Ο πόλεμος με το Ιράν απειλεί να προκαλέσει σημαντικά πλήγματα στις μεγαλύτερες οικονομίες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ, εάν δεν τελειώσει σύντομα.
Το Κατάρ και το Κουβέιτ θα μπορούσαν να δουν το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) τους να συρρικνώνεται κατά 14% φέτος, εάν η σύγκρουση συνεχιστεί μέχρι τον Απρίλιο και προκαλέσει δίμηνη διακοπή στη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με τον οικονομολόγο της Goldman Sachs, Farouk Soussa.
Αυτό θα αποτελούσε τη χειρότερη οικονομική ύφεση για τις χώρες αυτές από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ πυροδότησε τον Πόλεμο του Κόλπου και προκάλεσε αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.
Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ θα τα πήγαιναν σχετικά καλύτερα, λόγω της δυνατότητάς τους να ανακατευθύνουν τις ροές πετρελαίου μακριά από τα κρίσιμα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, και αυτές πιθανότατα θα δουν το ΑΕΠ τους να μειώνεται περίπου κατά 3% και 5% αντίστοιχα, στο μεγαλύτερο οικονομικό πλήγμα από την πανδημία του COVID-19 το 2020.
"Για πολλές οικονομίες του Κόλπου, ο πόλεμος θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερο βραχυπρόθεσμο αντίκτυπο από τον Covid", δήλωσε ο Farouk Soussa, οικονομολόγος της Goldman Sachs για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, όπως μεταδίδει το Bloomberg.
"Όταν καταλαγιάσει η σκόνη θα ανοικοδομήσουν και θα ανακάμψουν, αλλά τα σημάδια που θα αφήσει αυτή η σύγκρουση στην εμπιστοσύνη παραμένει να φανεί", συμπλήρωσε.
Η εκτίμηση αυτή υπογραμμίζει πως ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει δημιουργήσει ένα εφιαλτικό σενάριο για τα αραβικά κράτη του Κόλπου, τα οποία αντιμετωπίζουν διπλό πλήγμα τόσο στον πετρελαϊκό όσο και στον μη πετρελαϊκό τομέα των οικονομιών τους.
Η σύγκρουση δεν έδειχνε σημάδια αποκλιμάκωσης στην τρίτη εβδομάδα της, με το Ιράν να συνεχίζει επιθέσεις εναντίον γειτονικών χωρών της περιοχής ως αντίποινα για τους βομβαρδισμούς από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Το Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι ανέστειλε προσωρινά τις πτήσεις μετά από περιστατικό με drone που προκάλεσε πυρκαγιά, ενώ η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε πάνω από δώδεκα drones μέσα στη νύχτα.
Οι ΗΠΑ έπληξαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο ιρανικό κέντρο εξαγωγών πετρελαίου στη νήσο Χάργκ το Σαββατοκύριακο και προειδοποίησαν ότι θα στοχεύσουν ενεργειακές εγκαταστάσεις εάν η Τεχεράνη συνεχίσει να διαταράσσει την κυκλοφορία στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε επίσης σε δημοσιογράφους ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε συνομιλίες με "περίπου επτά χώρες" για τη δημιουργία μιας συμμαχίας που θα διασφαλίζει τα Στενά και θα συνοδεύει πλοία που διέρχονται από τον διάδρομο.
Ένας κορυφαίος συνεργάτης του Τραμπ δήλωσε ότι το Πετάγωνο εκτιμά πως ο πόλεμος με το Ιράν μπορεί να διαρκέσει τέσσερις έως έξι εβδομάδες.
Το πετρέλαιο Brent συνέχισε να κινείται ανοδικά πάνω από τα 104 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα, εν μέσω της διακοπής διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ και των περιορισμών στην παραγωγή πετρελαίου από χώρες όπως η Σουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης έχουν αυξηθεί πάνω από 40% τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Οι παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου έχουν επίσης αναστατωθεί από την κατάρρευση των εξαγωγών LNG από το Κατάρ, ενώ το Μπαχρέιν έχει αρχίσει να μειώνει την παραγωγή στο μεγαλύτερο εργοστάσιο τήξης αλουμινίου στον κόσμο, εν μέρει λόγω της διακοπής στη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ.
Τέτοιες διαταραχές, εάν παραταθούν, μπορεί να προκαλέσουν το μεγαλύτερο πλήγμα στις πετρελαϊκές οικονομίες του Κατάρ, του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν, σύμφωνα με τον οικονομολόγο της Goldman Sachs, Farouk Soussa.
Η εικόνα είναι πιο σύνθετη για τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, τα οποία μπορούν να εξάγουν πετρέλαιο μέσω εναλλακτικών διαδρομών και ενδέχεται να ωφεληθούν από την εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου, σύμφωνα με οικονομολόγους όπως ο Mohamed Abu Basha της EFG Hermes και ο Justin Alexander της Khalij Economics.
Όσον αφορά τον μη πετρελαϊκό τομέα, ο αντίκτυπος μπορεί να είναι πιο εκτεταμένος για τα κράτη του Κόλπου, καθώς τομείς όπως η αγορά ακινήτων, ο τουρισμός και οι επενδύσεις επηρεάζονται από την κρίση.
Η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να τα καταφέρει καλύτερα από άλλες χώρες σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου, σύμφωνα με περίπου μισή ντουζίνα οικονομολόγους που μίλησαν στο Bloomberg. Το βασίλειο συνεχίζει να αποτρέπει τις περισσότερες επιθέσεις του Ιράν, ενώ ο εναέριος χώρος και οι επιχειρήσεις παραμένουν ανοιχτά με περιορισμένες διαταραχές.
Εάν αυτό συνεχιστεί, ο μεγαλύτερος βραχυπρόθεσμος κίνδυνος για τη χώρα μπορεί να είναι ένα βαθύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα στο πρώτο τρίμηνο, λόγω χαμηλότερων εσόδων, σύμφωνα με τη Monica Malik της Abu Dhabi Commercial Bank και τον Azad Zangana της Oxford Economics.
Ωστόσο, για το 2026, η Σαουδική Αραβία μπορεί τελικά να ξεπεράσει τις αρχικές προβλέψεις, παρουσιάζοντας μικρότερο δημοσιονομικό έλλειμμα από ό,τι αναμενόταν πριν από τον πόλεμο — εφόσον οι τιμές και οι εξαγωγές πετρελαίου παραμείνουν υψηλές, σύμφωνα με τους περισσότερους οικονομολόγους που μίλησαν στο Bloomberg.
Ο Tim Callen, επισκέπτης ερευνητής στο Arab Gulf States Institute in Washington, εκτιμά ότι το ετήσιο δημοσιονομικό έλλειμμα θα μπορούσε να μειωθεί κατά 1%, εάν η παραγωγή πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας φτάσει κατά μέσο όρο τα 7,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως και το Brent παραμείνει περίπου στα 90 δολάρια το βαρέλι.
Η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας είχε προβλέψει δημοσιονομικό έλλειμμα 3,3% για το 2026.
Σε άλλες χώρες του Κόλπου, τα ΗΑΕ εξακολουθούν να αναμένεται να εμφανίσουν δημοσιονομικό πλεόνασμα για φέτος, ενώ το έλλειμμα του Κατάρ ενδέχεται να διευρυνθεί, σύμφωνα με τον Mohamed Abu Basha της EFG Hermes.
Οι οικονομίες του Κόλπου μπορεί επίσης να συνεχίσουν να στρέφονται στις αγορές χρέους για να μειώσουν τη δημοσιονομική πίεση. Οι επενδυτές ομολόγων δεν δείχνουν ακόμη ανησυχία για τις επιπτώσεις του πολέμου στα δημόσια οικονομικά της περιοχής, σύμφωνα με τον Fady Gendy, διαχειριστή χαρτοφυλακίου στην Arqaam Capital.
"Θα υπήρχε λόγος ανησυχίας εάν η σύγκρουση παραταθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, κάτι που προς το παρόν δεν έχει αποτιμηθεί στις αγορές", δήλωσε.
