Το Ομάν εξασφάλισε τη στήριξη των χωρών του Κόλπου για ένα σχέδιο που θα επιτρέπει στο Ιράν να εισπράττει εθελοντικά τέλη από τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, σε μια προσπάθεια να τερματιστεί η αναστάτωση στο παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου που προκάλεσε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν.
Σύμφωνα με πηγή του Κόλπου που επικαλείται το Reuters, η πρόταση του Μουσκάτ προβλέπει ότι η Τεχεράνη δεν θα ασκεί αποκλειστικό έλεγχο στα Στενά, ενώ οι πληρωμές από τα πλοία θα έχουν εθελοντικό χαρακτήρα.
Η λύση αυτή επιχειρεί να γεφυρώσει τη διαφορά μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν την επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς, όπου η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών γινόταν ελεύθερα χωρίς καταβολή τελών, υποστηρίζοντας ότι η επιβολή υποχρεωτικών χρεώσεων θα ήταν παράνομη.
Από την πλευρά του, το Ιράν έχει υποστηρίξει ότι πρέπει να διαχειρίζεται τα Στενά από κοινού με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι ακτή, και να εισπράττει τέλη για υπηρεσίες που σχετίζονται με τη διέλευση των πλοίων.
Η πρόταση του Ομάν βασίζεται σε μοντέλο παρόμοιο με αυτό που εφαρμόζεται στα Στενά της Μαλάκκα στην Ασία, όπου η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη ζητούν από τα πλοία εθελοντικές συνεισφορές για τη χρηματοδότηση της ναυσιπλοΐας, της περιβαλλοντικής προστασίας και των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης.
Κρίσιμος κόμβος για την παγκόσμια ενέργεια
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως, καθώς πριν από τον πόλεμο περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) περνούσε από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Το Ιράν ουσιαστικά περιόρισε τη διέλευση πλοίων που δεν ανήκαν στη χώρα μετά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου.
Μια συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τον προηγούμενο μήνα επέτρεψε τη μερική επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, η εύθραστη ισορροπία ωστόσο κατέρρευσε στις αρχές Ιουλίου, όταν το Ιράν επιτέθηκε σε πλοία που χρησιμοποιούσαν έναν δίαυλο τον οποίο η Τεχεράνη δεν αναγνώριζε.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί συζήτησε τη Δευτέρα το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ με τους ομολόγους του από το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη περιφερειακής συνεργασίας, σύμφωνα με ανακοίνωση του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών.
Ο Τραμπ απειλεί με νέες επιθέσεις
Η διπλωματική προσπάθεια βρίσκεται σε εξέλιξη μετά την απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να διακόψει αιφνιδιαστικά το σαββατοκύριακο τη νέα εκστρατεία αεροπορικών επιδρομών κατά του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι διεξάγονται "καλές συνομιλίες" με την Τεχεράνη, αλλά προειδοποίησε ότι οι αμερικανικές επιθέσεις θα επαναληφθούν εάν οι διαπραγματεύσεις δεν οδηγήσουν σε συμφωνία.
"Πιστεύω ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να συμβεί κάτι. Αν συμβεί, καλώς. Αν όχι, επιστρέφουμε σε αυτό που κάναμε πριν από δύο ημέρες", δήλωσε ο Τραμπ.
Το Ιράν, πάντως, αρνείται ότι επιδιώκει την επανέναρξη διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, κατηγορώντας την Ουάσινγκτον ότι παραβίασε τη συμφωνία-πλαίσιο που είχε επιτευχθεί τον προηγούμενο μήνα για συνομιλίες σχετικά με τον τερματισμό του πολέμου.
Οι ΗΠΑ είχαν ξεκινήσει τη νέα εκστρατεία βομβαρδισμών με στόχο να περιορίσουν τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ. Οι 13 νύχτες αμερικανικών επιθέσεων προκάλεσαν δεκάδες θανάτους στο Ιράν και κατέστρεψαν γέφυρες, σήραγγες και στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Το Ιράν απάντησε με επιθέσεις κατά αμερικανικών βάσεων σε γειτονικές χώρες, οι οποίες προκάλεσαν τον θάνατο τεσσάρων Αμερικανών στρατιωτικών, καθώς και με πλήγματα σε υποδομές χωρών του Κόλπου.
Υποχωρούν οι τιμές πετρελαίου
Η αποκλιμάκωση της έντασης είχε άμεσο αντίκτυπο στις αγορές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να συνεχίζουν την πτωτική τους πορεία.
Η απόφαση του Τραμπ να σταματήσει τις αεροπορικές επιδρομές οδήγησε τη Δευτέρα σε πτώση των τιμών περίπου κατά 8%, ενώ η υποχώρηση συνεχίστηκε και την Τρίτη.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent υποχωρούσαν νωρίτερα περισσότερο από 2,5%, κοντά στα 86 δολάρια το βαρέλι.
Οι διαφωνίες για το μέλλον των Στενών
Η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη είχαν καταλήξει τον Ιούνιο σε συμφωνία-πλαίσιο για συνομιλίες που θα πραγματοποιούνταν έως το τέλος Αυγούστου, με στόχο την επίλυση βασικών ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Ωστόσο, οι δύο πλευρές διαφωνούν για την ερμηνεία των προβλέψεων που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ.
Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι η συμφωνία απαιτεί από το Ιράν να επιτρέψει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, ενώ η Τεχεράνη θεωρεί ότι το κείμενο της παρέχει δικαίωμα εποπτείας της διέλευσης.
Την ίδια στιγμή, η συνάντηση του Τραμπ με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου στην Ουάσινγκτον αναμένεται να επηρεάσει τις επόμενες κινήσεις, καθώς το Ισραήλ συμμετείχε στην αρχική στρατιωτική εκστρατεία, αλλά δεν έχει λάβει μέρος στις μεταγενέστερες διαπραγματεύσεις για την αποκλιμάκωση.
Η Ουάσινγκτον έχει επίσης πιέσει τον Νετανιάχου να περιορίσει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, καθώς η συνέχιση των συγκρούσεων περιπλέκει τις προσπάθειες για συμφωνία με την Τεχεράνη.
