Του Κώστα Ράπτη
Η προσφιλής στον Ντόναλντ Τραμπ τακτική της "αποκλιμάκωσης διά της κλιμακώσεως" φαίνεται πως κερδίζει έδαφος στην περίπτωση της ουκρανικής κρίσης. Μόνο που είναι ο Βλαντίμιρ Πούτιν αυτός που την εφαρμόζει...
Το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν οι δημόσιες ανταλλαγές υπαινικτικών μηνυμάτων μεταξύ των εμπλεκομένων, που υποδεικνύουν πιθανή επάνοδο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Και τα συμφραζόμενα αυτής της μεταστροφής δίνουν δύο σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διεξαγωγής των πολεμικών επιχειρήσεων: ο ουσιαστικός αποκλεισμός του ουκρανικού εμπορικού στόλου από τη Μαύρη Θάλασσα και ο πολλαπλασιασμός των ισχυρών ρωσικών πληγμάτων εντός του Κιέβου και άλλων πόλεων.
Μόλις χθες το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι οι δυνάμεις του έπληξαν τρία πλοία που χρησιμοποιούνταν για να μεταφέρουν στρατιωτικά φορτία για την Ουκρανία στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ πλήγματα ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών προκάλεσαν πυρκαγιά σε αποθήκες αγροτικής εταιρείας στην πόλη Μπαλακλία, στην ανατολική ουκρανική περιφέρεια του Χαρκόβου, ανακοίνωσαν μέσω του Telegram οι τοπικές αρχές. Ήδη την Πέμπη ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε υποσχεθεί να παράσχει υποστήριξη στους αγρότες που βλέπουν αφενός να παρεμποδίζεται η εξαγωγή των προϊόντων τους εν μέσω συγκομιδής, αφετέρου να βομβαρδίζονται οι αποθηκευτικές τους εγκαταστάσεις.
Από την άλλη, οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις έπληξαν, όπως ανακοίνωσε ο ίδιος ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δύο διυλιστήρια πετρελαίου βαθιά στο έδαφος της Ρωσίας, ήτοι στη δημοκρατία του Μπασκορτοστάν, σε απόσταση άνω των 1.300 χιλιομέτρων από το μέτωπο, και στην περιφέρεια του Γιαροσλάβλ, σε απόσταση 700 χιλιομέτρων. Επιπλέον συνεχίσθηκαν οι ουκρανικές επιθέσεις με drones εναντίον εγκαταστάσεων του ρωσικού κολοσσού ηλεκτρονικού εμπορίου Wildberries, στην περιοχή της Τούλα και του Εκατερίνμπουργκ.
Διόλου τυχαία, ο Γ.Γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες αισθάνθηκε την ανάγκη να απευθύνει έκκληση για τερματισμό των επιθέσεων, που όλο και περισσότερο πλήττουν αμάχους εκατέρωθεν, συμπεριλαμβανομένης πλέον της επικράτειας της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Η καθημερινότητα του μέσου Ρώσου έχει εμφανώς διαταραχθεί. Αυτό μεταφράζεται σε ενισχυμένη πολιτική πίεση προς τον ηγέτη του Κρεμλίνου Βλαντίμιρ Πούτιν (ενόψει και των βουλευτικών εκλογών του φθινοπώρου) να "τελειώσει τη δουλειά" – όχι όμως διά της συνθηκολογήσεως, αλλά "βγάζοντας τα γάντια" στο πεδίο των μαχών.
Και πράγματι, ο Πούτιν προχώρησε την Τετάρτη σε "ανασχηματισμό" της στρατιωτικής ηγεσίας, διορίζοντας μεταξύ άλλων τον Ντένις Λιάμιν επικεφαλής των νεοσύστατων Δυνάμεων μη Επανδρωμένων Συστημάτων, ώστε η ρωσική πλευρά να αντεπεξέλθει καλύτερα στον "πόλεμο των drones".
"Μας χωρίζει ένας ωκεανός"
Αλλά το μείζον πρόβλημα για την Ουκρανία είναι η σταδιακή εξάντληση των αντιπυραυλικών-αντιαεροπορικών της δυνατοτήτων, όπως αποδεικνύει η αυξημένη ευστοχία των ρωσικών επιθέσεων στο Κίεβο. Εξού και ο Ζελένσκι συζήτησε σε τηλεφωνική του επαφή με τον Γ.Γ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε την "κατεπείγουσα" ανάγκη να εξασφαλίσει το Κίεβο περισσότερους πυραύλους αναχαίτισης για την αεράμυνά του.
Όμως, επ' αυτού ο Ντόναλντ Τραμπ επεφύλαξε πραγματική ψυχρολουσία. Ερωτηθείς την Πέμπτη από δημοσιογράφους για την αύξηση των ρωσικών επιθέσεων στην Ουκρανία, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε: "Δεν εμπλεκόμαστε". "Μας χωρίζει ένας ωκεανός. Αλλά μισώ να βλέπω 25.000 νέους ανθρώπους να σκοτώνονται κάθε μήνα – και αυτό συμβαίνει μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας", πρόσθεσε, ενώ είχε ήδη απορρίψει το αίτημα Ζελένσκι να προμηθεύσει την Ουκρανία με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς ή πρόσθετες συστοιχίες αεράμυνας Patriot, επιρρίπτοντας την ευθύνη για την εξάντληση των αποθεμάτων πυρομαχικών στην κυβέρνηση του προκατόχου του, Τζο Μπάιντεν.
"Θέλουμε κι εμείς πυραύλους. Όταν έφυγα από το αξίωμα, τα αποθέματα ήταν γεμάτα. Τώρα ανακατασκευάζουμε τα αποθέματά μας", είπε ο Τραμπ, ο οποίος ήδη είναι υποχρεωμένος να αποκρούει τις αποκαλύψεις ότι η συγκρατημένη στάση του στην έτερη μεγάλη διεθνή κρίση, αυτή του Ιράν, οφείλεται σε ελλείψεις πολεμικού υλικού.
Προφανώς ο Πούτιν διαισθάνεται στροφή της αμερικανικής κυβέρνησης (και του Τραμπ προσωπικά) σε ένα πνεύμα διευθέτησης του ουκρανικού ζητήματος.
Οι χρησμοί του Ρούμπιο
Όπως επισημαίνει ο Ινδός πρέσβυς ε.τ. και αναλυτής Μ.Κ. Μπαντρακουμάρ, πρέπει να ληφθεί υπόψη η συνολική εικόνα, καθώς οι επαφές υψηλού επιπέδου της Ουάσινγκτον με το Πεκίνο εντείνονται και η Μόσχα δεν έχει την πολυτέλεια να μείνει πίσω. Ο Ρώσος απεσταλμένος στη σύνοδο κορυφής της APEC στη Σενζέν, Μάρατ Μπερντιέφ, δήλωσε πρόσφατα ότι, αν και είναι πρόωρο να συζητηθούν συγκεκριμένες συναντήσεις, μία τριμερής ΗΠΑ - Ρωσίας - Κίνας θα ήταν πολύ χρήσιμη και απολύτως εφικτή.
Η πρώτη από πέρσι τον Σεπτέμβριο διά ζώσης συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ και Μάρκο Ρούμπιο στη Μανίλα στις 25 Μαΐου υπήρξε καθοριστική. Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι υπάρχει ανάγκη αναζήτησης "νέων προτάσεων και νέων ιδεών", προσθέτοντας ότι η Ουάσινγκτον ήταν έτοιμη να παρουσιάσει μερικές από αυτές στο κατάλληλο πλαίσιο.
Σε συνέντευξη στο Fox News την 1η Αυγούστου, ο Ρούμπιο ανακοίνωσε ότι η Ουάσινγκτον ήταν και πάλι έτοιμη να συνεργαστεί με τη Μόσχα και το Κίεβο για την επίτευξη ειρήνης, παρά τις υπάρχουσες "αυστηρές κόκκινες γραμμές" των δύο χωρών. "Η δυναμική της σύγκρουσης", πρόσθεσε, "έχει αλλάξει κάπως τους τελευταίους μήνες, με την ουκρανική πλευρά πλέον ικανή να χτυπήσει βαθιά στο ρωσικό έδαφος και να κάνει τους Ρώσους να νιώσουν τις επιπτώσεις αυτού του πολέμου. Επομένως, θέλουμε να διερευνήσουμε εάν αυτή η νέα δυναμική μπορεί να οδηγήσει σε κάποιο είδος διαπραγματευμένης διευθέτησης".
Αλλά ο Ρούμπιο γνωρίζει επίσης ότι η αναδυόμενη πραγματικότητα περιλαμβάνει παρατεταμένες και μαζικές ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις στο Κίεβο και ότι μια σημαντική εγκατάσταση παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών που ανήκε στην αμερικανική εταιρεία Terminal Autonomy καταστράφηκε την περασμένη εβδομάδα.
Επιπλέον, διαπιστώνεται ότι το νέο σχέδιο των Ευρωπαίων συμμάχων των ΗΠΑ για προμήθειες αμερικανικών όπλων στην Ουκρανία στο πλαίσιο του προγράμματος Parimetiated Ukraine Requirements List βρίσκεται σε στασιμότητα.
Τέλος, το "νομοσχέδιο Γκρέιχαμ" που επιβάλλει πετρελαϊκές κυρώσεις στη Ρωσία ενδέχεται τελικά να μην περάσει πριν από τη διακοπή της νομοθετικής διαδικασίας που ξεκινά στις 10 Αυγούστου, καθώς έχει γίνει διαπραγματευτικό χαρτί μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών.
Με το βλέμμα στις εκλογές
Ωστόσο, οι θεμελιώδεις διαφωνίες σχετικά με τους βασικούς όρους μιας ειρηνευτικής συμφωνίας εξακολουθούν να εμποδίζουν τη Μόσχα και το Κίεβο να επαναλάβουν τον πλήρη διάλογο. Λόγω της κλιμακούμενης σύγκρουσης για το Ιράν, η Ουάσινγκτον δεν είναι προς το παρόν σε θέση να ασκήσει την απαραίτητη πίεση. Οι προεδρικοί απεσταλμένοι Στιβ Ουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ αναμένεται να επισκεφθούν το Κίεβο το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου.
Ένας θετικός παράγοντας είναι ότι ο ίδιος ο Τραμπ θα επιδιώξει να επιτύχει τουλάχιστον ενδιάμεσα αποτελέσματα στις διαπραγματεύσεις πριν από τις εκλογές του Κογκρέσου τον Νοέμβριο. Ωστόσο, ένα ισχυρό λόμπι που εκπροσωπεί το αμερικανικό στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα υποστηρίζει τη συνέχιση της σύγκρουσης.
