Με τη θριαμβευτική νίκη και τη σαφή πλειοψηφία για τον πρώην πρόεδρο Ρούμεν Ράντεφ, αλλά και τη μειωμένη υποστήριξη για τα καθιερωμένα κόμματα, το αποτέλεσμα των όγδοων βουλευτικών εκλογών της Βουλγαρίας μέσα σε πέντε χρόνια αναμένεται να αναδιαμορφώσει τον πολιτικό χάρτη της χώρας. Αψηφώντας τις προεκλογικές δημοσκοπήσεις που προέβλεπαν μια ακόμα πιθανή κυβέρνηση συνασπισμού, η "Προοδευτική Βουλγαρία" του Ρούμεν Ράντεφ συγκεντρώνει το 44,7% των ψήφων, με το 96% των ψηφοδελτίων να έχει καταμετρηθεί επίσημα. Αυτό θα έδινε στο κόμμα απόλυτη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, καθιστώντας το την πρώτη πολιτική δύναμη που το πετυχαίνει αυτό μετά το 1997.
Το αποτέλεσμα εγείρει προσδοκίες για το τέλος του κύκλου των βραχύβιων κυβερνήσεων συνασπισμού της χώρας, καθώς ο Ράντεφ δεσμεύεται να καταπολεμήσει τη διαφθορά, να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό και να ακολουθήσει μια πιο ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική εντός της ΕΕ, μια πολιτική που δεν αποκλείει τον διάλογο με τη Ρωσία. "Η Προοδευτική Βουλγαρία κέρδισε αποφασιστικά. Αυτή είναι μια νίκη ελπίδας επί της δυσπιστίας, μια νίκη ελευθερίας επί του φόβου", δήλωσε ο Ράντεφ μετά την ανακοίνωση των πρώτων αποτελεσμάτων παράλληλης καταμέτρησης, προσθέτοντας ότι "ο λαός απέρριψε τον εφησυχασμό και την αλαζονεία των παλαιών κομμάτων και δεν υπέκυψε σε ψέματα και χειραγώγηση".
Απώλειες για τα παραδοσιακά κόμματα
Μόλις πέντε κόμματα πρόκειται να εισέλθουν στο κοινοβούλιο σε σύγκριση με τα εννέα μετά τις τελευταίες εκλογές. Τα επίσημα μέλη του προηγούμενου συνασπισμού, το GERB, το Βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα και το κόμμα "Υπάρχει Ένας Τέτοιος Λαός" τιμωρήθηκαν σκληρά από τους ψηφοφόρους. Το κεντροδεξιό GERB με επικεφαλής τον τρεις φορές πρωθυπουργό Μπόικο Μπορίσοφ, έχει για πρώτη φορά στην ιστορία του μειωθεί κάτω από το 20%, πέφτοντας στο 13,4%, κατατάσσοντάς το στη δεύτερη θέση και ελάχιστα μπροστά από το φιλελεύθερο κόμμα της αντιπολίτευσης PP-DB, το οποίο έλαβε το 12,8% των ψήφων.
Αυτή η σημαντική πολιτική μετατόπιση έρχεται μετά τις μαζικές διαμαρτυρίες του περασμένου Δεκεμβρίου εναντίον του Μπορίσοφ και του Ντελιάν Πέεφσκι, του ηγέτη του ακροδεξιού κόμματος DPS, το οποίο υποστήριξε την προηγούμενη κυβέρνηση χωρίς να αποτελεί επίσημα μέρος της και κατηγορήθηκε ότι κινεί τα νήματα από το παρασκήνιο. Οι διαδηλωτές κατηγόρησαν και τους δύο πολιτικούς ότι είναι οι κύριοι παράγοντες που ενισχύουν τη διαφθορά στη χώρα. Οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν επιβάλει κυρώσεις στον Πέεφσκι για φερόμενη διαφθορά. Το ποσοστό του DPS ανέρχεται σήμερα στο 6,6%, από 11,5% το 2024. Το "Υπάρχει τέτοιος λαός" έλαβε λιγότερο από 1%.
Κατηγορίες για εξαγορά ψήφων
Μετά το κλείσιμο των εκλογικών τμημάτων, το βουλγαρικό Υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε ότι το DPS και το GERB κατέλαβαν την πρώτη και τη δεύτερη θέση στις επίσημες αναφορές για εξαγορά ψήφων, με 631 και 318 αναφορές αντίστοιχα. Η προεκλογική περίοδος χαρακτηρίστηκε από μια μεγάλης κλίμακας καταστολή της εξαγοράς ψήφων. Το Υπουργείο Εσωτερικών δήλωσε ότι κατάσχεσε πάνω από 1,2 εκατομμύρια ευρώ, που προορίζονταν για αγορά ψήφων, και συνέλαβε πάνω από 370 υπόπτους. "Είμαι πεπεισμένος ότι το ποσό που έχει κατασχεθεί είναι μόνο ένα πολύ μικρό μέρος του συνόλου", δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών Έμιλ Ντέτσεφ στην DW, προσθέτοντας: "Έχουμε περίπου 50 άτομα με ασυλία που συμμετέχουν στις εκλογές και για τα οποία έχουμε στοιχεία εμπλοκής σε εκλογικά εγκλήματα".
Οι Σοσιαλιστές εκτός κοινοβουλίου
Για πρώτη φορά από τις πρώτες δημοκρατικές εκλογές στη μετακομμουνιστική Βουλγαρία το 1990, το Βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (BSP), το οποίο ήταν μέρος της προηγούμενης κυβέρνησης συνασπισμού, δεν κατάφερε να εισέλθει στο κοινοβούλιο, πέφτοντας κάτω από το όριο του 4%. Το BSP ήταν η πολιτική δύναμη πίσω από την άνοδο του Ράντεφ στην εξέχουσα θέση και την πρώτη του προεδρική υποψηφιότητα. Ο πυρήνας των ψηφοφόρων του άλλαξε στρατόπεδο και υποστήριξε τον Ράντεφ, ο οποίος προσέλκυσε επίσης ψηφοφόρους από το ακροδεξιό φιλορωσικό κόμμα "Αναγέννηση". Παρόλο που η υποστήριξη για το τελευταίο μειώθηκε από 13,3% το 2024 σε 4,3%, σύμφωνα με την επίσημη καταμέτρηση, εξακολουθεί να είναι ικανό να εισέλθει στο κοινοβούλιο.
Ο Ράντεφ μπροστά σε σημαντικές προκλήσεις
Η ατζέντα του Ράντεφ είναι γεμάτη και οι ειδικοί λένε ότι θα πρέπει να ξεκινήσει δυναμικά. Δύο κορυφαίες προτεραιότητες θα είναι η ψήφιση ενός προϋπολογισμού για το 2026 - ο πρώτος από τότε που η Βουλγαρία εντάχθηκε στην Ευρωζώνη την 1η Ιανουαρίου - και η εισαγωγή μέτρων για την καταπολέμηση του πληθωρισμού που συνδέεται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. "Νομίζω ότι υπάρχουν δύο μεγάλες προσδοκίες στην κοινωνία μας: η μία για τη δικαιοσύνη και το ζήτημα της δικαστικής μεταρρύθμισης. Η δεύτερη αφορά τη σταθερότητα", δήλωσε ο Άντονι Τοντόροφ, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Νέο Βουλγαρικό Πανεπιστήμιο στην Εθνική Τηλεόραση της Βουλγαρίας. Ενώ ο Ράντεφ προβλέπεται να κερδίσει σαφή πλειοψηφία 130-132 βουλευτών στο κοινοβούλιο των 240 εδρών, θα χρειαστεί την υποστήριξη άλλων κομμάτων για οποιεσδήποτε θεσμικές δικαστικές ή συνταγματικές αλλαγές που απαιτούν πλειοψηφία δύο τρίτων (160 έδρες).
Υψηλές προσδοκίες
Ο Ράντεφ, πρώην στρατηγός της πολεμικής αεροπορίας, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της Βουλγαρίας για εννέα χρόνια πριν παραιτηθεί τον Ιανουάριο για να συμμετάσχει στις εκλογές, έχει δεσμευτεί να καταπολεμήσει αυτό που αποκαλεί "ολιγαρχικό μοντέλο διακυβέρνησης" στη χώρα. Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, η Προοδευτική Βουλγαρία προσέλκυσε υποστήριξη από τους ψηφοφόρους της Γενιάς Ζ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διαμαρτυρήθηκαν τον Δεκέμβριο, μεσήλικες ψηφοφόρους και ψηφοφόρους άνω των 60 ετών. Κέρδισε επίσης την ψήφο των πολιτών στο εξωτερικό, σε αυτό που θεωρείται η υψηλότερη προσέλευση των ομογενών εδώ και χρόνια. Περίπου το 67% όσων δεν ψήφισαν στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές ψήφισαν επίσης τον Ράντεφ.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα νέο κόμμα κερδίζει τις βουλγαρικές γενικές εκλογές. Δύο κόμματα έχουν εκμεταλλευτεί τα τελευταία χρόνια την προθυμία των ψηφοφόρων να υποστηρίξουν νέους παράγοντες με την ελπίδα αλλαγής. Ωστόσο, κανένα από αυτά δεν κατάφερε να εξασφαλίσει πλειοψηφία, γεγονός που αποδυνάμωσε την ικανότητά τους να τηρήσουν τις προεκλογικές τους υποσχέσεις και οδήγησε σε απώλεια υποστήριξης. Παρόλο που ο ίδιος ο Ράντεφ δεν ηγήθηκε ποτέ πολιτικού κόμματος και οι δομές της "Προοδευτικής Βουλγαρίας" παραμένουν σχετικά αδύναμες, με το κίνημα πίσω του να αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από άγνωστους εμπειρογνώμονες, αθλητικές προσωπικότητες και οικονομολόγους, το γεγονός ότι έχει την πλειοψηφία τού λύνει θεωρητικά τα χέρια για να εφαρμόσει την ατζέντα του.
Στροφή στην εξωτερική πολιτική;
Καθ' όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Ράντεφ και το κόμμα του αρνήθηκαν να καταδικάσουν την επιθετικότητα του Βλάντιμιρ Πούτιν ενάντια στην Ουκρανία, επιδιώκοντας να προσελκύσουν το ρωσόφιλο εκλογικό κομμάτι ψηφοφόρων και προκαλώντας αντιδράσεις από άλλους ψηφοφόρους που φοβόντουσαν ότι η χώρα θα μπορούσε να εκτραπεί από την φιλοευρωπαϊκή της πορεία. Ο Ράντεφ εξήγησε ότι δεν θα ασκήσει βέτο ούτε θα τορπιλίσει κοινές αποφάσεις του μπλοκ, αλλά αντίθετα θα επιλέξει να μην συμμετάσχει σε αυτές, εάν τις θεωρήσει επιζήμιες για το εθνικό συμφέρον της Βουλγαρίας. Με τα χρόνια, έχει υποστηρίξει την επανέναρξη των εισαγωγών ενέργειας από τη Ρωσία και έχει αντιταχθεί στη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία. Ωστόσο, η "Προοδευτική Βουλγαρία" προσπάθησε να καθησυχάσει τους ψηφοφόρους, υποβαθμίζοντας τις κατηγορίες ότι ο Ράντεφ θα μπορούσε να γίνει ο νέος Δούρειος Ίππος του Πούτιν εντός της ΕΕ.
"Μια ισχυρή Βουλγαρία σε μια ισχυρή Ευρώπη χρειάζεται κριτική σκέψη, χρειάζεται πραγματισμό", δήλωσε ο Ράντεφ τη νύχτα των εκλογών, προσθέτοντας ότι το μπλοκ πρέπει να επικεντρωθεί στον ενεργειακό εφοδιασμό και την εκβιομηχάνιση. "Η Ευρώπη έχει πέσει θύμα της δικής της φιλοδοξίας να είναι ηθικός ηγέτης σε έναν κόσμο χωρίς κανόνες", είπε. Με τη Βουλγαρία να εισέρχεται σε νέα και αχαρτογράφητα εδάφη υπό ένα κόμμα που δεν έχει ακόμη επιλέξει την ευρωπαϊκή πολιτική του οικογένεια, η χώρα μπορεί να οδεύει προς μια σταθερή κυβέρνηση για πρώτη φορά από το 2021. Τι ακριβώς θα σημαίνει αυτό τόσο για την εξωτερική πολιτική της Βουλγαρίας όσο και για την ΕΕ μένει να φανεί.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Πηγή: Deutsche Welle
