Ο πρώην πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), Τζερόμ Πάουελ, αποτελούσε έναν βολικό στόχο για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τον κατηγορούσε για τα πάντα — από τα υψηλά επιτόκια στεγαστικών δανείων μέχρι τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης.
Όμως, με τον νέο πρόεδρο της Fed, Κέβιν Γουορς, πλέον εγκατεστημένο στην ηγεσία της κεντρικής τράπεζας — ολοκληρώνοντας έτσι την επιρροή του Τραμπ στις κορυφαίες θέσεις οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ — η δυναμική αλλάζει. Ενώ προηγουμένως ο Τραμπ μπορούσε να ισχυρίζεται ότι ο Πάουελ του "επιβλήθηκε" κατά την πρώτη του θητεία από συμβούλους όπως ο τότε υπουργός Οικονομικών Steven Mnuchin, τώρα ο Γουόρς είναι προσωπική του επιλογή και ο πρόεδρος θα χρεωθεί τα αποτελέσματα, σύμφωνα με το Reuters.
Σαν να ήθελε να υπογραμμίσει τη σημασία αυτής της επιλογής, ο Τραμπ φιλοξένησε τον Γουόρς σε τελετή ορκωμοσίας στον Λευκό Οίκο την Παρασκευή, παρουσία υπουργών, δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου και κορυφαίων συμβούλων του Λευκού Οίκου, σε ατμόσφαιρα πανηγυρικής συγκέντρωσης. Σε εκτενή ομιλία του δήλωσε ότι θέλει ο Γουόρς "να κάνει το δικό του έργο και να πετύχει".
"Ο Κέβιν καταλαβαίνει ότι όταν η οικονομία αναπτύσσεται δυναμικά, αυτό είναι καλό... θέλουμε να αναπτύσσεται... Δεν θέλουμε να τη δούμε να περιορίζεται", είπε ο Τραμπ.
Υψηλό πολιτικό ρίσκο ενόψει ενδιάμεσων εκλογών
Αφού εξελέγη για δεύτερη θητεία με υποσχέσεις για μείωση των τιμών και αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους ζωής για τα αμερικανικά νοικοκυριά, η δημοτικότητα του Τραμπ σε θέματα οικονομίας έχει υποχωρήσει αισθητά.
Έρευνα για το καταναλωτικό κλίμα που δημοσιεύθηκε περίπου 90 λεπτά πριν από την ορκωμοσία του Γουόρς έδειξε έντονα απαισιόδοξη διάθεση στις ΗΠΑ. Αυτό περιλάμβανε πτώση της εμπιστοσύνης στην οικονομία μεταξύ των ανεξάρτητων ψηφοφόρων — κρίσιμης εκλογικής ομάδας ενόψει των επικείμενων ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο — αλλά ακόμη και μεταξύ των Ρεπουμπλικανών, στα χαμηλότερα επίπεδα της δεύτερης θητείας του Τραμπ.
Το επιτόκιο των 30ετών στεγαστικών δανείων έχει αυξηθεί ξανά πάνω από το 6,5%, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα μηνών, συνεχίζοντας να επιβαρύνει μια ήδη αδύναμη αγορά κατοικίας. Οι τιμές γενικά συνέχισαν να αυξάνονται υπό την προεδρία Τραμπ, παρά τις προεκλογικές δεσμεύσεις ότι θα μειώνονταν "από την πρώτη ημέρα" της θητείας του. Από τον Μάρτιο του 2025, ο δείκτης πληθωρισμού που χρησιμοποιεί η Fed για τον στόχο του 2% αυξήθηκε από 2,3% σε ετήσια βάση σε 3,5%.
Η μέση τιμή της βενζίνης έφτασε τα 4,55 δολάρια το γαλόνι την Παρασκευή, έναντι λιγότερων από 3 δολαρίων πριν ο Τραμπ εξαπολύσει επιθέσεις κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.
Το πώς ακριβώς η απόδοση του Γουόρς ως επικεφαλής της Fed τους πρώτους μήνες θα επηρεάσει τις προοπτικές του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές παραμένει ασαφές — και γεμάτο κινδύνους.
Ο υψηλός πληθωρισμός σπάνια ευνοεί τα κυβερνώντα κόμματα όταν οι ψηφοφόροι ανησυχούν για το κόστος ζωής τους. Ωστόσο, η αντιμετώπισή του απαιτεί συνήθως σκληρά μέτρα, κυρίως αυξήσεις επιτοκίων, οι οποίες επίσης δεν είναι δημοφιλείς — και σίγουρα δεν θα ήταν καλοδεχούμενες από τον Τραμπ.
Επιπλέον, η Fed παραμένει ένας πολύπλοκος και πολυδιάσπαστος οργανισμός, όπου ο νέος πρόεδρος θα χρειαστεί χρόνο για να εδραιώσει την επιρροή του — ενώ όλος ο κόσμος θα αναζητά ενδείξεις για το κατά πόσο επηρεάζεται από τον Τραμπ.
"Ο Πάουελ ήταν ένας πραγματικά βολικός αποδιοπομπαίος τράγος για τον Τραμπ σε ζητήματα που δεν είχαν καμία σχέση με τον Πάουελ", δήλωσε ο Richard Stern, ο οποίος μελετά οικονομική πολιτική στο συντηρητικό think tank Advancing American Freedom. "Τώρα θα είναι η οικονομία του Τραμπ... Το μεγάλο πρόβλημα που ανησυχούσε τους πάντες — οι αυξήσεις τιμών, το πρόβλημα της ακρίβειας — δεν πρόκειται να εξαφανιστεί για χρόνια, πιθανότατα για πολλά χρόνια... Και αυτό είναι ανεξάρτητο από οτιδήποτε θα κάνει ή μπορεί να κάνει ο Τραμπ, αλλά και ανεξάρτητο από οτιδήποτε θα κάνει ο Γουόρς", συμπλήρωσε.
Ο Κέβιν Γουόρς, 56 ετών, δικηγόρος και χρηματοοικονομικός παράγοντας που υπηρέτησε ως διοικητής της Fed από το 2006 έως το 2011, πέρασε τα επόμενα χρόνια ενισχύοντας τις πιθανότητές του να επιστρέψει ως πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας. Μεταξύ των επαγγελματικών του μεντόρων συγκαταλέγονται προσωπικότητες όπως ο διάσημος μονεταριστής οικονομολόγος Milton Friedman και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ George Shultz, ενώ η συνεργασία του με τον επενδυτικό κολοσσό Stanley Druckenmiller τον έκανε ιδιαίτερα εύπορο, πέρα ακόμη και από τη συμμετοχή της συζύγου του στην περιουσία της οικογένειας καλλυντικών Estée Lauder.
Ωστόσο, ήταν οι κοινωνικές και πολιτικές σχέσεις του με τον Τραμπ που τελικά εξασφάλισαν την επιλογή του, καθώς ο πρόεδρος φέρεται να μετάνιωσε που είχε προτιμήσει τον Τζερόμ Πάουελ αντί του Γουόρς το 2017.
Διαχείριση ενός δύσκαμπτου συστήματος
Ο Πάουελ, εξαιτίας των προσπαθειών του Τραμπ να υπονομεύσει την ανεξαρτησία της Fed στη χάραξη νομισματικής πολιτικής, επέλεξε να παραμείνει ως διοικητής της Fed. Αυτό αποτελεί ακόμη μια ασυνήθιστη πτυχή των πρώτων μηνών του Γουόρς στην ηγεσία της ισχυρότερης κεντρικής τράπεζας του κόσμου — του θεσμού στον οποίο στρέφονται άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες όταν χρειάζονται δολάρια σε περιόδους κρίσης.
Παρότι ορισμένοι πρόεδροι της Fed άσκησαν στο παρελθόν καθοριστική επιρροή, όπως οι Paul Volcker και Alan Greenspan, η αμερικανική κεντρική τράπεζα είναι από τη φύση της δύσχρηστη και σύνθετη: διαθέτει επταμελές Διοικητικό Συμβούλιο στην Ουάσινγκτον και 12 προέδρους περιφερειακών τραπεζών της Fed που συμμετέχουν όλοι στις συζητήσεις για τη νομισματική πολιτική.
Τα τελευταία χρόνια, η λήψη αποφάσεων είχε μετατοπιστεί προς μεγαλύτερη οικοδόμηση συναίνεσης από τον πρόεδρο της Fed. Ο Γουόρς έχει δηλώσει ότι προτιμά μια διαφορετική προσέγγιση, με πιο ανοιχτές και έντονες αντιπαραθέσεις, περισσότερες διαφωνίες και προθυμία να αιφνιδιάζει τις αγορές με αποφάσεις πολιτικής, χωρίς την εκτεταμένη "καθοδήγηση προσδοκιών" που χρησιμοποιούνταν τα τελευταία χρόνια για την προετοιμασία του κοινού.
Το κατά πόσο οι διεθνείς επενδυτές είναι έτοιμοι για αυτή την προσέγγιση παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Ωστόσο, αν οι πρόσφατες συνεδριάσεις της Fed αποτελούν ένδειξη, οι συνάδελφοί του φαίνονται έτοιμοι να δώσουν την "οικογενειακή σύγκρουση" που ο ίδιος ο Γουόρς δήλωσε κατά την ακρόαση επιβεβαίωσής του ότι απολαμβάνει.
Η συνεδρίαση της Fed τον Απρίλιο παρουσίασε τις περισσότερες διαφωνίες των τελευταίων 30 ετών, ενώ τα πρακτικά της συνεδρίασης έδειξαν ότι η πλειοψηφία των νέων συναδέλφων του Γουόρς θεωρεί πως τα επιτόκια ίσως χρειαστεί να αυξηθούν — ακριβώς το αντίθετο από ό,τι μέχρι πρόσφατα έλεγε ότι επιθυμεί ο Τραμπ και από ό,τι μέχρι πρόσφατα υποστήριζε δημόσια και ο ίδιος ο Γουόρς.
Αυτή η διχασμένη ομάδα αξιωματούχων περιλαμβάνει οικονομολόγους με διδακτορικά και διαφορετική τεχνική εξειδίκευση από τον Γουόρς, κορυφαίους επαγγελματίες των επενδύσεων με τουλάχιστον αντίστοιχη εμπειρία στις αγορές, αλλά και τον πρώην επικεφαλής τους, τον Πάουελ. Από τους έξι υπόλοιπους διοικητές, οι τρεις έχουν διοριστεί από τον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, μεταξύ αυτών και η Λίσα Κουκ, την οποία ο Τραμπ προσπαθεί να απομακρύνει.
Παρ’ όλα αυτά, καθώς συνεχίζονται οι συζητήσεις για τις επόμενες κινήσεις πολιτικής, οι επενδυτές φαίνεται πως έχουν ήδη καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα επιτόκια θα χρειαστεί να αυξηθούν εξαιτίας της επιμονής του πληθωρισμού. Στα μακροπρόθεσμα ομόλογα, που καθορίζουν το κόστος δανεισμού για τους καταναλωτές, οι αποδόσεις ήδη ανεβαίνουν.
