Οι ΗΠΑ και το Ιράν διαπραγματεύονται ένα σχέδιο τριών σελίδων για τον τερματισμό του πολέμου, με ένα από τα υπό συζήτηση στοιχεία να είναι ότι οι ΗΠΑ θα αποδεσμεύσουν 20 δισ. δολάρια από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, με αντάλλαγμα το Ιράν να εγκαταλείψει το απόθεμά του σε εμπλουτισμένο ουράνιο, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και δύο ακόμη πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις συνομιλίες, όπως μεταδίδει το Axios.
Αυτήν την εβδομάδα έχει σημειωθεί πρόοδος στις συνομιλίες, αν και παραμένουν σημαντικά χάσματα. Μια συμφωνία υπό αυτούς τους όρους θα έθετε τέλος στον πόλεμο, αλλά ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις από σκληροπυρηνικούς επικριτές του Ιράν.
Ο Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη ότι οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν πιθανότατα θα συναντηθούν αυτό το Σαββατοκύριακο για έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών με στόχο την επίτευξη συμφωνίας.
Οι συνομιλίες αναμένεται να πραγματοποιηθούν στο Ισλαμαμπάντ, πιθανότατα την Κυριακή, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις προσπάθειες διαμεσολάβησης. Το Πακιστάν διαμεσολαβεί στις διαπραγματεύσεις, με παρασκηνιακή υποστήριξη από την Αίγυπτο και την Τουρκία.
Βασική προτεραιότητα της κυβέρνησης Τραμπ είναι να διασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα έχει πρόσβαση στο απόθεμα σχεδόν 2.000 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου που είναι αποθηκευμένο σε υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις, ιδίως τα 450 κιλά που είναι εμπλουτισμένα σε καθαρότητα 60%.
Από την άλλη πλευρά, το Ιράν χρειάζεται χρήματα.
Τα μέρη διαπραγματεύονται τι θα γίνει με το απόθεμα, καθώς και πόσα από τα ιρανικά κεφάλαια θα αποδεσμευτούν. Συζητούν επίσης τους όρους υπό τους οποίους το Ιράν θα μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτά τα χρήματα.
Ειδικότερα, οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες σε προηγούμενο στάδιο των διαπραγματεύσεων να αποδεσμεύσουν 6 δισ. δολάρια ώστε το Ιράν να αγοράσει τρόφιμα, φάρμακα και άλλα ανθρωπιστικά αγαθά. Οι Ιρανοί ζήτησαν 27 δισ..
Το τελευταίο ποσό που συζητείται μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν είναι 20 δισ. δολάρια, σύμφωνα με τις πηγές. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε ότι πρόκειται για πρόταση των ΗΠΑ. Ένας άλλος αξιωματούχος περιέγραψε την ιδέα "χρήματα έναντι ουρανίου" ως "μία από τις πολλές συζητήσεις".
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ ζήτησαν από το Ιράν να συμφωνήσει να μεταφέρει όλο το πυρηνικό του υλικό στις ΗΠΑ, ενώ οι Ιρανοί συμφώνησαν μόνο να το "υποβαθμίσουν" εντός του Ιράν.
Σύμφωνα με ένα συμβιβαστικό σχέδιο που συζητείται αυτή τη στιγμή, μέρος του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου θα μεταφερθεί σε τρίτη χώρα -όχι απαραίτητα στις ΗΠΑ- και ένα άλλο μέρος θα υποβαθμιστεί εντός του Ιράν υπό διεθνή εποπτεία.
Το τριών σελίδων μνημόνιο κατανόησης (MOU) που διαπραγματεύονται οι δύο πλευρές περιλαμβάνει επίσης ένα "εθελοντικό" μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν.
Στον τελευταίο γύρο συνομιλιών, οι ΗΠΑ ζήτησαν από το Ιράν να συμφωνήσει σε μορατόριουμ 20 ετών. Το Ιράν αντέτεινε με πρόταση για πέντε χρόνια. Οι διαμεσολαβητές εξακολουθούν να προσπαθούν να γεφυρώσουν το χάσμα.
Στο πλαίσιο του MOU, το Ιράν θα επιτρέπεται να διαθέτει πυρηνικούς ερευνητικούς αντιδραστήρες για την παραγωγή ιατρικών ισοτόπων, αλλά θα δεσμευτεί ότι όλες οι πυρηνικές του εγκαταστάσεις θα είναι υπέργειες. Οι υπάρχουσες υπόγειες εγκαταστάσεις θα παραμείνουν εκτός λειτουργίας.
Το MOU ασχολείται επίσης με τα Στενά του Ορμούζ, αν και οι πηγές αναφέρουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες σε αυτό το ζήτημα.
Δεν είναι σαφές αν το MOU αναφέρεται στους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν και στην υποστήριξή του προς περιφερειακές παραστρατιωτικές ομάδες.
Το Ισραήλ και σκληροπυρηνικοί Ρεπουμπλικάνοι στην Ουάσιγκτον έχουν στο παρελθόν απαιτήσει τα ζητήματα αυτά να περιλαμβάνονται σε οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις με το Ιράν.
Οι Ρεπουμπλικάνοι και ο ίδιος ο Τραμπ είχαν επίσης επικρίνει έντονα τον Πρόεδρο Ομπάμα για την αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας του 2015. Η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να επιμείνει στον περιορισμό του τρόπου χρήσης των αποδεσμευμένων κεφαλαίων.
"Το Ιράν έχει κάνει βήματα. Αλλά όχι αρκετά. Το τι χρειάζεται για να προχωρήσει περισσότερο, θα φανεί", δήλωσε ο δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος.
"Το Ιράν θέλει ξεκάθαρα τα 20 δισ. -και πολύ περισσότερα. Θέλει επίσης να πουλά πετρέλαιο σε τιμές ελεύθερης αγοράς χωρίς κυρώσεις. Θέλει να συμμετέχει στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όμως θέλει ταυτόχρονα να διατηρήσει αυτό το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων. Θέλει να χρηματοδοτεί οργανώσεις όπως η Χαμάς. Και δεν είναι διατεθειμένο να τα εγκαταλείψει σε βαθμό που να λάβει αυτά που προσφέρουμε", πρόσθεσε.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δήλωσε ότι οι συνομιλίες ήταν "παραγωγικές", αλλά ότι οι ΗΠΑ "δεν διαπραγματεύονται μέσω του Τύπου", συμπληρώνοντας ότι "Ανώνυμες πηγές που ισχυρίζονται ότι γνωρίζουν ευαίσθητες διπλωματικές συζητήσεις δεν έχουν ιδέα για τι μιλούν".
Ο γερουσιαστής Lindsey Graham (Ρεπουμπλικάνος από τη Νότια Καρολίνα) δήλωσε στο Fox News ότι ο Τραμπ είχε μιλήσει απευθείας με τους Ιρανούς και ότι η κατάσταση έγινε "έντονη" σε μια πρόσφατη τηλεφωνική συνομιλία.
Ο Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους την Πέμπτη ότι το Ιράν συμφώνησε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων να δεσμευτεί με "μια πολύ, πολύ ισχυρή δήλωση... ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα".
Επιπλέον, πρόσθεσε ότι το Ιράν συμφώνησε να δώσει στις ΗΠΑ "την πυρηνική σκόνη", αναφερόμενος στο απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου. "Είμαστε πολύ κοντά σε συμφωνία. Αν δεν υπάρξει συμφωνία, οι εχθροπραξίες θα ξαναρχίσουν", δήλωσε. Ξεκαθάρισε επίσης ότι είναι διατεθειμένος να παρατείνει την εκεχειρία πέρα από τη λήξη της στις 21 Απριλίου, αν χρειαστεί.
