Αξιωματούχοι στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ έμαθαν για μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη τη Δευτέρα, ενώ πλησίαζε το "τέλος" στο τελεσίγραφο που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ: ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζάμπα Χαμενεΐ, είχε δώσει εντολή στους διαπραγματευτές του, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, να κινηθούν προς μια συμφωνία, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο, περιφερειακή πηγή και τρίτη πηγή με γνώση του θέματος, όπως μεταδίδει το Axios.
Ενώ ο Τραμπ απειλούσε δημόσια με ολοκληρωτική καταστροφή, υπήρχαν ενδείξεις διπλωματικής κινητικότητας στο παρασκήνιο -αν και ακόμη και πρόσωπα κοντά του δεν γνώριζαν ποια θα ήταν η τελική έκβαση μέχρι την ανακοίνωση της εκεχειρίας.
Οι αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή και αξιωματούχοι στο Πεντάγωνο περνούσαν εκείνες τις τελευταίες ώρες προετοιμαζόμενοι για μια μαζική εκστρατεία βομβαρδισμών κατά ιρανικών υποδομών, προσπαθώντας ταυτόχρονα να καταλάβουν προς ποια κατεύθυνση έκλινε ο Τραμπ. "Δεν είχαμε ιδέα τι θα συμβεί. Ήταν χαοτικό", δήλωσε αξιωματούχος άμυνας.
Οι σύμμαχοι στην περιοχή προετοιμάζονταν για ιρανικά αντίποινα άνευ προηγουμένου. Στο Ιράν, κάποιοι άμαχοι εγκατέλειπαν τα σπίτια τους για να αποφύγουν τις επιθέσεις.
Η περιγραφή αυτής της διπλωματικής προσπάθειας που απέτρεψε -προς το παρόν- την κλιμάκωση βασίζεται σε συνομιλίες με έντεκα πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις.
Το πρωί της Δευτέρας, ενώ ο Τραμπ συμμετείχε σε εκδήλωση για το Πάσχα στον Λευκό Οίκο, ένας "πολύ θυμωμένος" Στιβ Γουίτκοφ έκανε αλλεπάλληλες τηλεφωνικές επαφές.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος είπε στους μεσολαβητές ότι η 10-σημείων αντιπρόταση που μόλις είχε λάβει η Ουάσινγκτον από το Ιράν ήταν "καταστροφή", σύμφωνα με πηγή με άμεση γνώση.
Ακολούθησε μια "χαοτική" ημέρα διαπραγματεύσεων, με τους Πακιστανούς μεσολαβητές να μεταφέρουν συνεχώς νέα σχέδια μεταξύ του Γουίτκοφ και του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ενώ οι υπουργοί Εξωτερικών της Αιγύπτου και της Τουρκίας προσπαθούσαν να γεφυρώσουν τις διαφορές.
Μέχρι το βράδυ της Δευτέρας, οι μεσολαβητές είχαν εξασφαλίσει την έγκριση των ΗΠΑ για μια αναθεωρημένη πρόταση εκεχειρίας δύο εβδομάδων. Έπειτα, η απόφαση πέρασε στα χέρια του Χαμενεΐ -ο οποίος, σύμφωνα με τις πηγές, συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία τη Δευτέρα και την Τρίτη.
Η εμπλοκή του νέου ανώτατου ηγέτη ήταν αναγκαστικά μυστική και περίπλοκη. Αντιμέτωπος με ενεργή απειλή δολοφονίας από το Ισραήλ, ο Χαμενεΐ επικοινωνούσε κυρίως μέσω αγγελιοφόρων που μετέφεραν χειρόγραφες σημειώσεις.
Δύο πηγές περιέγραψαν την έγκριση του Μοτζάμπα Χαμενεΐ προς τους διαπραγματευτές του για επίτευξη συμφωνίας ως "καθοριστική εξέλιξη".
Η περιφερειακή πηγή ανέφερε ότι ο Αραγτσί διαδραμάτισε επίσης κεντρικό ρόλο, τόσο στη διαχείριση των διαπραγματεύσεων όσο και στην πίεση προς τους διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης να αποδεχθούν μια συμφωνία.
Η Κίνα συμβούλευε επίσης το Ιράν να αναζητήσει διέξοδο από την κρίση.
Ωστόσο, στο τέλος της ημέρας, όλες οι σημαντικές αποφάσεις της Δευτέρας και της Τρίτης περνούσαν από τον Χαμενεΐ. "Χωρίς το πράσινο φως του, δεν θα υπήρχε συμφωνία", δήλωσε η περιφερειακή πηγή.
Μέχρι το πρωί της Τρίτης ήταν σαφές ότι σημειωνόταν πρόοδος, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τον Ντόναλντ Τραμπ να διατυπώσει την πιο τρομακτική του απειλή: "Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε".
Ορισμένα αμερικανικά μέσα μετέδωσαν ότι το Ιράν αποχωρούσε από τις συνομιλίες, όμως πηγές που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις δήλωσαν ότι αυτό δεν ίσχυε και ότι, αντίθετα, υπήρχε πρόοδος.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι ντι Βανς, πραγματοποιούσε τηλεφωνικές επαφές από την Ουγγαρία, κυρίως με τους Πακιστανούς μεσολαβητές.
Την ίδια στιγμή, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, βρισκόταν σε συνεχή επικοινωνία με τον Τραμπ και την ομάδα του -αν και στο Ισραήλ αυξανόταν η ανησυχία ότι είχαν χάσει τον έλεγχο της διαδικασίας.
Περίπου το μεσημέρι (ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ) της Τρίτης, υπήρχε γενική αντίληψη ότι οι πλευρές συγκλίνουν σε εκεχειρία δύο εβδομάδων.
Τρεις ώρες αργότερα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, δημοσίευσε τους όρους στο X και κάλεσε τις δύο πλευρές να τους αποδεχθούν.
Ο Τραμπ άρχισε αμέσως να δέχεται τηλεφωνήματα και μηνύματα από πιο "σκληροπυρηνικούς" συμμάχους που τον προέτρεπαν να απορρίψει τη συμφωνία.
Η σύγχυση για τις προθέσεις του ήταν τόσο μεγάλη, που ακόμη και στενοί συνεργάτες του πίστευαν μέχρι την τελευταία στιγμή ότι θα απορρίψει την εκεχειρία — μέχρι που τελικά την αποδέχθηκε.
Λίγο πριν από την ανακοίνωσή του, ο Τραμπ μίλησε με τον Νετανιάχου για να εξασφαλίσει τη δέσμευσή του στην εκεχειρία. Στη συνέχεια επικοινώνησε με τον αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων του Πακιστάν, Asim Munir, για να "κλείσει" τη συμφωνία.
Οι αμερικανικές δυνάμεις έλαβαν εντολή να αναστείλουν τις επιχειρήσεις μόλις 15 λεπτά μετά την ανάρτηση του Τραμπ.
Ο Αραγτσί επιβεβαίωσε στη συνέχεια ότι το Ιράν θα τηρήσει την εκεχειρία και θα επιτρέψει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ "σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν".
Τι μένει να φανεί
Παραμένει ασαφές σε ποιο βαθμό το Ιράν θα επιτρέψει την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας ή πόσο σταθερός θα είναι ο Νετανιάχου στην τήρηση της συμφωνίας.
Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Νετανιάχου έλαβε διαβεβαιώσεις πως οι ΗΠΑ θα επιμείνουν σε ειρηνευτικές συνομιλίες ώστε το Ιράν να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα, να σταματήσει τον εμπλουτισμό και να αποσύρει την απειλή βαλλιστικών πυραύλων.
Ο Βανς αναμένεται να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες που έχουν προγραμματιστεί για την Παρασκευή στο Πακιστάν — πιθανώς η πιο σημαντική αποστολή της πολιτικής του καριέρας.
Ωστόσο, παραμένουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των θέσεων των ΗΠΑ και του Ιράν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης του πολέμου.
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, και η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, αναμένεται να παραχωρήσουν συνεντεύξεις Τύπου, επικρίνοντας όσους κατέκριναν τις απειλές του Τραμπ και υποστηρίζοντας ότι η σκληρή ρητορική του Τραμπ κατέστησε δυνατή τη συμφωνία.
Από την άλλη πλευρά, το ιρανικό καθεστώς -που υποστηρίζει το ακριβώς αντίθετο- ενδέχεται να αναρωτιέται αν οι απειλές του Τραμπ έχουν πράγματι τελειώσει.
