Του Κώστα Ράπτη
Το επιφανέστερο τέκνο των Ηνωμένων Πολιτειών φρόντισε να βρίσκεται μακριά από τα πάτρια κατά τις τελετές για τα 250 χρόνια από την υπογραφή της Αμερικανικής Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας. Παρά την πρόσκληση που του είχε απευθύνει ο (προσήλυτος στον Καθολικισμό) αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς, ο γεννημένος στο Σικάγο πάπας Λέων ΙΔ' επέλεξε να επισκεφθεί το Σάββατο την νήσο Λαμπεντούζα, νοτίως της Σικελίας, κομβικό σημείο της προσφυγικής-μεταναστευτικής κρίσης στη Μεσόγειο.
Η εικόνα του ποντίφηκα να σκαρφαλώνει τον βράχο συνοδεία μόνο ενός γραμματέα, για να προσευχηθεί (ενώ ο άνεμος του έπαιρνε το παπικό zuchetto από το κεφάλι) στην μνήμη των τουλάχιστον 35.000 ανθρώπων που έχουν πνιγεί στα ύδατα μεταξύ Αφρικής και Ευρώπης είχε κάτι το οπωσδήποτε συγκινητικό – αλλά και βαθιά πολιτικό.
Την ίδια νήσο είχε επισκεφθεί απροειδοποίητα, στην πρώτη του έξοδο από τη Ρώμη μετά την εκλογή του στον θρόνο του Αγίου Πέτρου το 2013, και ο προηγούμενος πάπας Φραγκίσκος. Συνεπώς, πριν από οτιδήποτε άλλο, ο κατά κόσμον Ρόμπερτ Πρέβοστ, επιθυμεί να καταδείξει την θεμελιώδη συνέχεια με τις επιλογές του περισσότερο πληθωρικού Λατινοαμερικανού προκατόχου του, ο οποίος δεν ήταν ιδιαίτερα αρεστός στους συντηρητικούς (Ρωμαιοκαθολικούς και μη) κύκλους των ΗΠΑ.
Αυτό έχει μεταξύ άλλων ιδιαίτερη σημασία σε μία συγκυρία κατά την οποία ο καθολικός κόσμος δοκιμάζεται από το νέο σχίσμα της Αδελφότητας του Αγίου Πίου Ι΄, ήτοι των παραδοσιοκρατών "Λεφεβριστών”, οι οποίοι μόλις προχώρησαν σε χειροτονίες επισκόπων χωρίς την παπική συναίνεση και για αυτό αφορίσθηκαν. O "προσηνής" Πρέβοστ αποδεικνύεται αυστηρός διοικητής, όπου αγνοούνται οι εκκλήσεις του για διάλογο και καταλλαγή. Έχει άλλωστε, μετά το κονσιστόριο που συγκάλεσε για διαβούλεση με το σύνολο των καρδιναλίων ευρύτερη βάση στήριξης από τον συνοδικό στα λόγια, αλλά αυταρχικό στην πράξη (και πάντως "αλλεργικό" στους προσκολλημένους στην παλαιά Λατινική Λειτουργία) προκάτοχό του.
Αλλά το ισχυρότερο μήνυμα του πάπα Πρέβοστ απευθυνόταν extra muros. Η επίσκεψη στη Λαμπεντούζα, σε συνδυασμό με το εκτενές μήνυμά του για την αμερικανική εθνική επέτειο (όπου τονίζεται ότι η πιστότητα στις επαγγελίες των Ιδρυτών Πατέρων αποτελεί συνεχιζόμενη πρόκληση, ότι η προστασία της ζωής και της αξιοπρέπειας του ατόμου προέχει κάθε ιδεολογίας και ότι βεβαίως οι ΗΠΑ οικοδομήθηκαν από μετανάστες), επιβεβαιώνει όσους υποψιάζονταν ότι στο πρόσωπό του οι εκλέκτορες του περσινού κογκλαβίου αναζητούσαν ουσιαστικά έναν "αντι-Τραμπ”.
Η διεθνής πολιτική ήταν ο τομέας στον οποίο ο νέος πάπας είχε τη μικρότερη εμπειρία όταν αναλάμβανε τα υψηλά του καθήκοντα. Και όμως, αντί να κρατήσει χαμηλό προφίλ, ο Λέων ΙΔ' κινήθηκε όλους τους προηγούμενους μήνες τολμηρά και αποφασιστικά σε αυτή τη σκηνή.
Όπως μας θυμίζει η επιθεώρηση Crux, της επίσκεψης στην Λαμπεντούζα προηγήθηκε τον περασμένο μήνα η αντίστοιχη στην ταχέως εκκοσμικευόμενη Ισπανία, συμπεριλαμβανομένων των Καναρίων Νήσων, όπου ο πάπας στάθηκε στην λεγόμενη "αποβάθρα της ντροπής”, σημείο υποδοχής του εκεί προσφυγικού-μεταναστευτικού ρεύματος.
Στα συμφραζόμενα των παπικών χειρονομιών ξεχωριστή θέση έχει η αντίθεση του Λέοντος στον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, με τον Τραμπ να αντιδρά οργισμένα μέσω Truth Social.
Ήδη τον Ιανουάριο, στην καθιερωμένη ετήσια ομιλία του προς το διαπιστευμένο στην Αγία Έδρα σιπλωματικό σώμα, ο πάπας κατήγγειλε τον τρόπο με τον οποίο τα έθνη χρησιμοποιούσαν βία για να επιβάλουν την κυριαρχία τους παγκοσμίως, "υπονομεύοντας εντελώς” την ειρήνη και τη διεθνή έννομη τάξη που εγκαθιδρύθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Επιπλέον, στην πρώτη του παπική εγκύκλιο που εκδόθηκε στα τέλη Μαΐου υπό τον τίτλο Magnifica Humanitas (Θεσπέσια Ανθρωπότης), ο Λέων ζήτησε αυστηρή ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης, ειδικά καθώς η τεχνολογική βιομηχανία δημιουργεί ολοένα και πιο εξελιγμένες μεθόδους πολέμου.
Αλλά αυτή η εγκύκλιος ήταν περισσότερο από ένα απλό μανιφέστο που προωθούσε το κοινό καλό έναντι του κέρδους στον αγώνα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μέσα υπήρχε μια ιστορική απολογία για τον ρόλο της Αγίας Έδρας στη διευκόλυνση της δουλείας, ακόμη πιο αξιοσημείωτη δεδομένου ότι εκφωνήθηκε από έναν Αμερικανό πάπα του οποίου η οικογενειακή ιστορία περιλαμβάνει τόσο σκλάβους όσο και ιδιοκτήτες σκλάβων.
