Ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Φρίντριχ Μερτς επέκριναν την ΕΕ για την έναρξη διαλόγου με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, θέτοντας τους ηγέτες των δύο μεγαλύτερων χωρών της Ευρώπης σε πορεία σύγκρουσης με μεγάλο μέρος του υπόλοιπου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπως αναφέρει την Παρασκευή το Politico.
Ειδικότερα, σε μια απροσδόκητα έντονη σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε αργά το βράδυ στις Βρυξέλλες - η πρώτη από το 2010 χωρίς τον πρώην πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν - ο Γάλλος πρόεδρος και ο Γερμανός καγκελάριος επέκριναν τις προσπάθειες του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, ο οποίος ενεργεί εξ ονόματος και των 27 κυβερνήσεων, να προσεγγίσει το Κρεμλίνο, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους της ΕΕ που ενημερώθηκαν για τη συζήτηση. Άλλοι ηγέτες τάχθηκαν στο πλευρό του Κόστα, σημειώνεται.
Οι συγκρούσεις αυτές φέρνουν στο φως την υποβόσκουσα ένταση στον πυρήνα της ΕΕ σχετικά με την προσέγγισή της προς τη Ρωσία και το ποιος πρέπει να μιλά εκ μέρους της Ευρώπης.
Ηγέτες από μερικές από τις χώρες που τάσσονται πιο σθεναρά κατά της Ρωσίας, καθώς και από τη Δανία και την Ολλανδία, συστρατεύτηκαν με τον Μακρόν και τον Μερτς, ενώ ορισμένοι εξέφρασαν "άνευ προηγουμένου οργή" κατά του Κόστα, ανέφεραν τρεις πηγές στο Politico.
"Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αναλάβει το ρόλο του μεσολαβητή σε αυτές τις διαπραγματεύσεις", δήλωσε ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ στο Politico. "Οι προτάσεις ότι χρειάζονται εναλλακτικά κανάλια ή διπλωματικές οδοί πίσω από κλειστές πόρτες είναι λανθασμένες… Η ιστορία προσφέρει σαφή προειδοποίηση όσον αφορά τις προσπάθειες να επιδιωχθούν εναλλακτικά πλαίσια διαπραγματεύσεων με δικτάτορες".
Η ΕΕ συζητά εδώ και μήνες για τον τρόπο που θα πρέπει να συνομιλήσει - εάν το κάνει - με τον Πούτιν και, αν ναι, ποιος θα πρέπει να ηγηθεί των επαφών.
Η προσπάθεια αυτή κλιμακώθηκα από τη στιγμή που ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία του με το Ιράν και σηματοδότησε στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι η προσοχή του στρέφεται και πάλι προς την Ουκρανία.
Ο επικεφαλής του γραφείου του Κόστα, Πέδρο Λουρτί, επικοινώνησε με αξιωματούχους στη Μόσχα δύο φορές τις τελευταίες εβδομάδες, σύμφωνα με πέντε αξιωματούχους. Καθώς οι προσπάθειες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας φαίνεται να έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι διχασμένες ως προς το κατά πόσο πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία έναντι της υποστήριξης της Ουκρανίας για να κερδίσει στο πεδίο της μάχης.
Δύο στρατόπεδα
Η συζήτηση της Πέμπτης το βράδυ για τη Ρωσία και την Ουκρανία - η οποία πραγματοποιήθηκε χωρίς βοηθούς ή ακόμη και κινητά τηλέφωνα λόγω της ευαισθησίας του θέματος και διήρκεσε δύο ώρες περισσότερο από το προγραμματισμένο - αποκάλυψε την ύπαρξη δύο στρατοπέδων στην ΕΕ.
Η θέση των Μακρόν και Μερτς είναι ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για συνομιλίες με τον Πούτιν και ότι, όταν έρθει αυτή η στιγμή, η "E3" - Γαλλία, Γερμανία και Βρετανία - θα πρέπει να αναλάβει ηγετικό ρόλο σε αυτές.
"Πιστεύω ότι ο [Γάλλος] πρόεδρος ξεκαθάρισε τα πράγματα και τα έθεσε στη σωστή σειρά", δήλωσε ένας αξιωματούχος της γαλλικής κυβέρνησης, σηματοδοτώντας ότι ο Μακρόν είχε παρουσιάσει τις θέσεις του στον Κόστα κατά τη διάρκεια της συνόδου.
Άλλοι ηγέτες - "ένας τεράστιος αριθμός", σύμφωνα με έναν αξιωματούχο - υιοθέτησαν αντίθετη στάση, υποστηρίζοντας ότι αυτός είναι ο ρόλος της ΕΕ και εκφράζοντας την υποστήριξή τους στον Κόστα.
"Το πρώτο ερώτημα είναι αν ο Πούτιν θέλει να διαπραγματευτεί. Μέχρι τότε… κανένας άλλος εκτός από τον Κόστα δεν μπορεί να εκπροσωπήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση", δήλωσε ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ στο Politico εξερχόμενος από τη σύνοδο. "Αν αυτός [ο Πούτιν] δείξει προθυμία για διαπραγματεύσεις, τότε πιστεύω ότι θα πρέπει να αποφασίσουμε εκ νέου πώς πρέπει να προχωρήσουμε".
E3, E5 ή ΕΕ;
Η σύνοδος κορυφής της Πέμπτης έφερε στην επιφάνεια σημαντικά ρήγματα. Εκτός από τη διάσταση απόψεων μεταξύ του Κόστα και των χωρών της ομάδας E3, η Ιταλία και η Πολωνία (που αποτελούν μια άτυπη "E5") εξέφρασαν την ενόχλησή τους για τον αποκλεισμό τους από τις αρχικές συνομιλίες μεταξύ της E3 και του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι πριν από τη σύνοδο, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους. Άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διερωτήθηκαν γιατί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα πρέπει να αναλάβει τα ηνία εκ μέρους του μπλοκ, αντί για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, τον βραχίονα εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ.
Το μήνυμα του Μερτς προς τους ομολόγους του ήταν ότι, αν και ο Κόστα εκπροσωπούσε την ΕΕ, δεν θα έπρεπε να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, σύμφωνα με διπλωμάτη μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας. Αν και ο Μερτς ήθελε να αποφύγει μια ανοιχτή σύγκρουση με τον Κόστα στο τραπέζι της συνόδου, του το κατέστησε σαφές "με άλλους τρόπους", κατά τον ίδιο διπλωμάτη.
Ο Κόστα ενήργησε με τρόπο "άκρως αντιεπαγγελματικό", πρόσθεσε ο διπλωμάτης, επειδή απέκρυψε την έκταση των επαφών του με τη Ρωσία, η οποία έγινε αντιληπτή μόνο μέσα από δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης την Τετάρτη.
Ορισμένες χώρες έγιναν "έξω φρενών" με το άνοιγμα προς τη Ρωσία, σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη. Αρκετοί ηγέτες έμαθαν για τα τηλεφωνήματα μόνο αφότου αυτά είδαν το φως της δημοσιότητας και εξοργίστηκαν, ανέφεραν ακόμη τρεις διπλωμάτες.
Η πλευρά του Κόστα δήλωσε ότι οι επαφές "είχαν ως μοναδικό στόχο τη δημιουργία ενός διαύλου επικοινωνίας ώστε, όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή, να υπάρχει μια διπλωματική οδός με τη Ρωσία για την προάσπιση των συμφερόντων της ΕΕ", προσθέτοντας ότι ήταν "σύντομες" και χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο.
Το γραφείο του Κόστα είχε ενημερώσει τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Κομισιόν πριν πραγματοποιηθούν τα τηλεφωνήματα, υποστήριξε ένας από τους διπλωμάτες. Ωστόσο, τρεις άλλοι διπλωμάτες δήλωσαν ότι το Βερολίνο δεν είχε λάβει καμία προειδοποίηση.
"Ανάληψη δράσης"
Για να έχουν αποτέλεσμα οι συνομιλίες με τη Μόσχα, "χρειαζόμαστε ένα σύστημα εξουσιοδότησης και ενημέρωσης", σημείωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ.
Ο Πορτογάλος Λουρτί, ο οποίος έχει τη φήμη του "dealmaker" στις Βρυξέλλες, απευθύνθηκε στους πρεσβευτές των 27 κυβερνήσεων της ΕΕ την Τετάρτη, όταν αποκαλύφθηκαν οι ειδήσεις για τα τηλεφωνήματα, τις οποίες μετέδωσε πρώτο το Bloomberg. Αν και εξέφρασε παράπονα για τη διαρροή στα ΜΜΕ, δικαιολόγησε τις επαφές λέγοντας ότι έγιναν έπειτα από αίτημα του Ζελένσκι για εμπλοκή της Ευρώπης στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με έναν άλλο Ευρωπαίο διπλωμάτη.
"Χρειαζόμαστε ένα σχήμα που να είναι σε θέση να αναλάβει δράση", δήλωσε ανώτερος Γερμανός αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι ένα τέτοιο σχήμα θα αντλούσε τη "νομιμοποίησή" του από την "όσο το δυνατόν στενότερη και πιο έμπιστη συμμετοχή των άλλων Ευρωπαίων εταίρων", καθώς και από τον στενό συντονισμό με το Κίεβο και την Ουάσιγκτον.
Η Πολωνία και η Ιταλία έχουν επίσης πιέσει για έναν ρόλο στις συνομιλίες. Ο Μερτς υποδέχεται την Τετάρτη στο Βερολίνο τον Μακρόν, καθώς και τους πρωθυπουργούς του Ηνωμένου Βασιλείου, της Πολωνίας και της Ιταλίας, σε συζητήσεις που, σύμφωνα με διπλωμάτες, είναι πολύ πιθανό να περιλάβουν και το ζήτημα του διαλόγου με τη Ρωσία.
