Του Κώστα Ράπτη
Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί "βγάζει τον λαγό” για άλλη μία φορά. Ο ηγέτης των Τούρκων εθνικιστών και στενός σύμμαχος του προέδρου Ταγίπ Ερντογάν υπήρξε (πέρα από κάθε πρόβλεψη) αυτός που πρώτος άνοιξε τον δρόμο στην προσέγγιση με τους Κούρδους κοινοβουλευτικούς και εντέλει τον αφοπλισμό του ΡΚΚ από τον Ερντογάν. Τώρα ο Μπαχτσελί αναλαμβάνει παρόμοιο ρόλο στην αναμόρφωση της αξιωματικής αντιπολίτευσης της Τουρκίας.
Ο μέχρι πρότινος ηγέτης του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος (CHP) Οζγκιούρ Οζέλ, ο οποίος καθαιρέθηκε με δικαστική απόφαση τον Μάιο, κατόπιν καταγγελιών του προκατόχου του, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου για παρατυπίες στο κομματικό συνέδριο του 2023, αποφάσισε να μην αναλώνεται σε χαμένες μάχες και να προχωρήσει στην ίδρυση νέου σχηματισμού.
Τον ακολουθούν 91 βουλευτές οι οποίοι εντάχθηκαν στην ιδρυτική επιτροπή του "Yeni parti" ("Νέο κόμμα"), με αποτέλεσμα το υπό τον Κιλιτσντάρογλου CHP, ήτοι το ιστορικό κεντροαριστερό κόμμα που ιδρύθηκε από τον ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας, Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, να απομένει μόνο με 34 βουλευτές.
O Οζέλ είχε χαρακτηρίσει την επίμαχη δικαστική απόφαση ως υποκινημένη από το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν, το οποίο , όπως έκρινε ο ίδιος, "ξέρει ότι δεν μπορεί πλέον να κερδίσει δημοκρατικές εκλογές”..
Ο Μπαχτσελί εμφανίσθηκε παραδόξως πολύ γαλαντόμος απέναντι στο νέο εγχείρημα του Οζέλ. "Από τα 1,815 δισ. λίρες που καταβλήθηκαν στο CHP από το Υπουργείο Οικονομικών το 2026, θα ήταν ηθικό να μεταβιβαστεί ένα μερίδιο ανάλογο με τον αριθμό των βουλευτών που αποχωρούν και εντάσσονται στο νέο κόμμα”, δήλωσε ο ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο κοινοβούλιο.
Σύμφωνα με την τουρκική νομοθεσία, η ετήσια κρατική επιχορήγηση προς τα κόμματα κατανέμεται ανάλογα με το ποσοστό ψήφων που έλαβαν στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, εφόσον αυτά απέσπασαν κατ' ελάχιστον το 3% των έγκυρων ψήφων για να πληρούν τις προϋποθέσεις. Από αυτή την άποψη, το Yeni Parti, ως νεότευκτο, δεν δικαιούται επιχορήγηση.
Υπενθυμίζεται ότι μετά την εκλογή του Οζέλ ως προέδρου, το CHP πέτυχε μια ιστορική νίκη στις τοπικές εκλογές του 2024, εξασφαλίζοντας το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων σε εθνικό επίπεδο για πρώτη φορά από το 1977, ήτοι 38%. Το AKP του Ερντογάν κατέλαβε τη δεύτερη θέση σε εθνικό επίπεδο για πρώτη φορά από την ίδρυσή του το 2001 και υπέστη την πρώτη του εθνική εκλογική ήττα από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2002.
Παρεμπιπτόντως, ο επανεκλεγείς τότε στον Μητροπολιτικό Δήμο Κωνσταντινουπόλεως Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ο οποίος αποτελεούσε και τη μεγάλη ελπίδα του CHP για την εν καιρώ εκπόρθηση της προεδρίας, έχει βρεθεί στη φυλακή με κατηγορίες για δωροδοκία, ξέπλυμα χρήματος και απάτη. Πρόκειται για την πλέον προβεβλημένη περίπτωση (μαζί με αυτήν του μαικλήνα-ακτιβιστή Οσμάν Καβάλα και του πρώην ηγέτη του φιλοκουρδικού κόμματος Σελαχατίν Ντεμίρτας) φυλάκισης αντιπάλου του Ερντογάν, που έχει συγκεντρώσει τις επικρίσεις διεθνών και ευρωπαϊκών θεσμών.
Σημειωτέον ότι οι επόμενες βουλευτικές εκλογές πρόκειται να διεξαχθούν το αργότερο το 2028, ενώ παράλληλα ο Ερντογάν φιλοδοξεί να προχωρήσει σε συνταγματική αναθεώρηση.
Ήδη τον Ιούνιο, ο Μπαχτσελί, καίτοι δεν αμφισβήτησε την δικαστική απόφαση κατά του Οζέλ, είχε καλέσει, ο Ακυρωτικό Δικαστήριο να αποφανθεί γρήγορα επί της σχετικής έφεσης, υποστηρίζοντας ότι η αβεβαιότητα δεν πρέπει να επιτραπεί να βλάψει την τουρκική πολιτική και δημοκρατία. Παράλληλα είχε καλέσει τον Κιλιτσντάρογλου να προχωρήσει σε έκτακτο κομματικό συνέδριο (το οποίο προεξοφλούνταν ότι θα επανέφερε τον Οζέλ στην προεδρία) .
Όμως, τι εξηγεί πραγματικά το ενδιαφέρον του Μπαχτσελί για τα τεκταινόμενα σε έναν άλλο κομματικό χώρο; Το μυστικό έγκειται αφενός στην κυοφορούμενη συνταγματική αναθεώρηση, αλλά και την πιθανότητα πρόωρης προκήρυξης εκλογών, με την οποία ο Ερντογάν θα παρέκαμπτε την συνταγματική απαγόρευση τρίτης θητείας. Η πρόωρη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης απαιτεί αυξημένη πλειοψηφία δύο τρίτων, άρα και σύμπραξη με τη Λαϊκή Συμμαχία (πέραν του φιλοκουρδικού κόμματος το οποίο θα ανταμειφθεί με την ευόδωση της ειρηνευτικής διαδικασίας για το Κουρδικό και ενδεχομένως την αμνήστευση του ισοβίτη Αμπντουλάχ Οτζαλάν) είτε του κόμματος Κιλιτσντάρογλου, είτε του κόμματος Οζέλ. Η διάσπαση και ο διαγκωνισμός στην κεντροαριστερά προσφέρει αρκετές δυνατότητες διαπραγμάτευσης.
Εκτός και αν θεωρήσουμε ότι ο Μπαχτσελί δεν κάνει απλώς ένα ρουσφέτι στον Ερντογάν, αλλά προσβλέπει σε ένα μέλλον μετά από αυτόν, όπου οι πολιτικές δυνάμεις και συμμαχίες θα αναδιαταχθούν βαθιά. Αποτελεί άλλωστε κοινό μυστικό ότι εντός του κυβερνώντος κόμματος μαίνεται ο σιωπηρός εμφύλιος πόλεμος για την "επόμενη μέρα” ανάμεσα στην οικογένεια του καταβεβλημένου Ερντογάν και το βαθύτερο κρατικο-κομματικό κέντρο περί τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.
Πάντως, όλα αυτά δεν απαντούν στο δομικό πρόβλημα του CHP, το οποίο τώρα κληρονομεί ο Οζέλ. Το πώς δηλ. το κατεξοχήν κόμμα του παλαιού, εκθρονισμένου κεμαλιστικού κατεστημένου, το οποίο δεκαετίες τώρα μένει περιορισμένο σε ένα εκλογικό "γκέτο” της τάξης του 25%, θα ανανεωθεί ουσιαστικά, βρίσκοντας πρόσβαση σε νέες κατηγορίες του εκλογικού ακροατηρίου, από τους θρησκευόμενους μέχρι τους Κούρδους. Και επ' αυτού, ο Οζέλ δεν έχει δώσει (ακόμη) κάποιο νέο δείγμα γραφής.
