Ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίστηκε την Τετάρτη ότι οι ΗΠΑ διεξήγαγαν μια "μυστική αποστολή" στα Στενά του Ορμούζ, προκειμένου να βοηθήσουν τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου να παρακάμψουν τον έλεγχο που ασκεί το Ιράν στις ροές πετρελαίου.
Σε δηλώσεις από το Οβάλ Γραφείο την Τετάρτη, ο πρόεδρος ισχυρίστηκε ότι το Ιράν δεν γνώριζε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν συνοδεύσει δεκάδες δεξαμενόπλοια κρυφά έξω από τα Στενά, κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Αργότερα έγραψε σε μια ανάρτηση στο Truth Social ότι 200 πλοία είχαν βγει με αυτόν τον τρόπο, μεταφέροντας περισσότερα από 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου σε παγκόσμιους αγοραστές.
Σε ανάλυσή του, ο Guardian επιχειρεί να απαντήσει αν τα λεγόμενα του Τραμπ αληθεύουν, τι συνέβη πραγματικά και αν υπήρξε όντως "μυστική αποστολή".
Σύμφωνα με το βρετανικό μέσο, ο υπουργός Ενέργειας του Τραμπ, Κρις Ράιτ, δήλωσε σε ακρόαση του Κογκρέσου μετά τις δηλώσεις Τραμπ ότι δεν γνώριζε ότι οι ΗΠΑ είχαν βοηθήσει στη μεταφορά εκατομμυρίων βαρελιών, αλλά νωρίτερα είχε πράγματι αναφέρει ότι ο αμερικανικός στρατός είχε βοηθήσει στη μεταφορά ορισμένων ποσοτήτων πετρελαίου από τα Στενά.
Όπως σημειώνει ο Guardian, φαίνεται δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι το Ιράν δεν γνώριζε, δεδομένων των πρόσφατων αναφορών σε πολλά μέσα ενημέρωσης σχετικά με τον αυξανόμενο αριθμό δεξαμενόπλοιων που οδηγούνται έξω από τη θαλάσσια οδό τη νύχτα με τους πομπούς απενεργοποιημένους για να γίνουν αντιληπτά.
Σύμφωνα με το Lloyd’s List, οι ΗΠΑ έχουν βοηθήσει σε μερικές από αυτές τις "σκιώδεις μεταφορές" διεξάγοντας "επιχειρήσεις επιτήρησης", χρησιμοποιώντας αυτόνομα οχήματα, αεροσκάφη και drones για να τα συνοδεύσουν μέσω του νότιου τμήματος των Στενών, κοντά στις ακτές του Ομάν και έξω από τη "γραμμή πυρός".
Μόλις τα πλοία βγουν από τα Στενά, μεταφέρουν το φορτίο τους σε άλλα δεξαμενόπλοια που περιμένουν, χωρίς να γίνουν αντιληπτά, πριν επιστρέψουν στον Κόλπο για να φορτώσουν ξανά πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Ο Ρίτσαρντ Μιντ, αρχισυντάκτης του Lloyd’s List, δήλωσε: "Τα δεξαμενόπλοια αποχωρούν από τον Κόλπο και στη συνέχεια πραγματοποιούν μεταφορές από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship) προς άλλα δεξαμενόπλοια στον Κόλπο του Ομάν.
"Αυτά τα κενά δεξαμενόπλοια, τα οποία διέσχισαν το στενό με τους πομπούς εντοπισμού απενεργοποιημένους (AIS), επιστρέφουν μέσω του στενού και φορτώνουν νέα φορτία από τα ΗΑΕ, τη Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και το Ιράκ. Και αυτή η επιχείρηση πραγματοποιείται στο σκοτάδι."
Πόσα πλοία περνούν από το Ορμούζ;
Ο αριθμός των δεξαμενόπλοιων πετρελαίου και φυσικού αερίου που διέρχονται δεν πλησιάζει τα προπολεμικά επίπεδα, αλλά υπάρχουν ενδείξεις ότι όλο και περισσότερα πλοία επιστρέφουν στην παγκόσμια αγορά.
Πριν από την κρίση, κατά μέσο όρο 138 πλοία την ημέρα διέρχονταν από τη θαλάσσια οδό, σύμφωνα με το Joint Maritime Information Center.
Ωστόσο, μόλις ξέσπασε ο πόλεμος, εκτιμάται ότι περίπου ο ίδιος αριθμός πλοίων πραγματοποίησε το ταξίδι ολόκληρο τον Μάρτιο, σύμφωνα με πληροφορίες του Lloyd’s List.
Σήμερα, περίπου το 25% των δεξαμενόπλοιων που βρίσκονταν στον Κόλπο κατά την έναρξη της κρίσης έχουν καταφέρει να εγκαταλείψουν την περιοχή από την αρχή της σύγκρουσης, σύμφωνα με το Lloyd’s List. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Ωστόσο, η ποσότητα πετρελαίου και φυσικού αερίου που διακινείται ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι υποδηλώνει ο αριθμός αυτός. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η απενεργοποίηση του συστήματος AIS καθιστά δύσκολη την παρακολούθηση της πορείας των δεξαμενόπλοιων, ενώ πιστεύεται ότι ορισμένα από αυτά κάνουν συνεχείς διαδρομές μέσω του στενού για να μεταφέρουν καύσιμα σε πλοία που περιμένουν στον Κόλπο του Ομάν.
Δορυφορικές εικόνες δείχνουν αυτά τα τάνκερ να φορτώνουν σε λιμάνια του Κόλπου πριν πραγματοποιήσουν "σκιώδεις" διελεύσεις και μεταφορές ship-to-ship. Αναλυτές του Lloyd’s List κατάφεραν να καταγράψουν 36 διελεύσεις μέσω του στενού μεταξύ 1 και 7 Ιουνίου, εκ των οποίων 17 ήταν "σκοτεινές" και 19 ήταν ανιχνεύσιμες.
Ωστόσο, προειδοποιούν ότι μερικές φορές διαπιστώνουν με καθυστέρηση μιας εβδομάδας ότι ένα πλοίο έχει προηγουμένως διασχίσει το στενό, όταν ενεργοποιεί ξανά το σύστημα εντοπισμού του σε διαφορετική τοποθεσία, συχνά μακριά από το στενό, καθιστώντας δύσκολη την εκτίμηση του ακριβούς αριθμού των "σκοτεινών" διελεύσεων.
Πόσο πετρέλαιο φτάνει στην αγορά;
Δεδομένης της δυσκολίας καταμέτρησης των διελεύσεων αυτών, ο αριθμός των 100 εκατομμυρίων βαρελιών που ανέφερε ο Τραμπ δεν μπορεί να επαληθευτεί πλήρως, αλλά σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς της Kpler, θα μπορούσε να συνάδει σε γενικές γραμμές με τις ροές αργού που έχουν αναφέρει οι παραγωγοί του Κόλπου, εξαιρουμένου του Ιράν. Ακόμη και αν είναι αυτός ο αριθμός, αντιστοιχεί μόνο στην ποσότητα που θα είχε περάσει από τα Στενά σε πέντε ημέρες υπό κανονικές συνθήκες.
Παρ' όλα αυτά, οι παρατηρητές της αγοράς πιστεύουν ότι πολύ περισσότερο πετρέλαιο θα μπορούσε να φεύγει από τον Κόλπο από ό,τι πιστεύαμε, καθώς οι κρυφές ροές μέσω σκοτεινών μεταφορών και δεξαμενόπλοιων-μεταφορέων ενδέχεται να έχουν αυξηθεί τις τελευταίες εβδομάδες.
Οι μεταφορές από πλοίο σε πλοίο ενδέχεται να έχουν βοηθήσει στη μεταφορά κατά μέσο όρο περίπου 1,9 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου την ημέρα μέσω του Ορμούζ προς τον Κόλπο του Ομάν από τις αρχές Απριλίου, σύμφωνα με την Kpler.
Ο αριθμός αυτός ενδέχεται να έχει φτάσει τα 2,1 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στα τέλη Μαΐου, σύμφωνα με εκτιμήσεις της JP Morgan, ή ακόμη και τα 2,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με την Piper Sandler.
Ωστόσο, αυτό αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό μέρος των 15,6 εκατομμυρίων βαρελιών που διέρχονταν καθημερινά από το στενό πριν από τον πόλεμο.
Θα οδηγήσει αυτό σε πτώση της τιμής του πετρελαίου;
Τις τελευταίες εβδομάδες, η τιμή του Brent έχει υποχωρήσει από τα 110+ δολάρια το βαρέλι στις αρχές του περασμένου μήνα σε περίπου 93 δολάρια το βαρέλι αυτή την εβδομάδα, παρόλο που τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου συνεχίζουν να μειώνονται, και αυτό μπορεί να οφείλεται εν μέρει στα δεξαμενόπλοια που καταφέρνουν να παρακάμψουν τον αποκλεισμό.
Η JP Morgan σημείωσε αυτή την εβδομάδα ότι "αναπάντεχοι όγκοι αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου εξακολουθούν να διέρχονται από το στενό" παρά τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό, χάρη στις κρυφές μεταφορές.
Επιπλέον, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνεχίζουν να ανακατευθύνουν συνολικά 4,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από τον Κόλπο μέσω αγωγών. Ταυτόχρονα, η Κίνα έχει επιβραδύνει τις εισαγωγές της, προτιμώντας να αντλήσει από τα αποθέματά της.
Ωστόσο, χωρίς μια επιστροφή στις κανονικές ροές πετρελαίου, οι τιμές αναμένεται να αυξηθούν εκ νέου.
"Η κατάσταση θα επιδεινωθεί", σύμφωνα με τον Jan Stuart, οικονομολόγο και στρατηγικό αναλυτή στην Piper Sandler. Ο ίδιος προβλέπει ότι η τιμή του πετρελαίου Brent θα κυμανθεί κατά μέσο όρο στα 130 δολάρια το βαρέλι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, καθώς τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου συνεχίζουν να μειώνονται και η ζήτηση για καύσιμα αυξάνεται κατά τη θερινή περίοδο.
