Στην προσπάθειά του να αποφύγει να δώσει ενδείξεις για την κατεύθυνση προς την οποία θα κινηθούν τα επιτόκια, ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve), Κέβιν Γουορς, έχει συσκοτίσει κάτι άλλο που είναι κρίσιμο για τους επενδυτές, τους αναλυτές και άλλους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής: πώς θα αντιδρούσε όταν βρεθεί αντιμέτωπος με προκλήσεις από την οικονομία.
Ο Γουορς θα εμφανιστεί ενώπιον των νομοθετών την Τρίτη και την Τετάρτη, και όσοι παρακολουθούν τη Fed θα αναζητήσουν ενδείξεις για τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται σχετικά με τον πληθωρισμό, την αγορά εργασίας και την ανάπτυξη — καθώς και για το πώς αυτοί οι παράγοντες αλληλεπιδρούν με τα επιτόκια. Αν οι πρόσφατες δημόσιες εμφανίσεις του αποτελούν ένδειξη, πιθανότατα θα τους αφήσει ανικανοποίητους, σύμφωνα με το Bloomberg.
Ο πρόεδρος της Fed έχει δεσμευτεί να εξαλείψει αυτό που οι κεντρικοί τραπεζίτες αποκαλούν "forward guidance", δηλαδή τις ενδείξεις σχετικά με την πορεία των επιτοκίων, και στην πρώτη του συνέντευξη Τύπου στις 17 Ιουνίου ο Γουορς απέφυγε να απαντήσει σε αρκετές ερωτήσεις. Όταν, για παράδειγμα, ρωτήθηκε πόσο υπομονετικοί μπορούν να είναι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής περιμένοντας να υποχωρήσει ο πληθωρισμός, απάντησε: "Η ερώτησή σας ακούστηκε σαν ενθάρρυνση προς εμένα να δώσω forward guidance", σημείωσε.
Η απογοήτευση αυξάνεται εκτός της Fed και ένας από τους πιο προβεβλημένους συναδέλφους του Γουορς έχει επιστήσει την προσοχή στο ζήτημα. Ο διοικητής Κρίστοφερ Γουόλερ, σε δηλώσεις του την περασμένη εβδομάδα στη Ρώμη, έδωσε έμφαση στη διαφορά μεταξύ της παροχής καθοδήγησης προς τα εμπρός και της εξήγησης του τρόπου με τον οποίο η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να αντιδράσει υπό διαφορετικές οικονομικές συνθήκες. Το δεύτερο, όπως είπε, συμβάλλει στη μείωση της αβεβαιότητας για τις αγορές και τα νοικοκυριά, "και αυτό κάνει τη ζωή όλων καλύτερη".
"Συνάρτηση αντίδρασης"
Εκτός από τον όρο "καθοδήγηση προς τα εμπρός", η φράση που επανέρχεται συνεχώς είναι "συνάρτηση αντίδρασης" (reaction function), την οποία έχουν χρησιμοποιήσει ο Γουόλερ και αρκετοί άλλοι οικονομολόγοι. Πρόκειται για έναν τεχνικό όρο που βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης και, σύμφωνα με τους οικονομολόγους, είναι κρίσιμο να γίνει διάκριση μεταξύ των δύο εννοιών.
Όπως εξήγησε ο Άντριου Σάχερ από το Bloomberg Economics: "Η καθοδήγηση προς τα εμπρός λέει στις αγορές ποια διαδρομή πιστεύει η κεντρική τράπεζα ότι θα ακολουθήσει. Η συνάρτηση αντίδρασης λέει στις αγορές πώς η κεντρική τράπεζα θα διαχειριστεί τις εκπλήξεις χωρίς να αποκαλύπτει την αναμενόμενη διαδρομή."
Πολλοί, συμπεριλαμβανομένου του Γουόλερ, έχουν επισημάνει ότι ο Γουορς έχει ένα βάσιμο επιχείρημα όταν λέει ότι η υπερβολική καθοδήγηση προς τα εμπρός μπορεί να περιορίσει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, δημιουργώντας την εντύπωση ότι έχουν δεσμευτεί για μελλοντικές αποφάσεις σχετικά με τα επιτόκια. Ωστόσο, με το να μην αποκαλύπτει τη συνάρτηση αντίδρασής του, ενδέχεται επίσης να δημιουργεί έναν σοβαρό κίνδυνο.
Οι τιμές στις χρηματοπιστωτικές αγορές, ιδιαίτερα σε βασικούς δείκτες αναφοράς όπως το 10ετές αμερικανικό ομόλογο του Δημοσίου ή το επιτόκιο Secured Overnight Financing Rate (SOFR), βασίζονται εν μέρει στον τρόπο με τον οποίο οι επενδυτές πιστεύουν ότι θα κινηθεί η κεντρική τράπεζα με την πάροδο του χρόνου. Εάν αυτή η κατανόηση είναι σαφής, οι συμμετέχοντες στην αγορά μπορούν να ενσωματώσουν τις δικές τους προβλέψεις για την οικονομία και να κάνουν μια εύλογη εκτίμηση για το πού μπορεί να κινηθούν τα επιτόκια. Αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή μεταβλητότητας εάν η πρόβλεψη αποδειχθεί σε γενικές γραμμές σωστή, αλλά και να μειώσει τον χρόνο που απαιτείται ώστε οι μεταβολές των επιτοκίων να επηρεάσουν την οικονομία.
"Η καλή επικοινωνία μεταφέρει τη συνάρτηση αντίδρασης της Fed, δηλαδή τη σχέση μεταξύ των οικονομικών συνθηκών και της πορείας του επιτοκίου πολιτικής. Και πραγματικά αυτό είναι το ουσιώδες", δήλωσε ο Ρίτσαρντ Μπέρνερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, ο οποίος υπηρέτησε στο ερευνητικό προσωπικό της Fed τη δεκαετία του 1970. "Αυτό είναι διαφορετικό από την καθοδήγηση προς τα εμπρός."
Εκπρόσωπος της Fed αρνήθηκε να σχολιάσει.
Παραχώρηση της ηγετικής θέσης
Ο Γουορς απέρριψε την άποψη ότι δεν παρέχει αρκετή σαφήνεια, δείχνοντας προς την αγορά ομολόγων όταν συμμετείχε σε πάνελ μαζί με άλλους κεντρικούς τραπεζίτες στην Πορτογαλία την 1η Ιουλίου.
"Η μεταβλητότητα δεν έχει αυξηθεί, έχει μειωθεί", δήλωσε. "Οπότε ακούω αυτά τα σχόλια σαν να μην καταλαβαίνει ο κόσμος. Νομίζω ότι στην πραγματικότητα καταλαβαίνει πολύ καλά."
Δεν πείθονται όλοι. Ο Μάικλ Φερόλι, επικεφαλής οικονομολόγος για τις ΗΠΑ στην JPMorgan Chase & Co., δήλωσε ότι εάν ο Γουορς συνεχίσει να συγκρατείται, διακινδυνεύει να παραχωρήσει την ηγετική θέση στην επικοινωνιακή στρατηγική της Fed σε άλλους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.
"Δεν έχει ακόμη δείξει ότι έχει πλήρη εικόνα για το τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στην οικονομία", δήλωσε ο Φερόλι. "Απλώς θα πρέπει να στραφούμε σε άλλους αξιωματούχους της Fed για να κατανοήσουμε τη δική τους ανάγνωση της οικονομίας."
Η στρατηγική του Γουορς δεν περιορίστηκε μόνο στις δημόσιες δηλώσεις του. Επίσης, αρνήθηκε να συμμετάσχει τον Ιούνιο, όταν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής υπέβαλαν τις τριμηνιαίες οικονομικές προβλέψεις τους και τις εκτιμήσεις για τα επιτόκια, οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία του λεγόμενου "dot plot". Η ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά τη συνεδρίαση ήταν αισθητά συντομότερη, ενώ και τα πρακτικά της συνεδρίασης, τα οποία δημοσιεύθηκαν τρεις εβδομάδες αργότερα, ήταν επίσης κάπως πιο συνοπτικά.
Τα ίδια πρακτικά της συνεδρίασης για τα επιτόκια του Ιουνίου έδειξαν ότι ο Γουορς είχε υποστήριξη για τη συντόμευση της ανακοίνωσης μετά τη συνεδρίαση, ενώ ορισμένοι συμμετέχοντες τάχθηκαν υπέρ μιας επανεξέτασης των πρακτικών επικοινωνίας της κεντρικής τράπεζας. Και άλλοι αξιωματούχοι έχουν πρόσφατα μιλήσει για την ανάγκη περιορισμού της καθοδήγησης προς τους επενδυτές σχετικά με τα επιτόκια, λόγω της αυξημένης οικονομικής αβεβαιότητας.
Ωστόσο, αυτή η υποστήριξη θα μπορούσε να διαβρωθεί εάν η στρατηγική αυτή συσκοτίσει το πλαίσιο της Fed για την κατανόηση και την αντίδραση στις οικονομικές συνθήκες. Στη Ρώμη, ο Γουόλερ δήλωσε ότι η ανάγκη σαφήνειας στη συνάρτηση αντίδρασης αποτελεί "ένα από τα κρίσιμα πράγματα" που έχει διδαχθεί η κεντρική τραπεζική τα τελευταία τριάντα χρόνια.
Τα λάθη του παρελθόντος
Ο Λου Κράνταλ, επικεφαλής οικονομολόγος της Wrightson ICAP LLC., ξεκίνησε την καριέρα του τη δεκαετία του 1980 και θυμάται την εποχή που η Fed δεν ανακοίνωνε καν τις αποφάσεις της για τα επιτόκια.
"Αυτό ήταν απλώς ένα παράλογο χάος", δήλωσε.
Ο τότε πρόεδρος της Fed, Άλαν Γκρίνσπαν — τον οποίο ο Γουορς επικαλέστηκε κατά την τελετή ορκωμοσίας του — διεύρυνε σταδιακά την επικοινωνία της κεντρικής τράπεζας με τις αγορές. Ωστόσο, παρέμεινε αρκετά ασαφής, σε τέτοιο βαθμό ώστε οι επενδυτές να βασίζουν τις τοποθετήσεις τους στις πιο δυσδιάκριτες ενδείξεις — όπως το μέγεθος του χαρτοφύλακα του Γκρίνσπαν όταν κατευθυνόταν στις συνεδριάσεις νομισματικής πολιτικής.
"Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι στις αγορές που ξεκινούν μια έντονη προσπάθεια υπερασπιζόμενοι τη δική τους συγκεκριμένη άποψη για το πώς σκέφτεται η Fed. Και αυτού του είδους οι θεωρίες πολλαπλασιάζονται όταν η Fed δεν προσπαθεί να παρουσιάσει τις δικές της απόψεις — όχι με βεβαιότητα, αλλά με κάποια σαφήνεια", δήλωσε ο Κράνταλ.
Ο Ντον Κον, πρώην αντιπρόεδρος της Fed, δήλωσε ότι είναι απολύτως αποδεκτό για έναν νέο πρόεδρο να χρειάζεται χρόνο ώστε να ξεκαθαρίσει τη δική του σκέψη, αλλά εκτιμά ότι ο Γουορς τελικά θα γίνει πιο ανοιχτός.
"Κάποια στιγμή θα πρέπει να μας δώσει μια πιο λεπτομερή οικονομική οπτική, να μας παρουσιάσει τη δική του άποψη και το πώς αυτή συνδέεται με την επιτροπή", δήλωσε ο Κον. "Υποθέτω ότι αυτό δεν πρόκειται να διαρκέσει για πάντα."
