Αλλαγές στην πολιτική της ΕΕ για την επιστροφή υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράτυπα σε ευρωπαϊκό έδαφος ενέκριναν την Τετάρτη οι ευρωβουλευτές.
Οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στην απλούστευση και την επιτάχυνση των διαδικασιών, με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης και της απαγόρευσης των μαζικών απελάσεων, ενώ παράλληλα επιδιώκουν να αποτρέψουν καταχρήσεις και μη εξουσιοδοτημένες μετακινήσεις εντός της ΕΕ, αναφέρει σε σχετική ανακοίνωση το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Όπως επισημαίνει η άτυπη συμφωνία που επιτεύχθηκε την 1η Ιουνίου μεταξύ των διαπραγματευτών του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, εγκρίθηκε από την ολομέλεια με 418 ψήφους υπέρ, 218 κατά και 30 αποχές.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, απόφαση επιστροφής που εκδίδεται από αρμόδιες εθνικές αρχές σε βάρος υπηκόου τρίτης χώρας που διαμένει παράτυπα σε κράτος μέλος συνεπάγεται την υποχρέωση της αποχώρησης του προσώπου αυτού από τη συγκεκριμένη χώρα της ΕΕ άμεσα ή εντός της σχετικής προθεσμίας.
Υποχρέωση συνεργασίας και κράτηση
Οι υπήκοοι τρίτων χωρών που υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής θα υποχρεούνται να συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές. Για την προετοιμασία της επιστροφής τους, θα μπορούν να τίθενται υπό κράτηση, κατόπιν ατομικής αξιολόγησης, για παράδειγμα εάν δεν συνεργάζονται, εάν υπάρχει κίνδυνος διαφυγής ή εάν συνιστούν απειλή για την ασφάλεια. Η κράτηση θα πρέπει να διατάσσεται από διοικητική ή δικαστική αρχή και θα μπορεί να διαρκεί έως 24 μήνες. Θα είναι επίσης δυνατή συνολική παράταση έως έξι μήνες, εφόσον μεταβληθούν οι περιστάσεις, προκύψουν νέα στοιχεία ή βελτιωθεί η συνεργασία με τρίτη χώρα. Εάν υπήκοος τρίτης χώρας μετακινηθεί σε άλλο κράτος μέλος, μπορεί να εφαρμόζεται περίοδος κράτησης. Τα κράτη μέλη θα μπορούν επίσης να απαιτούν τακτική αναφορά στις αρχές ή διαμονή σε καθορισμένο μέρος. Θα μπορούν επίσης να επιβάλλονται εναλλακτικά μέτρα κράτησης, όπως χρηματική εγγύηση ή ηλεκτρονική επιτήρηση.
Μέτρα έρευνας
Οι εθνικές αρχές θα μπορούν να λαμβάνουν ειδικά μέτρα έρευνας για την προετοιμασία ή τη διασφάλιση αποτελεσματικής επιστροφής. Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν έρευνες σε υπηκόους τρίτων χωρών, σε κατοικίες ή σε άλλους σχετικούς χώρους, κατόπιν δικαστικής ή διοικητικής άδειας, καθώς και έρευνα και κατάσχεση προσωπικών αντικειμένων και ηλεκτρονικών συσκευών. Όλα τα μέτρα θα πρέπει να τηρούν τα θεμελιώδη δικαιώματα και να υπόκεινται στις εγγυήσεις και τα ένδικα μέσα που προβλέπονται από το ενωσιακό και το εθνικό δίκαιο.
Συμφωνία με χώρες εκτός ΕΕ για την αποδοχή των επιστρεφόντων
Βάσει των νέων κανόνων θα είναι δυνατή η μεταφορά μεταναστών για τους οποίους έχει εκδοθεί σχετική απόφαση (εξαιρουμένων των ασυνόδευτων ανηλίκων) σε "κέντρα επιστροφής" που βρίσκονται στο έδαφος χώρας που συμφωνεί να τους υποδεχθεί, βάσει συμφωνίας που συνάπτει κράτος μέλος της ΕΕ. Οι συμφωνίες αυτές θα μπορούν να συνάπτονται μόνο με τρίτες χώρες που σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, το διεθνές δίκαιο και την αρχή της μη επαναπροώθησης. Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ενημερώνουν την Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη πριν από την έναρξη ισχύος των συμφωνιών αυτών.
Ο εισηγητής Malik Azmani (Renew, Ολλανδία) δήλωσε: "Σήμερα η Ευρώπη έκανε ένα αποφασιστικό βήμα. Οι πολίτες δικαίως αναμένουν ότι όσοι δεν έχουν δικαίωμα παραμονής θα επιστρέφουν στις χώρες καταγωγής τους. Γι’ αυτό έχω μια σαφή προτεραιότητα: αποτελεσματικά και ρεαλιστικά μέτρα επιστροφής. Επειτα από σχεδόν 20 χρόνια αδράνειας, η Ευρώπη διαθέτει πλέον τα αναγκαία μέτρα για να τα εφαρμόσει. Οι επιστροφές αποτελούν το τελευταίο κομμάτι του παζλ του ευρωπαϊκού συστήματος μετανάστευσης και είμαι εξαιρετικά υπερήφανος που πλέον το σύστημα αυτό είναι ολοκληρωμένο."
