Η Ινδία προχωρά στην ενίσχυση του ναυτικού της με μια νέα γενιά υποβρυχίων που έχουν σχεδιαστεί στη Γερμανία και θα κατασκευαστούν στην Ινδία. Η συμφωνία, αξίας περίπου 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων αναμένεται να υπογραφεί αυτό το καλοκαίρι, σύμφωνα με τον Γερμανό υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστόριους.
Η συμφωνία έρχεται καθώς η περιοχή Ινδο-Ειρηνικού μετατρέπεται σε μια ολοένα πιο αμφιλεγόμενη αρένα αντιπαραθέσεων, με τα υποβρύχια να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο. Η αυξανόμενη ναυτική εμβέλεια της Κίνας και οι βαθύτεροι στρατιωτικοί δεσμοί του Πακιστάν με το Πεκίνο οξύνουν το αίσθημα επείγοντος της Ινδίας.
Τα εν λόγω υποβρύχια είναι γερμανικού σχεδιασμού Type 214, κατασκευασμένα από την Thyssenkrupp Marine Systems ή TKMS. Είναι ντιζελο-ηλεκτρικά υποβρύχια, όχι πυρηνοκίνητα. Αλλά περιλαμβάνουν βασική τεχνολογία που τα καθιστά ιδιαίτερα πολύτιμα: την ανεξάρτητη από τον αέρα πρόωση (AIP). Αυτή η τεχνολογία τους επιτρέπει να παραμένουν κάτω από το νερό πολύ περισσότερο από άλλα συμβατικά υποβρύχια, καθιστώντας τα πιο δύσκολο να εντοπιστούν και πιο κατάλληλα για περιπολίες σε θάλασσες με… συνωστισμό.
Οι κρίσιμες θαλάσσιες λωρίδες της Ινδίας
Η Ινδία διαθέτει περισσότερα από 11.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής και περισσότερο από το 90% του όγκου του εμπορίου της κινείται δια θαλάσσης. Αλλά ο Ινδικός Ωκεανός περιέχει επίσης πολλά σημεία συμφόρησης - στενά περάσματα όπου η θαλάσσια κυκλοφορία μπορεί να διαταραχθεί.
Οποιαδήποτε απειλή για αυτές τις διαδρομές μπορεί γρήγορα να γίνει απειλή για την οικονομία της Ινδίας. "Γι' αυτό είναι τόσο σημαντικό για την Ινδία να διατηρήσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού", δήλωσε η Σαϊρί Μαλχότρα, Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Προγράμματος Στρατηγικών Μελετών στο Ίδρυμα Έρευνας Observer (ORF) στο Νέο Δελχί. "Γι' αυτό η Ινδία θέλει να ενισχύσει τη ναυτική της ισχύ. Και αυτά τα υποβρύχια θα σηματοδοτούσαν μια σημαντική πρόοδο στις δυνατότητες υποθαλάσσιου πολέμου της Ινδίας".
"Τα υποβρύχια εξελίσσονται σε μια από τις πιο κρίσιμες δυνατότητες όσον αφορά τη ναυτική ισχύ στον Ινδο-Ειρηνικό", δήλωσε ο Σιντάρντ Καουσάλ, ερευνητής για τη θαλάσσια ισχύ στο Royal United Services Institute στο Λονδίνο. Ένας λόγος, είπε, είναι ότι "η περιοχή μετατρέπεται σε έναν ολοένα περισσότερο αμφισβητούμενο και απαγορευμένο χώρο".
Γιατί έχει σημασία το AIP
Τα παραδοσιακά ντιζελο-ηλεκτρικά υποβρύχια πρέπει να αναδύονται τακτικά στην επιφάνεια για να παίρνουν αέρα για τους κινητήρες τους. Αυτό τα καθιστά πιο ορατά και πιο ευάλωτα. Το AIP αλλάζει αυτά τα δεδομένα. "Αυτό που επιτρέπει σε ένα υποβρύχιο να κάνει το AIP είναι να παραμένει βυθισμένο για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα χωρίς την ανάγκη ανάδυσης, όπως τα παραδοσιακά συμβατικά υποβρύχια", δήλωσε ο Καουσάλ.
Το γερμανικό υποβρύχιο Type 214 χρησιμοποιεί κυψέλες καυσίμου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας συνδυάζοντας υδρογόνο και οξυγόνο. Αυτό παράγει ενέργεια αθόρυβα και χωρίς καυσαέρια, επιτρέποντας στο υποβρύχιο να παραμένει κάτω από το νερό για εβδομάδες. "Του δίνει ορισμένα από τα χαρακτηριστικά ενός πυρηνικού υποβρυχίου, διατηρώντας ταυτόχρονα τα πλεονεκτήματα ενός συμβατικού συστήματος", δήλωσε ο Καουσάλ. Τέτοια υποβρύχια είναι μικρότερα και φθηνότερα από τα πυρηνοκίνητα. Είναι επίσης πολύ αθόρυβα, ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε ρηχά ή γεμάτα νερά. Μπορούν να δημιουργήσουν μια ξαφνική απειλή για πολύ μεγαλύτερες ναυτικές δυνάμεις.
Σε μια ναυτική άσκηση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ το 2005, ένα μικρό σουηδικό υποβρύχιο AIP πέρασε μέσα από πυκνές αμυντικές ζώνες και σημείωσε προσομοιώσεις χτυπημάτων σε ένα αμερικανικό αεροπλανοφόρο τουλάχιστον δύο φορές. Αυτό φαίνεται να είναι ακριβώς το είδος της δυνατότητας που θέλει η Ινδία καθώς εκσυγχρονίζει τον στόλο της. "Προς το παρόν, η Ινδία διαθέτει έναν αρκετά μικρό στόλο υποβρυχίων, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου προέρχεται από τη σοβιετική εποχή. Επομένως, αυτά είναι αρκετά παλιά", είπε η Μαλχότρα. "Αυτό που πραγματικά αναζητά η Ινδία είναι να εκσυγχρονίσει αυτές τις ναυτικές δυνατότητες".
Η Κίνα και το Πακιστάν προκαλούν ανησυχα
Η ναυτική ανάπτυξη της Ινδίας συνδέεται στενά με τους δύο πυρηνικά οπλισμένους αντιπάλους της: την Κίνα και το Πακιστάν. Η Κίνα διαθέτει πλέον το μεγαλύτερο ναυτικό στον κόσμο σε αριθμό πλοίων, με περίπου 400 πλοία. Κύριο επίκεντρό της παραμένει η Ταϊβάν και η Νότια Σινική Θάλασσα, αλλά το Πεκίνο έχει επεκτείνει την παρουσία του και αλλού. "Έχουμε δει την αυξανόμενη ναυτική παρουσία της Κίνας στον Ινδικό Ωκεανό, ο οποίος είναι ένα ολοένα πιο αμφισβητούμενο θέατρο, αλλά και τις αυξανόμενες ναυτικές δυνατότητες του Πακιστάν", δήλωσε η Μαλχότρα.
Το Πακιστάν αναβαθμίζει επίσης τον στόλο των υποβρυχίων του με κινεζική βοήθεια. Το 2015, η Ισλαμαμπάντ υπέγραψε συμφωνία αξίας περίπου 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για οκτώ προηγμένα υποβρύχια από την Κίνα. Τέσσερα κατασκευάζονται στην Κίνα και τέσσερα στο Πακιστάν, χρησιμοποιώντας κινεζική τεχνολογία. Αυτά τα υποβρύχια κλάσης Hangor βασίζονται στον κινεζικό τύπο 039, γνωστό στο ΝΑΤΟ ως κλάσης Yuan. Χρησιμοποιούν επίσης σύστημα AIP. Το Πακιστάν αγοράζει περίπου το 80% των όπλων του από την Κίνα. Αυτή η εμβάθυνση της στρατιωτικής σχέσης των δύο χωρών έχει αλλάξει την ισορροπία στη Νότια Ασία και έχει αυξήσει την πίεση στην Ινδία.
Οι κίνδυνοι δεν είναι θεωρητικοί. Τον Μάιο του 2025, η Ινδία και το Πακιστάν πολέμησαν για τέσσερις ημέρες, προκαλώντας παγκοσμίως φόβους για έναν ευρύτερο πόλεμο. Η Ινδία και η Κίνα συγκρούστηκαν επίσης κατά μήκος των αμφισβητούμενων συνόρων τους στα Ιμαλάια.
Η σχέση της Ινδίας με τη Ρωσία
Με το Πακιστάν να έχει συμμαχήσει με την Κίνα, η Ινδία αναζητά όλο και περισσότερο εταίρους στη Δύση. Τις προηγούμενες δεκαετίες, η χώρα ακολούθησε μια πολύ διαφορετική πορεία. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 και μετά, η Ινδία βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε όπλα από τη Σοβιετική Ένωση. Μεγάλο μέρος του στρατιωτικού εξοπλισμού της εξακολουθεί να προέρχεται από τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένων πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών και τεθωρακισμένων οχημάτων. Ωστόσο, η Ινδία έχει σταδιακά διαφοροποιηθεί την τελευταία δεκαετία. Η Γαλλία, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν γίνει πλέον σημαντικοί αμυντικοί εταίροι. Η Γερμανία θέλει τώρα να έχει το δικό της μερίδιο από αυτή τη μετατόπιση.
"Αυτή η συμφωνία είναι εμπορικά σημαντική για τη Γερμανία. Αλλά η γεωπολιτική είναι σαφώς το πλαίσιο", λέει η Νίνα Χάαζε, επικεφαλής πολιτικού ρεπορτάζ της DW. Συνόδευσε τον Γερμανό υπουργό Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, σε μια επίσκεψη στην Ινδία το 2023, όπου είχε συνομιλίες υψηλού επιπέδου με Ινδούς αξιωματούχους άμυνας και πολιτικούς ηγέτες.
"Αυτή η επίσκεψη έδειξε σίγουρα την προθυμία να επενδυθεί πολιτικό κεφάλαιο. Η Γερμανία θέλει να αγκυροβολήσει πιο σταθερά στον Ινδο-Ειρηνικό σε μια εποχή που οι παγκόσμιες ισορροπίες δυνάμεων μεταβάλλονται και η θαλάσσια ασφάλεια αμφισβητείται όλο και περισσότερο. Η Ινδία θεωρείται ολοένα και περισσότερο εδώ στο Βερολίνο ως σταθεροποιητική δύναμη στον Ινδο-Ειρηνικό", λέει η Χάαζε.
Η Μαλχότρα συμφωνεί στην εκτίμηση ότι το Βερολίνο επιχειρεί να απογαλακτίσει το Νέο Δελχί από τη Μόσχα. Αλλά προειδοποιεί να μην ερμηνεύεται η συμφωνία για τα υποβρύχια ως μια καθαρή ρήξη με τη Ρωσία. Η Ινδία συνεχίζει να αγοράζει και να λειτουργεί ρωσικά συστήματα. Τον Μάρτιο του 2026, η Ινδία υπέγραψε σύμβαση ύψους 238,5 εκατομμυρίων δολαρίων για την απόκτηση των ρωσικών πυραύλων αεράμυνας Shtil-1 για το ναυτικό της. "Οι ρωσικές πλατφόρμες παραμένουν σημαντικές επειδή είναι πιο προσιτές.
Γιατί η Γερμανία μοιράζεται ευαίσθητη τεχνολογία
Η σχεδιαζόμενη συμφωνία μεταξύ Ινδίας και Γερμανίας δεν αφορά μόνο την πώληση υποβρυχίων. Τα σκάφη Type 214 θα κατασκευαστούν στη Βομβάη από Ινδούς μηχανικούς εκπαιδευμένους από Γερμανούς ειδικούς. Αυτό σημαίνει μεταφορά τεχνολογίας - ένα ευαίσθητο ζήτημα στην αμυντική συνεργασία. "Η τεχνολογία υποβρυχίων παρέμεινε συνήθως ένας αρκετά στενά φυλασσόμενος τομέας", υπενθυμίζει η Μαλχότρα. "Ο στόχος για την Ινδία είναι να αναπτύξει την εγχώρια τεχνογνωσία της για την κατασκευή υποβρυχίων και να ενισχύσει την ανάπτυξη της τοπικής αμυντικής βιομηχανίας, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από ξένους προμηθευτές".
Ωστόσο, πολλές λεπτομέρειες της συμφωνίας για τα υποβρύχια παραμένουν ασαφείς - ειδικά το πόση τεχνολογία θα μεταφερθεί στην πραγματικότητα. Η Γερμανία πιθανότατα θα θελήσει να προστατεύσει τα πιο ευαίσθητα εξαρτήματα και την πνευματική της ιδιοκτησία. Η Ινδία, εν τω μεταξύ, θα θελήσει να παράγει όσο το δυνατόν περισσότερο εγχώρια.
Μια συμφωνία με όρια
Για την Ινδία, η συμφωνία για τα υποβρύχια υπόσχεται ισχυρότερη αποτροπή, νέες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη αυτονομία. Ταιριάζει στην προσπάθεια του Νέου Δελχί να εξασφαλίσει την θαλάσσια "αυλή του" σε μια εποχή αυξανόμενου ανταγωνισμού για θαλάσσια ισχύ στον Ινδο-Ειρηνικό. Για τη Γερμανία, η συμφωνία προσφέρει σημαντικά εμπορικά οφέλη και την ευκαιρία να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στην ασφάλεια του Ινδο-Ειρηνικού - μια περιοχή που το Βερολίνο έχει χαρακτηρίσει ως στρατηγικά σημαντική. Υπάρχουν όμως σαφή όρια. Η Γερμανία μπορεί να υπερεκτιμά πόση πολιτική επιρροή μπορεί να κερδίσει από τη συμφωνία.
Η εξωτερική πολιτική της Ινδίας διαμορφώνεται από μια μακρά παράδοση μη ευθυγράμμισης με κάποιο μπλοκ. Η αγορά γερμανικών υποβρυχίων δεν θα μετατρέψει τη χώρα σε αποκλειστικό εταίρο της Γερμανίας, της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ. Τα υποβρύχια Τύπου 214 θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά τη θέση της Ινδίας στη θάλασσα.
Ωστόσο, η ευρύτερη τάση είναι πιο ανησυχητική. Ο Ινδικός Ωκεανός γίνεται όλο και πιο "φορτωμένος" και πιο βαριά οπλισμένος. Περισσότερα υποβρύχια σημαίνουν περισσότερες περιπολίες, στενότερες συναντήσεις και υψηλότερο κίνδυνο λανθασμένου υπολογισμού και αντίδρασης. Αυτό που ξεκινά ως αποτροπή θα μπορούσε να μετατραπεί σε κλιμάκωση - με συνέπειες που είναι δύσκολο να ελεγχθούν.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Πηγή: Deutsche Welle
