Ο Ντόναλντ Τράμπ διδάσκει στον κόσμο ένα μάθημα, αλλά όχι αυτό που ο ίδιος νομίζει. Η επίθεση στο Ιράν προοριζόταν να αποτελέσει μια εντυπωσιακή επίδειξη στρατιωτικής υπεροχής. Αντί γι’ αυτό, ανέδειξε ρωγμές στην αμερικανική πανοπλία.
Το εντυπωσιακό οπλοστάσιο του Αμερικανού προέδρου, όπως σημειώνει ο Guardian σε άρθρο- ανάλυση του Rafael Behr δεν μπορεί να προκαλέσει εξέγερση από την καταπιεσμένη και χωρίς ηγεσία αντιπολίτευση του Ιράν. Δεν μπορεί να αναγκάσει εμπορικά πλοία να διασχίσουν έναν διάδρομο γεμάτο επιθέσεις με πυραύλους και drones στα Στενά του Στενά του Ορμούζ. Η κυβέρνηση στην Τεχεράνη και τα γεωγραφικά δεδομένα που της δίνουν επιρροή στο παγκόσμιο εμπόριο παραμένουν αμετάβλητα. Η αγανάκτηση του Τραμπ είναι εμφανής. Προτρέπει τα πληρώματα των τάνκερ να "δείξουν θάρρος" πλέοντας μέσα στον κίνδυνο. Καλεί τα μέλη του ΝΑΤΟ να παρέχουν ναυτική συνοδεία και τα κατηγορεί για δειλία και αχαριστία όταν αρνούνται. Δείχνει μικρόψυχος και εκνευρισμένος. Η αδυναμία δεν ταιριάζει σε έναν ισχυρό ηγεμόνα.
Ο πόλεμος υπήρξε ένα μάθημα στρατηγικής μυωπίας στην Ουάσινγκτον. Για την ιρανική ηγεσία, η επιβίωση αποτελεί πλέον ένα είδος νίκης. Για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ένα πιο φιλικό καθεστώς στο Ιράν θα ήταν επιθυμητό, αλλά ακόμη και ένα εχθρικό που έχει αποδυναμωθεί σημαντικά ως απειλή για το Ισραήλ αποτελεί αποδεκτό δεύτερο σενάριο. Ωστόσο, αυτό δεν αρκεί για τον Τραμπ. Καίει δισεκατομμύρια και χάνει κύρος κάθε μέρα που η Ισλαμική Δημοκρατία περιορίζει τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου στην παγκόσμια οικονομία.
Οι Αμερικανοί καταναλωτές δεν θα προστατευθούν από το γεγονός ότι η χώρα τους είναι εξαγωγέας ενέργειας. Οι τιμές που πληρώνουν στα καύσιμα –και σχεδόν για τα πάντα, λόγω της διάχυσης των υδρογονανθράκων στην παραγωγή– ακολουθούν τη διεθνή αγορά πετρελαίου. Οι ισχυρισμοί του Τραμπ ότι νίκησε τον πληθωρισμό, ήδη αμφισβητούμενοι, μπορεί σύντομα να ακούγονται προσβλητικοί.
Αυτό είναι ένα μάθημα που ξεπερνά τη στρατιωτική λανθασμένη εκτίμηση. Δεν ήταν μυστικό ότι το Ιράν μπορούσε να απειλήσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Οι υπηρεσίες πληροφοριών το θεωρούσαν βασικό στοιχείο της ιρανικής στρατηγικής αντεπίθεσης. Γι’ αυτό προηγούμενες κυβερνήσεις αντιστάθηκαν στον επιθετικό πειρασμό στον οποίο υπέκυψε ο σημερινός πρόεδρος.
Η βασική διαφορά είναι ότι ο Τραμπ φαίνεται να μην πιστεύει στην οικονομική αλληλεξάρτηση. Έχει σίγουρα ακούσει για εφοδιαστικές αλυσίδες, αλλά αυτές ωχριούν μπροστά σε πυραύλους Tomahawk και πυρηνικά υποβρύχια. Έχει συνηθίσει να λειτουργεί σε περιβάλλοντα όπου η θέλησή του, ενισχυμένη από απειλές συντριπτικής ισχύος, ξεπερνά κάθε εμπόδιο. Βλέπει τις σχέσεις ως παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, μετρώντας την επιτυχία από την ταπείνωση του αντιπάλου.
Αυτά τα ένστικτα εκφράζονται ιδεολογικά στο δόγμα "MAGA", που αντιμετωπίζει την παγκοσμιοποίηση ως συνωμοσία κατά των αμερικανικών συμφερόντων. Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, η μεταψυχροπολεμική ευημερία των ΗΠΑ ήταν απάτη: ξένες χώρες υπονόμευσαν τη βιομηχανία με φθηνές εξαγωγές, ενώ πολιτικοί άφησαν θέσεις εργασίας να μεταφερθούν στο εξωτερικό.
Η πολιτική των δασμών θεωρείται εργαλείο ανάκτησης της εθνικής ισχύος. Όμως τα προβλήματα είναι πολλά: οι δασμοί αυξάνουν τα έσοδα, αλλά ως φόρος στους εισαγωγείς επιβαρύνουν τελικά στους καταναλωτές. Επιπλέον, οι στόχοι αύξησης εσόδων και περιορισμού του εμπορίου είναι αντικρουόμενοι.
Ο βασικός ωφελημένος από αυτή την κατάσταση υπήρξε η Κίνα. Ο Σι Τζινπίνγκ κατανόησε την αμερικανική ευαλωτότητα και αξιοποίησε τον έλεγχο σπάνιων γαιών, κρίσιμων για βιομηχανία και άμυνα. Ο Τραμπ αναγκάστηκε να υποχωρήσει και συμφωνήθηκε εμπορική εκεχειρία.
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη κοστίσει στους Αμερικανούς τουλάχιστον 11 δισ. δολάρια – και αυτό είναι μόνο η αρχή. Η αναβολή επίσκεψης στο Πεκίνο αποτελεί ένδειξη ενός προέδρου που παρασύρεται από δυνάμεις που πίστευε ότι μπορούσε να ελέγξει.
Η άρνηση των συμμάχων του ΝΑΤΟ να εμπλακούν δείχνει επίσης μια αυξανόμενη διάθεση να λένε "όχι" σε έναν ηγέτη που εκλαμβάνει το "ναι" ως αδυναμία. Ο Σι Τζινπίνγκ κατανόησε γρήγορα αυτό το μάθημα και, με τη σειρά του, δίδαξε στον Τραμπ τα όρια της ισχύος: πόση σημασία έχει ο έλεγχος των φυσικών πόρων και πόσο ακόμη και μια υπερδύναμη εξαρτάται από την παγκόσμια οικονομική αλληλεξάρτηση.
Ωστόσο, ο Τραμπ παραμένει αργός μαθητής. Δεν έχει ακόμη κατανοήσει ότι η πολιτική "America First" στο εμπόριο αποδείχθηκε λανθασμένη. Και τώρα δοκιμάζει το ίδιο δόγμα, οδηγώντας το σε ακόμη πιο καταστροφικά αποτελέσματα στον πόλεμο.
