Του Κώστα Ράπτη
Οι Αμερικανοί πολίτες το έχουν πάρει απόφαση – καίτοι διαφωνούν. Σχεδόν το 65% των ερωτηθέντων σε δημοσκόπηση του Reuters/Ipsos πιστεύει ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θα διατάξει ευρείας κλίμακας χερσαία επίθεση στο Ιράν, όμως μόνο το 7% στηρίζει αυτήν την ιδέα.
Το πρακτορείο Reuters μετέδωσε την Τετάρτη ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξέταζε το ενδεχόμενο να αναπτύξει χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες για να στηρίξουν τις επιχειρήσεις της στη Μέση Ανατολή. Αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να εγγυηθούν την ασφαλή διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Χορμούζ και μια πιθανότητα θα ήταν η απόβαση στρατιωτών στα παράλια του Ιράν. Η κυβέρνηση συζητούσε επίσης την αποστολή χερσαίων δυνάμεων στο νησί Χαργκ του Ιράν, απ’ όπου εξάγεται το 90% του πετρελαίου της χώρας.
Πολιτικά, η στάση των πολιτών ακολουθεί σαφώς κομματικές διαχωριστικές γραμμές. Οι Ρεπουμπλικάνοι ψηφοφόροι φέρονται να εγκρίνουν τα πλήγματα στο Ιράν σε ποσοστό 77%, έναντι μόλις 6% των Δημοκρατικών και 28% των ανεξάρτητων ψηφοφόρων, με αποτέλεσμα ο εθνικός μέσος όρος να διαμορφώνεται περί το 37%.
Αλλά τα μεγάλα ερωτήματα με τα οποία βρίσκεται αντιμέτωπος ο Τραμπ δεν είναι τόσο τα πολιτικά, όσο τα επιχειρησιακά. Από τη μία πλευρά, κάθε μέρα που περνά με τα Στενά του Oρμούζ πρακτικώς αποκλεισμένα αποτελεί πλήγμα στο προσωπικό του κύρος, αλλά και την αξιοπιστία της υπερδύναμης. Από την άλλη πλευρά, η καθυπόταξη μιας χώρας με ακτογραμμή 3.000 χιλιομέτρων και αρραγή, με βάση τις έως τώρα ενδείξεις, την πολιτειακή και στρατιωτική της συνοχή δεν είναι διόλου εύκολη υπόθεση. Υπενθυμίζεται ότι η εισβολή στο Ιράκ το 2003 ενέπλεξε, έπειτα από πολλούς μήνες προετοιμασίας, 295.000 Αμερικανούς στρατιώτες, 45.000 Βρετανούς, 2.000 Αυστραλούς και μικρότερες δυνάμεις από άλλες χώρες, με τον τότε αντίπαλο να δρα σε ευνοϊκότερο για τους εισβολείς φυσικό ανάγλυφο από το ιρανικό, διαθέτοντας μικρότερο και λιγότερο αξιόμαχο στρατό.
Καμία από αυτές τις προϋποθέσεις (συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας συμμάχων "προθύμων" να συμμετάσχουν) δεν πληρούται τη στιγμή αυτή, καθώς ΗΠΑ και Ισραήλ φαίνεται πως επένδυσαν τα πάντα στο "Σχέδιο Α" του "αποκεφαλισμού" της ιρανικής ηγεσίας, δίχως πρόβλεψη για "Σχέδιο Β". Και τίποτε δεν προκαλεί μεγαλύτερη αλλεργία στους Αμερικανούς επιτελείς από την mission creep, ήτοι τη μετατροπή ενός στρατιωτικού εγχειρήματος σε φαύλο κύκλο ολοένα και μεγαλύτερης εμπλοκής χωρίς σαφή στρατηγική εξόδου.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios, που επικαλείται τέσσερις ενήμερες πηγές, ο Τραμπ δεν μπορεί να τερματίσει τον πόλεμο, τουλάχιστον με τους δικούς του όρους, μέχρι να άρει τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ, που είναι ζωτικής σημασίας για τις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Όμως για να αναληφθεί μια επιχείρηση για την κατάληψη του Χαργκ, που απέχει περίπου 30 χιλιόμετρα από τις ακτές του Ιράν, θα πρέπει προηγουμένως ο αμερικανικός στρατός να έχει περιορίσει ακόμη περισσότερο τις στρατιωτικές ικανότητες του Ιράν γύρω από το Στενό του Ορμούζ. Κατά τις πηγές του Axios, αυτό σημαίνει περίπου έναν μήνα περαιτέρω εχθροπραξιών, ώστε να μπορέσει η αμερικανική πλευρά να προσέλθει σε συνομιλίες από θέση ισχύος. Μένει να φανεί και κατά πόσον οι αγορές θα αντέξουν άλλον έναν μήνα πολέμου..
Άρση κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο
Αρκεί να αναλογισθεί κανείς ότι ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, προϊδέασε από τη συχνότητα του Fox Business την Πέμπτη για ενδεχόμενη χαλάρωση κάποιων κυρώσεων εις βάρος του ιρανικού πετρελαίου, ειδικότερα των ποσοτήτων που ήδη βρίσκονται φορτωμένες σε πλοία, ώστε να χαλιναγωγηθεί η άνοδος των τιμών. Ο ίδιος εκτίμησε ότι πρόκειται για περίπου 140 εκατομμύρια βαρέλια, τα οποία συνιστούν αποθέματα 10-15 ημερών και οι Ιρανοί προόριζαν για την Κίνα.
Ήδη σχετικό προηγούμενο δημιουργήθηκε από την προσωρινή χαλάρωση αντίστοιχων κυρώσεων των ΗΠΑ την προηγούμενη εβδομάδα σχετικών με το ρωσικό πετρέλαιο που βρίσκεται στη θάλασσα.
Οι αντιφάσεις της αμερικανικής πλευράς είναι κραυγαλέες. "Κάθε δολάριο για το ιρανικό πετρέλαιο σταθεροποιεί ένα καθεστώς το οποίο είναι θεμελιωδώς αντίθετο στις αξίες μας", σχολίασε η υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας της Γερμανίας, Κατρίνα Ράιχε. Άλλοι αναλυτές, όπως ο Φίλιπ Λακ του CSIS, σχετικοποιούν τον αντίκτυπο μιας τέτοιας κίνησης στις αγορές, επισημαίνοντας ότι η προβλεπόμενη χαλάρωση αντιπροσωπεύει, σε αριθμό βαρελιών, την παγκόσμια κατανάλωση λιγότερων από δύο ημερών.
Ούτως ή άλλως η Κίνα αγοράζει τα τελευταία χρόνια το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου, αψηφώντας τις κυρώσεις, ενώ βεβαίως δεν έχει κανέναν λόγο να είναι δυσαρεστημένη από το γεγονός ότι η αμερικανική πλευρά αποσύρει τρεις μονάδες Πεζοναυτών από την Άπω Ανατολή για να ενισχύσει τις δυνάμεις της στον Περσικό Κόλπο.
Ξεπερνά τα 200 δισ. δολάρια ο λογαριασμός
Κατά τα λοιπά, τίθεται πάντοτε το ζήτημα του κόστους της πολεμικής προσπάθειας. Ερωτηθείς σχετικά με τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια που φέρεται, όπως αποκάλυψε η Washington Post, να ζήτησε το Πεντάγωνο για να χρηματοδοτηθεί ο πόλεμος εναντίον του Ιράν, ο Aμερικανός υπουργός Πολέμου, Πιτ Χέγκσεθ, απάντησε την Πέμπτη: "Χρειάζονται χρήματα για να σκοτώνεις τους κακούς"...
Και ο λογαριασμός δεν είναι τελικός, διότι, κατά τον Χέγκσεθ, το Πεντάγωνο "θα επιστρέψει στο Κογκρέσο" για να εξασφαλίσει "επαρκή χρηματοδότηση", πιθανόν ακόμη υψηλότερη.
Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, ο οικονομικός ελεγκτής του Πενταγώνου αποκάλυψε κατά τη διάρκεια ενημέρωσης μελών του Κογκρέσου ότι μόνο οι πρώτες έξι ημέρες των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων είχαν κόστος 11,3 δισ. δολαρίων.
Ο πόλεμος εναντίον του Ιράν αναμένεται να συμπεριληφθεί ανάμεσα στις πιο δαπανηρές επεμβάσεις που πραγματοποίησαν ποτέ οι ΗΠΑ. Πάντως για τον Ντόναλντ Τραμπ, πρόκειται για "μικρό τίμημα" για να εξασφαλιστεί ότι "θα παραμείνουμε στην κορυφή".
