Η στιγμή της αλήθειας πλησιάζει.
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν ξανανοίξει, προς το παρόν, και οι χώρες της Μέσης Ανατολής που διέκοψαν την παραγωγή πετρελαίου από τα κοιτάσματά τους κατά τη διάρκεια του πολέμου (ο τεχνικός όρος είναι shut in) ετοιμάζονται να ανοίξουν ξανά τις βαλβίδες και να διαπιστώσουν τι πραγματικά απέμεινε στα κοιτάσματα.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μια εκρηκτική επαναφορά της παραγωγής. Ή, αν οι προβλέψεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποδειχθούν σωστές, μια σειρά υπόγειων εκρήξεων θα μπορούσε να έχει μειώσει την παραγωγική ικανότητα των πετρελαιοπηγών σε μια απλή σταγόνα.
Αυτό είναι εξαιρετικά απίθανο. Ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά με τις εντυπωσιακές δηλώσεις του Τραμπ, υπάρχει ένας μικρός πυρήνας αλήθειας πίσω από αυτές.
Λίγο μετά το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ για τα ξένα δεξαμενόπλοια από το Ιράν, οι τοπικοί παραγωγοί ενέργειας ξέμειναν από χώρους αποθήκευσης για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που συνέχιζαν να συσσωρεύονται. Πολλά γειτονικά κοιτάσματα στη Μέση Ανατολή διέκοψαν την παραγωγή τους.
Η απειλή επιθέσεων με drones ανάγκασε αρκετές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ιράκ να αναστείλουν επίσης τη λειτουργία τους κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Το Ιράν αναγκάστηκε να διακόψει την παραγωγή και στα δικά του κοιτάσματα αυτόν τον μήνα, αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν αποκλεισμό των Στενών.
Η διακοπή λειτουργίας ενός κοιτάσματος δεν είναι σαν να κλείνεις έναν διακόπτη φωτισμού. Πρόκειται για μια σύνθετη μηχανική διαδικασία που απαιτεί σοβαρούς υπολογισμούς φυσικής και σχολαστικό σχεδιασμό επί ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες.
Όταν ένα πετρελαϊκό κοίτασμα τίθεται εκτός λειτουργίας, η υπόγεια πίεση μπορεί να απορρυθμιστεί, προκαλώντας παραμορφώσεις στη γεωλογική δομή του κοιτάσματος. Αυτές οι αλλαγές μπορούν να βλάψουν τον ταμιευτήρα πετρελαίου και να δημιουργήσουν παρόμοια προβλήματα και σε γειτονικές γεωτρήσεις. Επιπλέον, μπορεί να εισχωρήσει νερό, μειώνοντας τη δυνητική παραγωγή του κοιτάσματος.
"Η ανησυχία είναι τι θα συμβεί όταν επανεκκινήσεις την παραγωγή", δήλωσε ο Vikas Dwivedi, παγκόσμιος στρατηγικός αναλυτής πετρελαίου και φυσικού αερίου της Macquarie Group, σύμφωνα με το CNN.
"Είναι σαν ένα κουτί με σοκολατάκια: ποτέ δεν ξέρεις τι θα σου τύχει."
Η παρατεταμένη αδράνεια μπορεί επίσης να προκαλέσει ζημιές στον εξοπλισμό. Οι αντλίες και τα συστήματα άντλησης διαβρώνονται εύκολα, ενώ άμμος και άλλα υπολείμματα μπορούν να κατακαθίσουν στο εσωτερικό τους. Οι τσιμεντένιες επενδύσεις και οι σωληνώσεις που χρησιμοποιούνται για τη στεγανοποίηση και εξαγωγή του πετρελαίου μπορεί να χάσουν τη δομική τους ακεραιότητα, προκαλώντας διαρροές ή ακόμη και επικίνδυνες εκπομπές αερίων.
Και ναι, σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να σημειωθούν εκρήξεις.
Εκρήξεις πετρελαίου;
Πριν από μερικούς μήνες, ο Τραμπ αναφερόταν συνεχώς σε αυτό το ενδεχόμενο.
23 Απριλίου, Οβάλ Γραφείο: "Αν δεν καταφέρουν να διοχετεύσουν το πετρέλαιό τους, ολόκληρη η πετρελαϊκή τους υποδομή θα εκραγεί. Ξέρετε τι σημαίνει αυτό; Επειδή δεν έχουν πού να το αποθηκεύσουν και επειδή δεν έχουν πού να το αποθηκεύσουν, αν αναγκαστούν να σταματήσουν την παραγωγή... κάτι συμβαίνει υπόγεια που ουσιαστικά καταστρέφει τα κοιτάσματα και δεν ανακάμπτουν ποτέ πλήρως."
26 Απριλίου, Fox News: "Όταν τεράστιες ποσότητες πετρελαίου ρέουν μέσω του συστήματός σου και, για οποιονδήποτε λόγο, αυτή η ροή διακοπεί επειδή δεν μπορείς να το αποθηκεύσεις σε δεξαμενές ή να το φορτώσεις σε πλοία — κάτι που συνέβη σε αυτούς επειδή δεν έχουν πλοία λόγω του αποκλεισμού — τότε η γραμμή εκρήγνυται από μέσα, τόσο μηχανικά όσο και μέσα στη γη."
4 Μαΐου, The Hugh Hewitt Show: "Ξέρετε, όταν σταματάς το πετρέλαιο, υπόγεια — και μηχανικά επίσης — σχεδόν στο 100% των περιπτώσεων υπάρχει τάση να εκραγεί κυριολεκτικά και να καταστρέψει τα πάντα γύρω του. Και δεν μπορείς ποτέ ξανά να ανακτήσεις αυτό το πετρέλαιο."
Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο περιέγραψε το φαινόμενο ο Τραμπ δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Αναλυτές της πετρελαϊκής βιομηχανίας συμφωνούν ότι σοβαρές ζημιές — πόσο μάλλον εκρήξεις — σχεδόν βέβαια δεν σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Παρότι η παρατεταμένη διακοπή παραγωγής μπορεί να δημιουργήσει τεχνικά προβλήματα, οι καταστροφικές υπόγειες εκρήξεις που περιέγραψε ο Τραμπ δεν θεωρούνται ρεαλιστικό ή συνηθισμένο αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας.
"Ένα βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο οι παρατεταμένες διακοπές παραγωγής μπορούν να οδηγήσουν σε μόνιμες απώλειες παραγωγικής ικανότητας", δήλωσε η Natasha Kaneva, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων της JPMorgan. "Οι κίνδυνοι αυτοί πιθανότατα υπερεκτιμώνται."
Στο παρελθόν, πετρελαιοπηγές έχουν παραμείνει εκτός λειτουργίας για μεγάλα χρονικά διαστήματα, συμπεριλαμβανομένων και κοιτασμάτων στο Ιράν.
Κατά τα πρώτα στάδια της πανδημίας, όταν σχεδόν κανείς δεν ταξίδευε, ο κόσμος ξέμεινε από αποθηκευτικούς χώρους για καύσιμα που κανείς δεν ήθελε να αγοράσει και οι τιμές του πετρελαίου έφτασαν κυριολεκτικά σε αρνητικά επίπεδα. Παραγωγοί σε ολόκληρο τον κόσμο διέκοψαν τη λειτουργία των κοιτασμάτων τους χωρίς να προκληθούν σημαντικές ή μόνιμες ζημιές.
Ορισμένοι προμηθευτές της Μέσης Ανατολής έχουν επίσης διακόψει προσωρινά την παραγωγή τους στο παρελθόν, όταν τέθηκαν σε ισχύ οι ποσοστώσεις παραγωγής του OPEC.
Η πετρελαϊκή βιομηχανία, ακόμη και σε μια χώρα με οικονομικά προβλήματα όπως το Ιράν, αντιμετώπισε τότε την κατάσταση χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. Είναι εξίσου καλά προετοιμασμένη να τη διαχειριστεί και αυτή τη φορά.
Επιπλέον, οι διακοπές παραγωγής μπορούν μερικές φορές να ωφελήσουν ένα κοίτασμα, όπως σημείωσε η Kaneva. Μπορούν να εξισορροπήσουν εκ νέου τις υπόγειες πιέσεις και σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσουν σε ακόμη μεγαλύτερη παραγωγή πετρελαίου από πριν.
Επανεκκίνηση της παραγωγής
Η επανεκκίνηση της παραγωγής μετά το τέλος του πολέμου δεν είναι επίσης μια απλή υπόθεση, σαν να ανοίγεις έναν διακόπτη. Το ίδιο πρόβλημα λειτουργεί απλώς αντίστροφα.
Η παραγωγή θα πρέπει να επανεκκινήσει σταδιακά, σε διάστημα αρκετών εβδομάδων, ώστε να αποφευχθεί η κατάρρευση των πετρελαϊκών ταμιευτήρων, κάτι που θα απαιτούσε νέες γεωτρήσεις και εκτεταμένες επισκευές.
Οι παραγωγοί θα χρειαστεί να διαχειριστούν προσεκτικά τις υπόγειες πιέσεις, εγχέοντας νερό και φυσικό αέριο στα κοιτάσματα για να διευκολύνουν την εξαγωγή του πετρελαίου.
Επειδή τα κοιτάσματα της περιοχής είναι μεγάλα και βρίσκονται κοντά το ένα στο άλλο, η επανεκκίνηση της παραγωγής θα απαιτήσει σημαντικό συντονισμό μεταξύ εταιρειών και κρατών, ώστε να διατηρηθούν σταθερές πιέσεις σε πολλαπλές γεωτρήσεις. Διαφορετικά, μπορεί να προκληθούν καταρρεύσεις, διαρροές ή ακόμη και καταστροφικές ζημιές στα κοιτάσματα.
Κάθε φορά που ένα κοίτασμα τίθεται εκτός λειτουργίας, ο παραγωγός διατρέχει τον κίνδυνο να μειωθεί η ροή πετρελαίου όταν αυτό επανεκκινήσει. Για να αποτραπεί αυτό, ορισμένοι διαχειριστές διατηρούν μια πολύ μικρή συνεχόμενη ροή πετρελαίου, παρόμοια με το να αφήνει κανείς μια βρύση να στάζει σε συνθήκες παγετού ώστε να μην παγώσουν οι σωλήνες.
Ωστόσο, η βιομηχανία γνωρίζει καλά όλες αυτές τις διαδικασίες. Το Ιράν διαθέτει μεγάλη εμπειρία τόσο στη διακοπή όσο και στην επανεκκίνηση της παραγωγής πετρελαίου.
Επομένως, μην περιμένετε ένα εκρηκτικό τέλος σε αυτή την ιστορία.
