Της Catherine Fieschi
Στις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου 2026 στη Γαλλία, το παλιό ρητό ότι όλη η πολιτική είναι τοπική αποδείχθηκε πλήρως. Σε μεγάλο μέρος της χώρας, ο καθοριστικός παράγοντας δεν ήταν η ιδεολογία αλλά η οικειότητα: ο δήμαρχος ως γνωστή ποσότητα, ως λύτης προβλημάτων και ως τοπικός διαμεσολαβητής.
Το 96% των δήμων εξέλεξαν τα συμβούλιά τους και τους δημάρχους τους από τον πρώτο γύρο ψηφοφορίας, και το 88,5% των εν ενεργεία που έθεσαν υποψηφιότητα επανεξελέγησαν. Τα παραδοσιακά κόμματα της δεξιάς και της αριστεράς, με μακρά ιστορία στην τοπική πολιτική, άντεξαν καλά.
Όμως —χωρίς να αποτελεί απλώς μια πρόβα τζενεράλε— κάτω από αυτή τη συνέχεια, οι εκλογές αυτές αποκαλύπτουν ορισμένες σημαντικές πολιτικές δυναμικές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις πολυαναμενόμενες προεδρικές εκλογές του 2027.
Η πραγματική ιστορία αυτών των εκλογών μπορεί να είναι διττή: μια μετατόπιση του εκλογικού σώματος προς τα δεξιά και μια εδαφική εδραίωση της άκρας δεξιάς, ενώ η αριστερά παραμένει κατακερματισμένη.
Πρώτον, παρατηρείται αυξανόμενη διαπερατότητα μεταξύ των εκλογικών σωμάτων των συντηρητικών Ρεπουμπλικανών (LR) και της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης (RN). Δεύτερον, το κέντρο —που εκφράζεται από τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν μέσω της "Αναγέννησης", από τον πρώην πρωθυπουργό Εντουάρ Φιλίπ μέσω των "Οριζόντων" και από τον επίσης πρώην πρωθυπουργό Φρανσουά Μπαϊρού μέσω του Modem— έχει επίσης μετακινηθεί προς τα δεξιά.
Στον δεύτερο γύρο της ψηφοφορίας, όπου το πεδίο των υποψηφίων περιορίζεται στους επικρατέστερους, οι ψηφοφόροι του RN του πρώτου γύρου δεν είχαν πρόβλημα να στραφούν προς υποψηφίους των LR, ενώ άλλοι ψηφοφόροι έκαναν την αντίθετη κίνηση, ψηφίζοντας πιο δεξιούς υποψηφίους όταν αυτοί φαίνονταν το καλύτερο όχημα απέναντι στην αριστερά. Στη Μασσαλία, ο υποψήφιος του RN Φρανκ Αλισιό απέσπασε μέρος του παραδοσιακού δεξιού εκλογικού σώματος, παρότι έχασε συνολικά τη μάχη για τη δημαρχία. Στη Νίκαια, ο Ερίκ Σιοτί αποχώρησε από τους LR προς το RN και κέρδισε την εκλογή του — προσφέροντας μια σαφή απόδειξη ότι ένας συνδυασμός δεξιάς–άκρας δεξιάς μπορεί να λειτουργήσει. Οι επίσημες συμμαχίες μπορεί ακόμη να σκανδαλίζουν τμήματα της ηγεσίας των LR, αλλά οι ψηφοφόροι τους φαίνεται να είναι πολύ λιγότερο επιφυλακτικοί.
Και ενώ το RN απέτυχε να κερδίσει στις μεγάλες πόλεις που στόχευε, όπως η Μασσαλία, η Τουλόν ή η Νιμ, δεν είναι συνετό να συνεχίζεται η συζήτηση περί ενός εκλογικού "γυάλινου ταβανιού" για την άκρα δεξιά. Το κόμμα διεύρυνε σταθερά την εκλογική του βάση. Συγκέντρωσε περίπου 2,5 εκατομμύρια ψήφους, κέρδισε περίπου εξήντα δήμους με περισσότερους από 3.500 κατοίκους και διαθέτει πλέον περισσότερους από 3.000 δημοτικούς συμβούλους. Αυτό συνιστά σαφή εδαφική εδραίωση.
Καθώς ο Μακρόν δεν μπορεί συνταγματικά να διεκδικήσει τρίτη θητεία, η συμμαχία των κομμάτων του κέντρου —Αναγέννηση, Ορίζοντες, Modem— δυσκολεύτηκε να επιβάλει θεματολογία ή αφήγημα ενόψει των εκλογών. Ο πρόεδρος έχει επίσης καταβάλει προσπάθεια να εμποδίσει την ανάδειξη ενός διαδόχου που θα μπορούσε να εδραιώσει την πολιτική του κληρονομιά μετά τη λήξη της θητείας του. Το κενό είναι εμφανές. Όμως ένα δεύτερο πρόβλημα ταλανίζει το κέντρο: φαίνεται και αυτό να μετατοπίζεται προς τα δεξιά. Μόνο ορισμένες από τις νίκες του κέντρου στις τοπικές εκλογές ανήκουν συγκεκριμένα στην "Αναγέννηση", ενώ οι "Ορίζοντες" του Εντουάρ Φιλίπ βρίσκονται σε καλύτερη θέση για να κεφαλαιοποιήσουν σε εθνικό επίπεδο από τον φθίνοντα μηχανισμό των Ηλυσίων. Η επανεκλογή του Φιλίπ ως δημάρχου της Χάβρης με 47,7% των ψήφων ήταν επομένως κάτι περισσότερο από μια τοπική υπόθεση: υπενθύμιση ότι ο μετα-Μακρόν κεντρισμός —ό,τι κι αν σημαίνει αυτό— είναι πιθανό να αντανακλά το κεντροδεξιό προφίλ του Φιλίπ και όχι ένα κεντροαριστερό.
Μια δημοσκόπηση που δημοσιεύτηκε μετά τις δημοτικές εκλογές δείχνει καθαρά ότι το RN προηγείται σημαντικά των ανταγωνιστών ως προς τις προθέσεις ψήφου για το 2027 και ότι ο μόνος υποψήφιος που θα μπορούσε (οριακά) να το νικήσει στον δεύτερο γύρο προέρχεται από τη δεξιά. Αν και η δημοσκόπηση εξυπηρετούσε εν μέρει τα συμφέροντα εκείνων που την παρήγγειλαν —της ομάδας του Εντουάρ Φιλίπ— πραγματοποιήθηκε από την αξιόπιστη εταιρεία δημοσκοπήσεων Elabe και δεν θα πρέπει να απορριφθεί.
Προς το παρόν, κανένα πρόσωπο της αριστεράς δεν πλησιάζει καν: διάφορες δημοσκοπήσεις τοποθετούν το κόμμα της άκρας αριστεράς "Ανυπότακτη Γαλλία" (LFI) του Ζαν-Λυκ Μελανσόν μόλις στο δέκα ή έντεκα τοις εκατό στον πρώτο γύρο. Αυτό φαίνεται χαμηλό για έναν πολιτικό που παραδοσιακά ευδοκιμεί στην προεκλογική εκστρατεία και του οποίου τα ποσοστά ήταν παρόμοια δεκαοκτώ μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2022, στις οποίες κατέλαβε την τρίτη θέση στον πρώτο γύρο με λίγο κάτω από 22%. Παρότι ο Μελανσόν παραμένει η μόνη προσωπικότητα της αριστεράς που είναι πιθανό να φτάσει στον δεύτερο γύρο το 2027, το τελευταίο έτος φαίνεται να έχει παγιώσει αρνητικές στάσεις της κοινής γνώμης απέναντί του, και η παρουσία του σε έναν προεδρικό δεύτερο γύρο θα σχεδόν εγγυόταν νίκη του RN.
Και αυτό είναι το δεύτερο βασικό σημείο: η εικόνα μιας Γαλλίας που κλίνει προς τα δεξιά αφήνει την αριστερά σε αποσύνθεση ενόψει της επόμενης χρονιάς. Παρότι οι ιστορικές τοπικές της ρίζες εξακολουθούν να αποδίδουν για το Σοσιαλιστικό κόμμα στις δημοτικές εκλογές, το εθνικό του προφίλ έχει πληγεί σοβαρά από τη διακεκομμένη σχέση του με την LFI.
Οι Σοσιαλιστές και οι Πράσινοι συνεργάστηκαν με την LFI για να ανακόψουν το RN στις βουλευτικές εκλογές του 2024 — όμως ο ιδιαίτερος συνδυασμός της LFI από μέγιστη αποσταθεροποίηση, ελάχιστα συγκαλυμμένο φλερτ με τον αντισημιτισμό και πρόσφατη φονική βία στους δρόμους της Λυών την έχει καταστήσει τοξικό εταίρο στα μάτια μεγάλου μέρους του εκλογικού σώματος. Ωστόσο, αυτό που κάνει εξαιρετικά καλά είναι να μετατρέπει μικρές προόδους σε μέγιστη πολιτική προβολή. Παραμένει δευτερεύων εταίρος στην τοπική αυτοδιοίκηση, πολύ πίσω από τους Σοσιαλιστές, αλλά ρητορικά συμπεριφέρεται σαν να είναι ηγεμονική δύναμη. Σε εθνικό επίπεδο βρίσκεται πλέον πίσω από το Σοσιαλιστικό κόμμα, αλλά διαθέτει επαρκή εκλογική και ρητορική ισχύ ώστε να δελεάζει τους Σοσιαλιστές σε απρόθυμες συμμαχίες. Η συγκεχυμένη στάση των τελευταίων απέναντι σε τέτοιες συνεργασίες τον τελευταίο χρόνο δεν τους έχει καταστήσει πιο ελκυστικούς στους ψηφοφόρους και τους διατηρεί σε μια κατάσταση εκκρεμότητας — διχασμένους ένα χρόνο πριν από μια κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση.
Το 2027 θα είναι μια προεδρική αναμέτρηση — προσωποποιημένη και θεατρική. Οι δημοτικές εκστρατείες δοκιμάζουν την τοπική εδραίωση· οι προεδρικές δοκιμάζουν την ενσάρκωση. Για τον λόγο αυτό, δεν είναι προφανές ότι η υψηλή προβολή σε αυτή τη φάση θα ωφελήσει τους διεκδικητές που ήδη κινούνται γύρω από τα Ηλύσια. Ο Φιλίπ έχει κεφαλαιοποιήσει τη δημαρχιακή του νομιμοποίηση, ο Σιοτί απέδειξε την εκλογική βιωσιμότητα της σύγκλισης δεξιάς–άκρας δεξιάς και ο Μελανσόν κατάφερε και πάλι να μετατρέψει περιορισμένα τοπικά αποτελέσματα σε μέγιστη πολιτική παρουσία. Όμως η έκθεση έχει δύο όψεις: συνδέει επίσης αυτούς τους υποψηφίους με τους συμβιβασμούς και τις ασάφειες της δημοτικής συγκυρίας. Όσοι παρέμειναν πιο αποστασιοποιημένοι —ο πρώην πρωθυπουργός Γκαμπριέλ Ατάλ, βεβαίως, και ίσως ο πρώην πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ— ενδέχεται τελικά να διαπιστώσουν ότι η διακριτικότητα ήταν η σοφότερη επένδυση.
Διαβάστε το άρθρο στην αρχική του δημοσίευση εδώ.
Επιμέλεια - Απόδοση: Νικόλας Σαπουντζόγλου
