Μέσα σε ένα φουτουριστικό κτίριο στο κέντρο του Λονδίνου, δερματόδετοι τόμοι περιέχουν καταγραφές με πένα και μελάνι για πλοία που χάθηκαν στη θάλασσα τα τελευταία 250 χρόνια. Μια καταχώριση σε ένα από τα εκατοντάδες τέτοια "Βιβλία Απωλειών" (Loss Books) περιγράφει την καταστροφή του Τιτανικού τον Απρίλιο του 1912. Περισσότερα από 100 χρόνια αργότερα, οι καταχωρίσεις εξακολουθούν να γράφονται χειρόγραφα με πένα από υπαλλήλους που είναι γνωστοί ως "waiters".
Το πιο διάσημο πλοίο στην ιστορία ήταν ασφαλισμένο από τη Lloyd’s of London για 1 εκατ. λίρες Αγγλίας (περίπου 101,6 εκατ. λίρες σήμερα). Η ανεπίσημη έδρα της παγκόσμιας ασφαλιστικής βιομηχανίας, η Lloyd’s, βρίσκεται στην καρδιά της ναυτασφάλισης για περισσότερους από τρεις αιώνες.
Έτσι, όταν η Τεχεράνη απέκλεισε τα Στενά του Ορμούζ ως απάντηση στα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, η αγορά της Lloyd’s τέθηκε αμέσως σε λειτουργία. Μέσα σε μία νύχτα, οι κίνδυνοι διέλευσης από τα στενά εκτοξεύθηκαν και τα ασφάλιστρα έπρεπε να προσαρμοστούν ανάλογα. Τα συμβόλαια πολεμικής ασφάλισης ακυρώθηκαν γρήγορα και επανεκδόθηκαν σε πολύ υψηλότερες τιμές, όπως μεταδίδει το CNN.
Οι ασφαλιστές εξετάζουν εκ νέου τις τιμές και τους "παράγοντες ατομικού κινδύνου" μετά τα νέα πλήγματα στη Μέση Ανατολή αυτή την εβδομάδα, δήλωσε ο David Smith, επικεφαλής ναυτασφαλίσεων στην εταιρεία μεσιτείας McGill and Partners στο Λονδίνο.
"Μετά από μια περίοδο σχετικής σταθερότητας και ανάκαμψης των όγκων διέλευσης, τα πρόσφατα γεγονότα στα Στενά του Ορμούζ έχουν για ακόμη μία φορά αλλάξει το τοπίο κινδύνου", δήλωσε στο CNN.
Αμέσως μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, τα ασφάλιστρα για πλοία που διέρχονταν από τα στενά εκτοξεύθηκαν έως και στο 10% της αξίας ενός πλοίου, από περίπου 0,25%-0,5% πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με τον Marcus Baker, παγκόσμιο επικεφαλής ναυτιλιακών και φορτίων στην ασφαλιστική μεσιτική εταιρεία Marsh.
Για ένα πετρελαιοφόρο αξίας 100 εκατ. δολαρίων, "αυτό σημαίνει ένα ταξίδι κόστους 10 εκατ. δολαρίων", σημείωσε. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για το κύτος των πλοίων, τα οποία καλύπτουν τη φυσική δομή ενός πλοίου έναντι ζημιών ή απώλειας λόγω σύγκρουσης, έχουν έκτοτε υποχωρήσει στο 1%-3% της αξίας ενός πλοίου.
Παράλληλα, ορισμένοι ασφαλιστές προσφέρουν "μπόνους μη απαίτησης αποζημίωσης", επιστρέφοντας το ήμισυ του ασφαλίστρου στους πλοιοκτήτες εάν τα πλοία τους διασχίσουν τα στενά χωρίς κάποιο περιστατικό, δήλωσε ο Baker στο CNN.
Έξι λεπτά για την ασφάλιση ενός πλοίου
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί υπόθεση υψηλού κινδύνου για τους ασφαλιστές. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου θα "ακολουθούν ακριβώς ό,τι συμβαίνει γεωπολιτικά… σχεδόν σε ωριαία βάση", δήλωσε ο Smith της McGill and Partners.
Οι ασφαλιστές που καλύπτουν πλοία τα οποία επιθυμούν να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ θέλουν να τιμολογούν το συμβόλαιο μόλις έξι ώρες πριν από το ταξίδι, αντί για το συνηθισμένο διάστημα των 24-48 ωρών, σύμφωνα με τον Smith. Μετά την έκδοσή τους, τα συμβόλαια ισχύουν μόνο για τρεις έως επτά ημέρες πριν χρειαστεί να επαναδιαπραγματευτούν.
Ο Smith δήλωσε στο CNN ότι ένας πλοιοκτήτης τον κάλεσε ένα πρωί ζητώντας κάλυψη για πιθανή διέλευση από τα στενά αργότερα την ίδια ημέρα, υπό την καθοδήγηση του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού. Ο Smith του έδωσε μια τιμή και περίμενε.
Ο πλοιοκτήτης τηλεφώνησε ξανά εκείνο το απόγευμα για να επιβεβαιώσει το ταξίδι και να "δεσμεύσει την κάλυψη", δηλαδή να ενεργοποιήσει το ασφαλιστήριό του. Το πρόβλημα; Το πλοίο επρόκειτο να εισέλθει στα στενά μόλις έξι λεπτά μετά το τηλεφώνημα.
"Χρειάστηκε εγώ και τρεις μεσίτες… να φωνάζουμε στους ασφαλιστές στο τηλέφωνο", θυμήθηκε ο Smith. Μέσα σε 10 λεπτά, το πιστοποιητικό ασφάλισης τοποθετήθηκε στη γέφυρα διοίκησης του πλοίου. Το πλήρωμα επέμενε να δει το ίδιο το ασφαλιστήριο, ώστε να διασφαλίσει ότι οι οικογένειές τους θα λάμβαναν αποζημίωση σε περίπτωση που τους συνέβαινε κάτι κατά τη διάρκεια αυτού του επικίνδυνου ταξιδιού μέσα από τα στενά.
Αν και το συγκεκριμένο πλοίο διέσχισε με ασφάλεια την περιοχή, δεκάδες άλλα είχαν λιγότερη τύχη, καθώς τουλάχιστον 14 ναυτικοί έχουν σκοτωθεί από την έναρξη της σύγκρουσης, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO).
Μέχρι στιγμής, κανένα πλοίο που έχει καταγραφεί στο φετινό Βιβλίο Απωλειών δεν έχει καταστραφεί κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, περισσότερα από 50 πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις στη θαλάσσια αυτή περιοχή από την έναρξη της σύγκρουσης, πολλά από τα οποία ήταν ασφαλισμένα στην αγορά του Λονδίνου, σύμφωνα με τον Neil Roberts, επικεφαλής ναυτιλιακών και αεροπορικών ασφαλίσεων στην Lloyd’s Market Association, έναν επαγγελματικό φορέα του κλάδου.
Ένα επικίνδυνο ταξίδι
Παρότι η ασφάλιση ήταν διαθέσιμη καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, οι περισσότεροι πλοιοκτήτες επέλεξαν να μην πραγματοποιήσουν διέλευση από τα στενά, λόγω της απειλής επιθέσεων.
Η Lloyd’s δεν αναμένει τεράστιες ζημιές για τις ασφαλιστικές εταιρείες, με βάση την έκθεση του κλάδου στην περιοχή. Ωστόσο, σημαντικοί κίνδυνοι εξακολουθούν να υφίστανται, μεταξύ άλλων οι θαλάσσιες νάρκες στην περιοχή, οι συνεχιζόμενες αμερικανοϊρανικές επιθέσεις και η δυσκολία πλοήγησης σε νέες -και σε ορισμένες περιπτώσεις στενότερες- διαδρομές εισόδου και εξόδου από τα στενά.
Η ασφαλιστική εταιρεία Allianz ανέφερε τον περασμένο μήνα ότι περίπου 1.150 φορτηγά πλοία, με εκτιμώμενη συνολική αξία πλοίων και φορτίων 125 δισ. δολαρίων, παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο.
Εάν η σύγκρουση παραταθεί για αρκετούς ακόμη μήνες και τα πλοία παραμείνουν ακινητοποιημένα, ένας μεγάλος αριθμός από αυτά θα μπορούσε να καταλήξει σε "ολικές ζημιές", δηλαδή να διαγραφεί ως απώλεια επειδή ουσιαστικά παραμένουν παγιδευμένα και δεν μπορούν πρακτικά να χρησιμοποιηθούν, σύμφωνα με τον Roberts της Lloyd’s Market Association.
Σε άλλες περιπτώσεις, οι πλοιοκτήτες ενδέχεται να εξασφαλίσουν ασφαλιστικές αποζημιώσεις για το επιπλέον κόστος λειτουργίας και επάνδρωσης των πλοίων που παραμένουν εγκλωβισμένα στα στενά.
Τα ασφάλιστρα, πάντως, είναι απίθανο να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα, δήλωσε ο Ben Stone, επικεφαλής ναυτασφαλίσεων κύτους στην ασφαλιστική μεσιτική εταιρεία Aon.
"Η αγορά χρειάζεται να δει ότι οποιαδήποτε συμφωνία επιτευχθεί (μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν) τηρείται και ότι ο αριθμός των επιθέσεων τελικά μειώνεται ή εξαφανίζεται", σημείωσε.
Υπάρχει, ωστόσο, ακόμη ένας πιθανός παράγοντας που περιπλέκει την κατάσταση για πλοιοκτήτες και ασφαλιστές: τα διόδια των Στενών του Ορμούζ.
Οι δυτικές ασφαλιστικές εταιρείες θα αρνηθούν να καλύψουν πλοία που καταβάλλουν τέλη σε οντότητες υπό κυρώσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται αρκετοί σημαντικοί ιρανικοί οργανισμοί. Ακόμη και αν ένας τρίτος φορέας, όπως το Ομάν, εμπλεκόταν στη συλλογή των τελών, τα διόδια πιθανότατα θα εξακολουθούσαν να αποτελούν παραβίαση των διεθνών ναυτιλιακών νόμων, επιτρέποντας στους ασφαλιστές να απορρίψουν ταξίδια ή να τερματίσουν την ασφαλιστική κάλυψη.
Εκεί όπου καταγράφονται ναυάγια εδώ και αιώνες
Σχεδόν συνώνυμη με την παγκόσμια ναυτιλία, η Lloyd’s καταγράφει θαλάσσιες απώλειες από όλο τον κόσμο από το 1774, σε αυτό που σήμερα αποτελεί εκατοντάδες Βιβλία Απωλειών.
Οι απώλειες πλοίων καταχωρίζονται από τους ένστολους "waiters", το προσωπικό υποδοχής της αγοράς, οι οποίοι παρακολουθούν μαθήματα καλλιγραφίας ώστε να ενημερώνουν σωστά τα αρχεία, τα οποία εξακολουθούν να γράφονται με πένα από φτερό κύκνου και μελάνι.
Η ονομασία "waiters" αποτελεί αναφορά στις απαρχές της ασφαλιστικής αγοράς στο Edward Lloyd’s Coffee Shop το 1688, όπου πραγματικοί σερβιτόροι πρόσφεραν καφέ και τα τελευταία νέα από τη ναυτιλία.
Η ιστορία της ναυτιλίας είναι εμφανής σε ολόκληρο το κτίριο της Lloyd’s. Στο κέντρο της αίθουσας αναδοχής, όπου οι μεσίτες αναζητούν ασφαλιστική κάλυψη από εξειδικευμένους ασφαλιστές, η Καμπάνα της Lutine (Lutine Bell) λειτουργεί ως διαρκής υπενθύμιση των κινδύνων στη θάλασσα.
Η καμπάνα διασώθηκε το 1858 από το ναυάγιο του πλοίου HMS Lutine, το οποίο είχε προσαράξει στις ολλανδικές ακτές περίπου 60 χρόνια νωρίτερα.
Παραδοσιακά χτυπούσε για την είδηση ενός καθυστερημένου πλοίου — μία φορά για την απώλειά του και δύο φορές για την ασφαλή επιστροφή του — όμως σήμερα χρησιμοποιείται μόνο για τελετουργικούς σκοπούς, όπως την Ημέρα Μνήμης προς τιμήν των πεσόντων στρατιωτών. Χτύπησε επίσης μία φορά όταν πέθανε η βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ και δύο φορές όταν ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄ ανέβηκε στον θρόνο.
Ενώ το εσωτερικό της Lloyd’s είναι ιστορικό, εξωτερικά το κτίριο μοιάζει σαν να έχει βγει από ταινία επιστημονικής φαντασίας.
Σχεδιασμένο από τον Βρετανό αρχιτέκτονα Richard Rogers και κατασκευασμένο το 1986, χαρακτηρίστηκε περίφημα ως "η πετρελαϊκή πλατφόρμα της Lime Street" από τον τότε πρίγκιπα Κάρολο. Η επιβλητική πρόσοψή του από ατσάλι και γυαλί, με τους ανελκυστήρες, τις εγκαταστάσεις υγιεινής, τις σκάλες και τους αγωγούς τοποθετημένους εξωτερικά, οδήγησε στο παρατσούκλι "το κτίριο μέσα-έξω" (inside-out building).
Οι απόψεις για την αισθητική του διίστανται, όμως το υψηλής τεχνολογίας κτίριο της Lloyd’s είναι ένα από τα λίγα κτίρια που κατασκευάστηκαν στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και έχουν λάβει καθεστώς διατηρητέου μνημείου στο Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής και ιστορικής τους σημασίας.
Ο χαρακτηρισμός αυτός φαίνεται ταιριαστός για μια σύγχρονη αγορά που παραμένει βαθιά ριζωμένη στην παράδοση.
