Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, το οποίο ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι θα υπογραφεί σύντομα, προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια, καθώς και την παροχή ελάφρυνσης κυρώσεων προς το Ιράν με βάση τη συμμόρφωσή του, σύμφωνα με διπλωμάτη από μία από τις χώρες διαμεσολάβησης και Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησαν στο Axios.
Η συμφωνία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς θα παρατείνει την εκεχειρία για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου και του Λιβάνου, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το κείμενο περιλαμβάνει πλαίσιο για τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης, αν και οποιαδήποτε ενέργεια σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο λεπτομερή συμφωνία.
Ο διπλωμάτης από μία από τις διαμεσολαβητικές χώρες, ο οποίος παρουσίασε στο Axios το τελευταίο σχέδιο του κειμένου, δήλωσε ότι "οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο της συμφωνίας", αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι απομένει η τελική έγκριση.
Μέχρι το βράδυ της Πέμπτης, η συμφωνία είχε εγκριθεί σε υψηλό επίπεδο από την ιρανική πλευρά, αλλά πιθανότατα όχι ακόμη από τον ανώτατο ηγέτη Μοτζάμπα Χαμενεΐ, σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση των εξελίξεων.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει τελετή υπογραφής μέσα στο Σαββατοκύριακο. Εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ανέφερε ότι η Τεχεράνη "δεν έχει ακόμη λάβει τελική απόφαση".
Ο Λευκός Οίκος είχε θεωρήσει αρκετές φορές τους τελευταίους δύο μήνες ότι η συμφωνία ήταν κοντά, ωστόσο οι συνομιλίες κατέρρεαν. Παρ’ όλα αυτά, ο διπλωμάτης εξέφρασε αισιοδοξία ότι αυτή τη φορά το κείμενο θα διατηρηθεί.
Τέσσερα μεταγωγικά αεροσκάφη C-17 της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας αναχώρησαν την Πέμπτη για την Ευρώπη, μεταφέροντας εξοπλισμό για πιθανό ταξίδι του αντιπροέδρου, Τζέι ντι Βανς σε τελετή υπογραφής στη Γενεύη τις επόμενες ημέρες.
Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες από χώρες διαμεσολάβησης και δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, η προσωρινή συμφωνία επετεύχθη το βράδυ της Τετάρτης, έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις μεταξύ του Καταριανού διαμεσολαβητή Ali Al-Thawadi και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο Αλ-Θαουάντι επικοινωνούσε τηλεφωνικά πολλές φορές με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι είχε οριστικοποιηθεί συμφωνία αιφνιδίασε τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Σύμφωνα με αμερικανική πηγή, ο Νετανιάχου τις τελευταίες ημέρες προσπαθούσε να συλλέξει πληροφορίες μέσω συμμάχων κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.
Σύμφωνα με το μνημόνιο, το Ιράν θα αναλάβει δεσμεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα — κυρίως να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και να επιλύσει τη διαμάχη γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιο.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Τραμπ αποδέχθηκε πως μία από τις πιθανές λύσεις θα μπορούσε να είναι η αραίωση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν εντός της χώρας, υπό την επίβλεψη επιθεωρητών του Ηνωμένων Εθνών.
Ωστόσο, οποιαδήποτε βήματα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα θα πραγματοποιηθούν μόνο εφόσον υπάρξει δεύτερη συμφωνία -κάτι που παραμένει αβέβαιο, δεδομένης της δυσκολίας ακόμη και των λιγότερο τεχνικών διαπραγματεύσεων για το μνημόνιο κατανόησης.
Ο διπλωμάτης υποστήριξε ότι το μνημόνιο "περιλαμβάνει λεπτομέρειες για όλα τα πυρηνικά ζητήματα" και "ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις των ΗΠΑ".
Το κείμενο προβλέπει επίσης την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια και την επιστροφή της ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε 30 ημέρες. Σε αντάλλαγμα, θα αρθεί και ο αμερικανικός αποκλεισμός.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει προηγουμένως στο Axios ότι, μετά την επαναλειτουργία των Στενών, το Ιράν θα λάβει προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για 60 ημέρες ώστε να μπορεί να εξάγει πετρέλαιο, εξασφαλίζοντας κρίσιμα έσοδα.
Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα αυξάνεται εφόσον το Ιράν συμμορφώνεται με την αρχική συμφωνία και επιδεικνύει "καλή πίστη" στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
"Δεν υπάρχει καθορισμένη ημερομηνία για την άρση των κυρώσεων και αυτή θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή της συμφωνίας", δήλωσε ο διπλωμάτης.
Παραμένει ασαφές εάν το κείμενο περιλαμβάνει λεπτομέρειες σχετικά με τα δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι πρέπει να λάβει άμεσα μέρος των χρημάτων με την υπογραφή της αρχικής συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι τα κεφάλαια θα αποδεσμευτούν σταδιακά, ανάλογα με τη συμμόρφωση.
Μία αμερικανική πηγή εκτός κυβέρνησης εξέφρασε ανησυχία ότι το ζήτημα των δεσμευμένων κεφαλαίων ενδέχεται να ρυθμιστεί μέσω μυστικής παράπλευρης συμφωνίας, κάτι που Αμερικανός αξιωματούχος διέψευσε πρόσφατα στο Axios.
Οι ΗΠΑ, το Ιράν και το Κατάρ συζήτησαν τις τελευταίες ημέρες έναν μηχανισμό μέσω του οποίου το Ιράν θα αποκτούσε πρόσβαση σε μέρος των παγωμένων κεφαλαίων του στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και πηγή από μία από τις διαμεσολαβητικές χώρες.
Η συμφωνία, η οποία διαμεσολαβήθηκε από κοινού από το Κατάρ και το Πακιστάν, θα ονομαστεί "Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ", εφόσον τελικά υπογραφεί και από τις δύο πλευρές.
"Εργαζόμαστε με τα εμπλεκόμενα μέρη για τις τελευταίες λεπτομέρειες της συμφωνίας και τον καθορισμό ημερομηνίας για την τελετή υπογραφής", δήλωσε ο διπλωμάτης από μία από τις διαμεσολαβητικές χώρες.
