Του Στάθη Βασιλόπουλου
Η ευρωπαϊκή αεροπορία βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια νέα- δυνητικά "εκρηκτική"- απειλή, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η διαταραχή στις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ επαναφέρουν στο προσκήνιο τον πιο κρίσιμο παράγοντα για τη λειτουργία των πτήσεων: τη διαθεσιμότητα και το κόστος του αεροπορικού καυσίμου.
Η πιο ηχηρή προειδοποίηση ήρθε από τον επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, ο οποίος δήλωσε ότι η Ευρώπη έχει "ίσως έξι εβδομάδες" αποθεμάτων σε αεροπορικά καύσιμα, προειδοποιώντας ότι, αν συνεχιστεί η κρίση, οι ακυρώσεις πτήσεων μπορεί να αρχίσουν "σύντομα". Ο ίδιος συνέδεσε ευθέως το πρόβλημα με τον αποκλεισμό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου υπό κανονικές συνθήκες.
Το σήμα κινδύνου δεν περιορίζεται σε ένα θεωρητικό σενάριο. Σύμφωνα με σχέδιο μέτρων που εξετάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ΕΕ προετοιμάζεται ήδη για πιθανή πίεση στην τροφοδοσία, με χαρτογράφηση των δυνατοτήτων παραγωγής και παρεμβάσεις ώστε να αξιοποιηθεί πλήρως η διαθέσιμη ποσότητα καυσίμου. Η αιτία είναι σαφής: περίπου το 75% των εισαγωγών αεροπορικού καυσίμου της Ευρώπης προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, ενώ οι εναλλακτικές ροές από ΗΠΑ και Αφρική δύσκολα επαρκούν για να καλύψουν ολόκληρο το κενό.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι αεροπορικές εταιρείες έχουν ήδη αρχίσει να λαμβάνουν μέτρα, έστω όχι όλες με τον ίδιο τρόπο. Η KLM ανακοίνωσε ότι θα ακυρώσει 160 πτήσεις επί ευρωπαϊκού εδάφους τον επόμενο μήνα λόγω της ανόδου του κόστους καυσίμου, διευκρινίζοντας πάντως ότι δεν αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή φυσική έλλειψη jet fuel. Η κίνηση αφορά λιγότερο από το 1% του ευρωπαϊκού της προγράμματος, όμως λειτουργεί ως σαφής ένδειξη ότι η πίεση έχει ήδη περάσει από την αγορά ενέργειας στο επιχειρησιακό πεδίο των αερομεταφορών.
Από την πλευρά της Lufthansa, η εικόνα είναι πιο σύνθετη αλλά επίσης αποκαλυπτική. Η γερμανική εταιρεία ανακοίνωσε σημαντικές περικοπές χωρητικότητας, με οριστική απόσυρση 27 αεροσκαφών της CityLine, απομάκρυνση παλαιότερων αεροσκαφών μακρινών αποστάσεων από τον βασικό στόλο και επιπλέον μειώσεις σε δρομολόγια μικρών και μεσαίων αποστάσεων στο επόμενο χειμερινό πρόγραμμα.
Στελέχη της εταιρείας ανέφεραν στο Reuters ότι οι προμηθευτές καυσίμου περιορίζονται πλέον σε προβλέψεις έως έναν μήνα και αποφεύγουν να δεσμευτούν για πιο μακρινό χρονικό διάστημα.
Η αγορά, ωστόσο, δεν κινείται μόνο με ακυρώσεις και καθηλώσεις. Σε αρκετές περιπτώσεις οι εταιρείες επιχειρούν να απορροφήσουν μέρος του σοκ, μετακυλίοντας όμως το υπόλοιπο στους ναύλους ή περιορίζοντας την ανάπτυξη. Η easyJet προειδοποίησε ότι η κρίση έχει ήδη επιβαρύνει τα καύσιμά της κατά 25 εκατ. λίρες μέσα σε έναν μήνα, επηρεάζοντας και τις κρατήσεις, χωρίς πάντως να έχει ανακοινώσει άμεσες ακυρώσεις λόγω ελλείψεων. Το μοτίβο που διαμορφώνεται είναι σαφές: πρώτα ανεβαίνει ο λογαριασμός, μετά ψαλιδίζεται η χωρητικότητα και, αν η κρίση παραταθεί, έρχεται πιο κοντά και το ενδεχόμενο πραγματικών ελλείψεων.
Καθησυχαστικό μήνυμα από την Αθήνα
Στην Αθήνα, πάντως, η διοίκηση του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών στέλνει προς το παρόν πιο καθησυχαστικό μήνυμα. Ο διευθύνων σύμβουλος του ΔΑΑ Γιώργος Καλλιμασιάς δήλωσε στο πλαίσιο της ετήσιας γενικής συνέλευσης των μετόχων, ότι το αεροδρόμιο διαθέτει εγκαταστάσεις αποθήκευσης και σύστημα διακίνησης αεροπορικού καυσίμου, ενώ υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα τόσο στις δεξαμενές του αεροδρομίου όσο και, όπως είπε, στα μεγάλα ελληνικά διυλιστήρια. Υπογράμμισε επίσης ότι η Ελλάδα έχει εγχώρια δυνατότητα παραγωγής αεροπορικού καυσίμου, κάτι που δεν ισχύει σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.
Η ίδια διοίκηση, όμως, αποφεύγει να καλλιεργήσει εφησυχασμό. Ο κ. Καλλιμασιάς ξεκαθάρισε ότι, αν προκύψει πανευρωπαϊκή έλλειψη σε καύσιμα για αεροσκάφη, ούτε η ελληνική αγορά ούτε το αεροδρόμιο της Αθήνας θα μείνουν ανεπηρέαστα, ανεξαρτήτως των εθνικών αποθεμάτων. Με απλά λόγια: ακόμη κι αν υπάρχει επάρκεια στην αφετηρία, η αλυσίδα διαταράσσεται όταν λείπει καύσιμο στον προορισμό. Την ίδια ώρα, η διοίκηση του ΔΑΑ εκτιμά ότι επί του παρόντος δεν διαφαίνονται σημαντικές επιπτώσεις στα χρηματοοικονομικά μεγέθη του αεροδρομίου από την κρίση στη Μέση Ανατολή.
