Ποτέ άλλοτε στην παγκόσμια ιστορία δεν ξοδεύτηκαν τόσα πολλά χρήματα για εξοπλιστικά προγράμματα: Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη (SIPRI) με έδρα τη Στοκχόλμη, το 2025 οι παγκόσμιες δαπάνες για όπλα κατέγραψαν ένα ακόμη ρεκόρ- για ενδέκατη συνεχή χρονιά- φτάνοντας τα 2,89 τρισεκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για μία αύξηση κατά 2,9% σε σχέση με το 2024 σε αποπληθωρισμένες τιμές.
ΗΠΑ: Πάντα στην πρώτη θέση
Πάντως, η αύξηση αυτή είναι μικρότερη σε σχέση με την αντίστοιχη αύξηση του 2024 έναντι του 2023. Σύμφωνα με τους ερευνητές του Ινστιτούτου, η εξέλιξη αυτή οφείλεται σε μία υποχώρηση που καταγράφουν οι στρατιωτικές δαπάνες στις ΗΠΑ λόγω μειωμένης στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Παρά ταύτα, οι Αμερικανοί παραμένουν στην κορυφή όσον αφορά τα εξοπλιστικά προγράμματα παγκοσμίως, ενώ ενισχύουν τις στρατιωτικές δαπάνες εντός συνόρων, τόσο για το συμβατικό, όσο και για το πυρηνικό οπλοστάσιο που διαθέτουν.
Σήμερα, παρά την όποια μείωση, ο αμυντικός προϋπολογισμός των ΗΠΑ φτάνει τα 814 δισεκατομμύρια δολάρια και είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο. Αναμένεται μάλιστα να αυξηθεί περαιτέρω, όπως προβλέπει ο αναλυτής του SIPRΙ Ντιέγκο Λόπεζ ντα Σίλβα.
Η Γερμανία υπερβαίνει τον στόχο του 2%
Η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στην Ευρώπη κατά 14% είναι ο κύριος λόγος για το "ρεκόρ" του 2025, σημειώνει το SIPRI. Σε αυτό το πλαίσιο, η Γερμανία ανεβαίνει στην τέταρτη θέση παγκοσμίως μετά τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία. Για το 2025 οι στρατιωτικές δαπάνες του Βερολίνου αυξήθηκαν κατά 24% έναντι του 2024, για να φτάσουν πλέον τα 97 δισεκατομμύρια ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι, για πρώτη φορά μετά το 1990, η Γερμανία υπερέβη τον στόχο του 2% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ) για τις αμυντικές δαπάνες, τον οποίο έχει θέσει το ΝΑΤΟ. Συνολικά 22 κράτη-μέλη της Ατλαντικής Συμμαχίας έχουν εκπληρώσει μέχρι σήμερα αυτόν τον στόχο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του SIPRI.
Ουκρανία, τέσσερα χρόνια μετά...
Ποσά-ρεκόρ για εξοπλισμούς καταβάλλουν η Ρωσία και η Ουκρανία, τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου. Στην Ουκρανία οι στρατιωτικές δαπάνες φτάνουν το ασύλληπτο ποσοστό του 40% του ΑΕΠ. "Πρόκειται για ένα τεράστιο νούμερο και είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πως μπορεί να αυξηθούν περαιτέρω οι αμυντικές δαπάνες χωρίς να επηρεάζονται στοιχειώδεις κρατικές λειτουργίες" τονίζει ο Ντιέγκο Λόπεζ ντα Σίλβα.
Ανοδική τάση εμφανίζουν οι στρατιωτικές δαπάνες και σε πολλές χώρες της Ασίας, όπως η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ταϊβάν, η Ινδία και το Πακιστάν. Σχετικά μικρή ήταν η αύξηση στη Μέση Ανατολή. Αξιοσημείωτο είναι ότι στο Ισραήλ οι στρατιωτικές δαπάνες εμφανίζουν μείωση, κάτι που οι ερευνητές του SIPRΙ αποδίδουν "στη μειωμένη ένταση του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας" μετά τη συμφωνία εκεχειρίας με τη Χαμάς τον Ιανουάριο του 2025.
Μείωση των στρατιωτικών δαπανών σε αποπληθωρισμένες τιμές καταγράφει και το Ιράν σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, τα οποία όμως αμφισβητούνται. Όπως αναφέρει η ερευνήτρια του SIPRI Ζουμπάιντα Καρίμν "είναι πολύ πιθανό ότι οι επίσημοι αριθμοί έχουν υποτιμήσει τις πραγματικές δαπάνες. Επιπλέον δε, "για τη χρηματοδότηση των ενόπλων δυνάμεων, ακόμη και για την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων και ντρόουνς, το Ιράν αξιοποιεί και πετρελαϊκά έσοδα, τα οποία δεν εμφανίζονται στον επίσημο κρατικό προϋπολογισμό".
Ο ντα Σίλβα εκτιμά ότι η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών θα συνεχιστεί και για το τρέχον έτος. Όπως επισημαίνει ο ερευνητής του SIPRI "αυτή τη στιγμή υπάρχουν πάρα πολλές εστίες κρίσης σε όλον τον κόσμο και είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι μέσα στη χρονιά θα βελτιωθεί τόσο πολύ η κατάσταση, ώστε να αντιστραφεί αυτή η τάση".
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Πηγή: Deutsche Welle
