Οι εξαγωγείς πετρελαίου της Μέσης Ανατολής χρειάζονται ένα εναλλακτικό σχέδιο, αναφέρει σε δημοσίευμά του το Reuters. Ο ουσιαστικός αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν σημαίνει ότι χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ενδέχεται να αναγκαστούν να πληρώνουν "διόδια" για να μεταφέρουν το πετρέλαιό τους προς τους αγοραστές σε όλο τον κόσμο.
Αν όμως η Τεχεράνη δεν κρατήσει αυτές τις χρεώσεις σε χαμηλά επίπεδα, δημιουργείται ισχυρό οικονομικό κίνητρο για τις χώρες του Κόλπου να προχωρήσουν σοβαρά στην κατασκευή εναλλακτικών αγωγών.
Δεν υπάρχει πρόσφατο ιστορικό προηγούμενο για επιβολή τέτοιων χρεώσεων σε φυσικό θαλάσσιο πέρασμα. Η Τουρκία, για παράδειγμα, δεν επιβάλλει τέλη για τη διέλευση προς τη Μαύρη Θάλασσα, ενώ τα δανικά διόδια στο στενό του Όρεσουντ καταργήθηκαν ήδη από το 1857. Αντίθετα, τα τέλη στη Διώρυγα του Σουέζ ή του Παναμά διαφέρουν, καθώς πρόκειται για τεχνητές διόδους που απαιτούν συντήρηση.
Μέχρι στιγμής, το Ιράν έχει δηλώσει ότι η ασφαλής διέλευση από το Ορμούζ εξαρτάται από τον συντονισμό με τις αρχές του, χωρίς να έχει ορίσει επίσημα συγκεκριμένο τέλος. Ωστόσο, υπάρχει περιθώριο να επιβληθεί τέτοια χρέωση. Οι χώρες του Κόλπου κινδυνεύουν να χάσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως αν το στενό παραμείνει κλειστό, γεγονός που δίνει στο Ιράν σημαντική διαπραγματευτική ισχύ.
Ο υπολογισμός των πιθανών εσόδων από τέλη είναι δύσκολος. Τον τελευταίο μήνα, τουλάχιστον ένα από τα πλοία που διέσχισαν το στενό φέρεται να κατέβαλε περίπου 2 εκατ. δολάρια. Πριν από την κρίση, έως και 50 δεξαμενόπλοια περνούσαν καθημερινά από το Ορμούζ, δηλαδή περίπου 18.250 τον χρόνο. Αν εφαρμοζόταν ένα τέτοιο τέλος και η κίνηση επανερχόταν σε φυσιολογικά επίπεδα, τα ετήσια έσοδα θα μπορούσαν θεωρητικά να φτάσουν τα 37 δισ. δολάρια.
Υπάρχουν και πιο συντηρητικά σενάρια. Ένα ενδεχόμενο είναι χρέωση 1 δολαρίου ανά βαρέλι. Πριν από την κρίση, περίπου 20 εκατ. βαρέλια την ημέρα περνούσαν από το Ορμούζ, εκ των οποίων τα μισά θα μπορούσαν να διοχετευθούν από άλλες διαδρομές. Σε αυτή την περίπτωση, τα έσοδα θα διαμορφώνονταν περίπου στα 3,7 δισ. δολάρια ετησίως.
Ακόμη και ένα τέτοιο ποσό, σε βάθος χρόνου, είναι σημαντικό. Αν υπολογιστεί για 25 χρόνια με ένα επιτόκιο 5%, το συνολικό κόστος φτάνει περίπου τα 54 δισ. δολάρια σε σημερινές τιμές. Το ερώτημα είναι αν αυτό αρκεί για να ωθήσει τις χώρες του Κόλπου να επενδύσουν σε αγωγούς που θα παρακάμπτουν το Ορμούζ.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και πρακτικό. Ακόμη και αν δημιουργηθούν νέες διαδρομές, όπως αντίστοιχες με τον σαουδαραβικό αγωγό προς την Ερυθρά Θάλασσα, θα προκύψουν νέα γεωπολιτικά ρίσκα, όπως η διέλευση από περιοχές κοντά στην Υεμένη.
Η πρόταση για την κατασκευή δύο μεγάλων αγωγών
Μία πιο ολοκληρωμένη πρόταση από τον Γκάμπριελ Κόλινς, του Ινστιτούτου Δημόσιας Πολιτικής Μπέικερ του Πανεπιστημίου Ράις, προβλέπει την κατασκευή δύο μεγάλων αγωγών μήκους περίπου 1.800 χιλιομέτρων, που θα ξεκινούν από το νότιο Ιράκ, θα διασχίζουν το Κουβέιτ και θα καταλήγουν σε λιμάνια του Ομάν. Έτσι θα παρακάμπτονταν τα βασικά "σημεία συμφόρησης" και το πετρέλαιο θα μπορούσε να κατευθυνθεί απευθείας προς την Ασία. Ωστόσο, η υλοποίηση ενός τέτοιου έργου θα απαιτούσε έως και επτά χρόνια και τεράστιες επενδύσεις.
Το συνολικό κόστος ενός τέτοιου σχεδίου εκτιμάται περίπου στα 55 δισ. δολάρια — σχεδόν όσο και το κόστος πληρωμής διοδίων για 25 χρόνια. Με άλλα λόγια, οι αγωγοί θα μπορούσαν να αποσβεστούν σε βάθος χρόνου, ενώ θα απεξάρτησαν τις χώρες του Κόλπου από τις χρεώσεις του Ιράν.
Παρά το υψηλό κόστος, η επένδυση αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί στρατηγικά απαραίτητη, καθώς θα προσέφερε μεγαλύτερη ενεργειακή και γεωπολιτική ασφάλεια. Από την άλλη, ακόμη και αν ξεκινήσουν τέτοια έργα, οι χώρες θα συνεχίσουν να πληρώνουν διόδια μέχρι να ολοκληρωθούν.
Τελικά, η κατάσταση παραμένει ρευστή. Η γεωπολιτική ένταση μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα, όμως το Ιράν έχει ήδη δείξει ότι μπορεί να ελέγχει το Ορμούζ. Γι’ αυτό, ακόμη και η κατασκευή αγωγών ως "εφεδρική λύση" ενδέχεται να θεωρηθεί μια αναγκαία επένδυση για το μέλλον.
Πηγή: TheToc
