάλισης για την περιοχή του Περσικού Κόλπου. Η κάλυψη θα φτάνει περίπου τα 20 δισεκατομμύρια δολάρια "σε κυλιόμενη βάση", σύμφωνα με την ανακοίνωση των ΗΠΑ.
Ωστόσο, για τους πλοιοκτήτες και τους ναυλωτές που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, δεν είναι το κύριο πρόβλημα το κόστος της ασφάλισης. Ανησυχούν για την ασφάλεια των πλοίων και των πληρωμάτων και δηλώνουν ότι θα χρειάζονταν πλήρη ναυτική συνοδεία — παρόμοια με την Επιχείρηση Prosperity Guardian, μια συμμαχία για την προστασία της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα — ή, ιδανικά, το τέλος των εχθροπραξιών.
Άλλα μέτρα που έλαβαν οι ΗΠΑ για να βάλου φρένο στην υπερβολική αύξηση των τιμών του πετρελαίου είναι η άδεια προς την Ινδία να αποκτήσει πρόσβαση σε ρωσικό πετρέλαιο που βρίσκεται σε πλωτές αποθήκες στην περιοχή. Η Ουάσιγκτον εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει τα στρατηγικά της αποθέματα πετρελαίου ή ακόμη και να παρέμβει στις αγορές προθεσμιακών συμβολαίων - ιδέες που αξιωματούχοι αργότερα υποβάθμισαν, ενώ ο Τραμπ απέρριψε τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό, παρότι οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ εκτινάσσονται.
"Αυτή είναι μια παρέκκλιση", δήλωσε ο Τραμπ το Σάββατο. "Περιμέναμε ότι οι τιμές του πετρελαίου θα αυξηθούν, αλλά θα μειωθούν επίσης, και θα μειωθούν πολύ γρήγορα".
Η Ασία, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, αισθάνεται ήδη τον μεγαλύτερο άμεσο αντίκτυπο.
Στην Ιαπωνία — η οποία προμηθεύεται πάνω από το 90% του αργού πετρελαίου της από την περιοχή — τα διυλιστήρια ζητούν να αντλήσουν πετρέλαιο από τα εθνικά αποθέματα. Άλλες χώρες, όπως η Κίνα, έχουν περιορίσει τις εξαγωγές καυσίμων για να ελέγξουν τις εγχώριες τιμές. Η Νότια Κορέα εξετάζει την επαναφορά ανώτατου ορίου τιμών πετρελαίου για πρώτη φορά εδώ και 30 χρόνια, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Yonhap.
Στη βορειοδυτική Ευρώπη, εν τω μεταξύ, η τιμή των αεροπορικών καυσίμων εκτινάχθηκε σε ιστορικό υψηλό, φτάνοντας τα 1.528 δολάρια ανά τόνο — δηλαδή πάνω από 190 δολάρια ανά βαρέλι — την Πέμπτη, σύμφωνα με στοιχεία της General Index που καταγράφονται από το 2008. Ο αντίκτυπος στα αεροπορικά καύσιμα είναι ιδιαίτερα έντονος επειδή περίπου το μισό των εισαγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης περνά από το Στενό του Ορμούζ.
Για τους αναλυτές της ING Groep NV, το βασικό σενάριο είναι πλέον ένας μήνας διαταραχής στην προσφορά και στην αγορά — δύο εβδομάδες πλήρους διαταραχής στην προσφορά και δύο εβδομάδες λειτουργίας στο 50%, σύμφωνα με τον Warren Patterson, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της τράπεζας στη Σιγκαπούρη.
"Αυτό το σενάριο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα δούμε το πλήρες τέλος της σύγκρουσης μέσα στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα", είπε. "Αλλά αν τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα μειώσουν την ικανότητα του Ιράν να επιτίθεται σε πλοία και να επιβάλλει το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, τότε οι ροές θα μπορούσαν να αρχίσουν να εξομαλύνονται".
Το πιο δραματικό σενάριο της τράπεζας προβλέπει πλήρη διακοπή των ροών πετρελαίου και LNG για τρεις μήνες. Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές του πετρελαίου πιθανότατα θα εκτοξευθούν σε ιστορικά υψηλά κατά το δεύτερο τρίμηνο, σύμφωνα με τους αναλυτές της τράπεζας.
