Το αμερικανικό μαχητικό F-15 που καταρρίφθηκε πάνω από το νοτιοδυτικό Ιράν τον περασμένο μήνα και είχε σαν αποτέλεσμα μια επικίνδυνη αποστολή διάσωσης πιθανότατα χτυπήθηκε από έναν πύραυλο φορητού τύπου κινεζικής κατασκευής, όπως δήλωσαν στο NBC News τρία άτομα που έχουν γνώση του θέματος.
Επίσης, σύμφωνα με μία από τις πηγές και έναν Αμερικανό αξιωματούχο που έχουν γνώση του θέματος, τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης, η Κίνα ενδέχεται επίσης να παρείχε στο Ιράν ένα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης μεγάλου βεληνεκούς, το οποίο ανιχνεύει αεροσκάφη τύπου "στέλθ" που έχουν σχεδιαστεί για να αποφεύγουν τον εντοπισμό.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εξακολουθούν να διερευνούν τις περιστάσεις γύρω από την κατάρριψη του αμερικανικού F-15E Strike Eagle τον Απρίλιο, ανέφεραν οι πηγές. Ήταν η πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες που ένα αμερικανικό μαχητικό καταρρίφθηκε από εχθρικά πυρά.
Δεν είναι σαφές πότε παραδόθηκε ο στρατιωτικός εξοπλισμός. Ωστόσο, η χρήση από το Ιράν όπλων κατασκευασμένων στην Κίνα περιπλέκει τις σχέσεις των Αμερικανών με το Πεκίνο, σε μια εποχή που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ έχει ζητήσει τη βοήθεια της Κίνας για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου συνεχίζονται, ακόμη και καθώς οι ΗΠΑ συνεχίζουν να εξαπολύουν αυτό που αποκαλούν "αμυντικές" επιθέσεις.
Η κυβέρνηση Τραμπ μεσολάβησε για την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός με το Ιράν πριν από μια κρίσιμη συνάντηση με τον Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ νωρίτερα αυτό το μήνα. Ως ο κύριος πελάτης των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, οι ηγέτες της Κίνας έχουν δηλώσει ότι ο πόλεμος πρέπει να τερματιστεί.
Τον περασμένο μήνα, όταν καταρρίφθηκε το αεροσκάφος, ο Τραμπ δήλωσε ότι χτυπήθηκε από πύραυλο που εκτοξεύθηκε από τον ώμο. Με μήκος περίπου 2,1 μέτρα και βάρος 18 κιλά, τα όπλα αυτά, γνωστά και ως "φορητά αντιαεροπορικά όπλα" ή "Manpads", προσφέρουν έναν οικονομικό και αποτελεσματικό τρόπο για την κατάρριψη αεροσκαφών που πετούν σε χαμηλό ύψος.
Το πλήρωμα του μαχητικού F-15 εκτινάχθηκε με ασφάλεια από το αεροσκάφος πάνω από το Ιράν. Ο πιλότος διασώθηκε μέσα σε επτά ώρες, αλλά χρειάστηκαν δύο ημέρες για να εντοπιστεί και να διασωθεί ο αξιωματικός των οπλικών συστημάτων, ο οποίος κρύφτηκε στους πρόποδες των βουνών Ζάγκρος, σύμφωνα με το Πεντάγωνο.
Ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε το NBC News σε σχόλια που έκανε ο πρόεδρος σε συνέντευξη στο Fox News, στην οποία είπε ότι ο Σι του είχε διαβεβαιώσει ότι η Κίνα δεν θα παρέχει στρατιωτικό εξοπλισμό στο Ιράν, καθώς και σε δηλώσεις που έκανε στους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο την περασμένη εβδομάδα, όπου είπε: "Ο πρόεδρος Σι μου υποσχέθηκε ότι δεν θα στείλει όπλα στο Ιράν. Αυτή είναι μια υπέροχη υπόσχεση. Τον πιστεύω. Το εκτίμησα".
Ερωτηθείς σχετικά με την κατάρριψη του F-15, ένας εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας δήλωσε: "Η Κίνα ενεργεί πάντα με σύνεση και υπευθυνότητα όσον αφορά την εξαγωγή στρατιωτικών προϊόντων και ασκεί αυστηρό έλεγχο σύμφωνα με τους νόμους και τους κανονισμούς της Κίνας σχετικά με τον έλεγχο των εξαγωγών και τις διεθνείς υποχρεώσεις της. Η Κίνα αντιτίθεται σε αβάσιμες δυσφημίσεις και κακόβουλες συσχετίσεις".
Σύμφωνα με πληροφορίες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών που επικαλείται επίσης το NBC News, η Κίνα σχεδίαζε να προμηθεύσει το Ιράν με νέο οπλισμό αεροπορικής άμυνας τις επόμενες εβδομάδες. Αμερικανοί αξιωματούχοι ενδέχεται να διέρρευσαν τις πληροφορίες αυτές σε μια πιθανή προσπάθεια να αποκαλύψουν τα σχέδια της Κίνας, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας, μια τακτική που είχε χρησιμοποιηθεί και από προηγούμενες κυβερνήσεις.
Δεν είναι σαφές αν ο πύραυλος που εκτοξεύεται από τον ώμο και πιθανώς κατέρριψε το F-15 παραδόθηκε πρόσφατα στο Ιράν ή αν προήλθε από αποθέματα όπλων που είχαν αποσταλεί στο Ιράν πριν από χρόνια, ανέφεραν οι πηγές. Επίσης, δεν είναι σαφές αν το ραντάρ, γνωστό ως YLC-8B, χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Νωρίτερα αυτό το μήνα, η κυβέρνηση Τραμπ κατηγόρησε την Κίνα ότι επέτρεψε στο Ιράν πρόσβαση σε κινεζικούς δορυφόρους για να βοηθήσει την Τεχεράνη να στοχεύσει τις αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επέβαλε κυρώσεις σε τρεις κινεζικές εταιρείες δορυφόρων που, όπως ανέφερε, παρείχαν εικόνες και δεδομένα για να επιτρέψουν στο Ιράν να εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Η Κίνα αρνήθηκε την κατηγορία.
Οι ΗΠΑ γνωρίζουν όλα όσα κάνει η Κίνα για να υποστηρίξει το Ιράν, σύμφωνα με τον Aμερικανό αξιωματούχο που είχε γνώση των συζητήσεων, ο οποίος ανέφερε ότι η Κίνα υποστήριζε το Ιράν πριν από τον πόλεμο και ότι οποιαδήποτε βοήθεια κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης σύγκρουσης δεν έχει επηρεάσει την κατάσταση στο πεδίο της μάχης.
"Δεν ήταν σημαντική υποστήριξη. Δεν είχε αποφασιστικό επιχειρησιακό αντίκτυπο", δήλωσε ο αμερικανός αξιωματούχος.
Η Κίνα πούλησε κάποτε μεγάλες ποσότητες όπλων στο Ιράν κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, μεταξύ των οποίων βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους κατά πλοίων, άρματα μάχης, πυροβολικό και μαχητικά αεροσκάφη.
Ωστόσο, μετά την επιβολή του εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ κατά του Ιράν το 2006, η Κίνα αποσύρθηκε από τις μεγάλες πωλήσεις όπλων και, αντ’ αυτού, προμήθευσε στο Ιράν εξαρτήματα και άλλη τεχνολογία που είχαν τόσο πολιτικές όσο και στρατιωτικές χρήσεις, σύμφωνα με ειδικούς και το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης. Από την πλευρά του, το Ιράν ανέπτυξε τη δική του εγχώρια βιομηχανία για την παραγωγή όπλων για τον στρατό του.
